Dünyanın yeni derdi ısı enflasyonu

Küresel ısınma dünya ekonomisini vurdu. Toprakta verim ve çalışma süresi azaldı; maliyetler arttı. Buğday, mısır ve pirinç fiyatı bir yılda iki katına çıktı. Isı problemi, global ekonomiye 2030’a kadar 2,4 trilyon dolar maliyet çıkarabilir.

OSMAN SAĞIRLI

Dünya, salgın hastalık ve Rusya-Ukrayna savaşı sebebiyle bu yıl özellikle gıdaya erişimde büyük problem yaşıyor. Avrupa’da ise rekor sıcaklıklar birçok insanın hayatını kaybetmesine sebep olurken, aynı zamanda gıda üretimini tehlikeye atıyor, çalışan saatleri düşürüyor ve ikisi birleştiğinde önemli oranda enflasyon artışına sebep oluyor. Sadece üç ürün; buğday, mısır ve pirinç dünyanın gıda arzının neredeyse yarısını oluşturuyor. Hepsi kuraklık ve sıcaklık gibi aşırı hava koşullarına karşı savunmasız. Geçen yıl Avrupa Merkez Bankasındaki araştırmacılar tarafından hazırlanan bir rapora göre, olağandışı sıcaklıklar enflasyonu tetikleyebilir. 48 ülkedeki mevsimsel sıcaklık artışının açık farkla en uzun süreli etkiye sahip olumsuzluk olduğu ifade edildi.

2030’A KADAR 2 DERECE AZALACAK

Çok sıcak havanın ekonomilere etkisi de incelendi. Avrupa Çevre Ajansı (AÇA), 1980 ve 2000 yılları arasında 32 Avrupa ülkesindeki sıcak hava dalgalarının 71 milyar dolara mal olduğunu tahmin ediyor. Son 20 yıl hesaba katıldığında fatura daha da büyüyor. Uluslararası Çalışma Örgütüne (ILO) göre 2030 yılına kadar sıcak hava, çalışılan saat miktarını yüzde 2’den fazla azalacak ve bu 80 milyon tam zamanlı işe eş değer olmak üzere 2,4 trilyon dolarlık maliyete karşılık geliyor. Yani, 1995 maliyetinin 10 katı.

> İtalya'da sıcaklık, mevsimlik pirinç, mısır ve hayvan yemi hasadının 3'te birini yok ediyor.

> Sardunya adasına son 30 yılın en büyük istilasını yapan çekirgeler saman ve yoncaya zarar verdi.

> Avrupa Komisyonu bir süre önce buğday hasadı tahminini 130 milyon tondan 125 milyon tona indirdi.

> Rusya Ukrayna savaşı gıda kıtlığındaki tehlikeyi büyütüyor.

> Çin’de sıcak ve kurak hava, çatıları eritiyor, bölge halkı yer altı hava saldırısı barınaklarına kaçıyor.

> Tokyo'da kuraklık mısır ve soya üretimine zarar veriyor. Hayvan beslemede kullanılan bu ürünler azalınca et fiyatlarında ciddi artışlar başladı.

> Hindistan’da sıcak hava dalgası buğday tarlalarını harap etti. Ülke buğday ihracatını yasakladı.

> ABD’de Great Plains’teki kavurucu sıcaklık ve kuraklık, buğdayı kavurdu.