Eser sözleşmesine dayalı kira sertifikası (istisna sukuk) nedir?
Türkiye’de faizsiz finans yatırım araçlarına yönelik ilgi atarken kira sertifikası türleri arasında yer alan eser sözleşmesine dayalı (istisna sukuk) model öne çıkıyor. Yatırımcıların ve piyasa aktörlerinin gündeminde olan bu yapı, finansman yöntemi ve işleyişiyle dikkat çekiyor.
- Bu modelde Varlık Kiralama Şirketi (VKŞ), eser sözleşmesi kapsamında belirli bir varlığın veya projenin ortaya çıkarılmasını finanse etmek için yatırımcılardan fon toplar.
- VKŞ, iş sahibi sıfatıyla eser sözleşmesine taraf olur ve yüklenici eserin üretiminden sorumludur.
- Proje tamamlandıktan sonra eser kiraya verilir veya satılır, elde edilen gelirler kira sertifikası sahiplerine dağıtılır.
- İstisna sukuk, doğrudan üretim ve proje geliştirme sürecine odaklanır ve diğer kira sertifikası türlerinden bu yönüyle ayrılır.
- Sertifika ihraç tutarı, değerleme raporunda belirlenen gerçeğe uygun değerin yüzde 90'ını aşamaz.
- Eser bedelinin peşin ödendiği durumlarda yüklenicinin teminat sunması gerekir.
Sermaye piyasalarında alternatif finansman araçları arasında yer alan kira sertifikaları, farklı sözleşme türlerine dayalı olarak ihraç edilebiliyor. Bu kapsamda özellikle üretim ve proje finansmanında kullanılan eser sözleşmesine dayalı kira sertifikaları (istisna sukuk), son dönemde merak edilen başlıklar arasında yer alıyor.
ESER SÖZLEŞMESİNE DAYALI KİRA SERTİFİKASI (İSTİSNA SUKUK) NEDİR?
Eser sözleşmesine dayalı kira sertifikası, Varlık Kiralama Şirketi’nin (VKŞ) iş sahibi sıfatıyla taraf olduğu bir eser sözleşmesi kapsamında belirli bir varlığın veya projenin ortaya çıkarılmasını finanse etmek amacıyla ihraç edilen bir sermaye piyasası aracıdır. Bu modelde VKŞ, yatırımcılardan sağlanan fonla bir eserin üretimini üstlenir ve süreç boyunca yatırımcılar adına hareket eder.
Bu yapı, özellikle inşaat, altyapı ve büyük ölçekli projelerin finansmanında kullanılır. VKŞ, oluşturulacak eseri tamamlandıktan sonra kiralayabilir veya doğrudan satışa konu edebilir. Vade sonunda elde edilen gelirler ise kira sertifikası sahiplerine dağıtılır. Bu yönüyle istisna sukuk, üretime dayalı finansman modeli olarak öne çıkar.
İSTİSNA SUKUK NASIL ÇALIŞIR?
İstisna sukuk modelinde süreç, VKŞ’nin yatırımcılar adına fon toplamasıyla başlar. Toplanan bu fonlar, bir yüklenici ile yapılan eser sözleşmesi kapsamında belirli bir projenin gerçekleştirilmesi için kullanılır. VKŞ burada iş sahibi rolünü üstlenirken, yüklenici eserin üretiminden sorumlu olur.
Proje tamamlandıktan sonra eser ya kiraya verilir ya da satışa konu edilir. Bu aşamada elde edilen gelirler, sözleşmede belirtilen şartlar doğrultusunda yatırımcılara aktarılır.
İSTİSNA SUKUKTA ŞARTLAR VE SINIRLAR NELERDİR?
Eser sözleşmesine dayalı kira sertifikalarında ihraç tutarı, hazırlanan değerleme raporunda belirlenen gerçeğe uygun değerin yüzde 90’ını aşamaz.
Bunun yanında, eserin bedelinin peşin ödendiği durumlarda yüklenicinin teminat sunması gerekir. Menkul veya gayrimenkul rehni gibi güvencelerle desteklenen bu sistem, projenin zamanında ve eksiksiz tamamlanmasını hedefler.
DİĞER KİRA SERTİFİKASI TÜRLERİNDEN FARKI NEDİR?
Kira sertifikaları genel olarak sahipliğe dayalı (icara), yönetim sözleşmesine dayalı (wakala), alım-satıma dayalı (murabaha) ve ortaklığa dayalı (mudaraba/muşaraka) gibi farklı türlere ayrılır. Bu türlerin her biri farklı bir finansman modeline dayanırken, istisna sukuk doğrudan üretim ve proje geliştirme sürecine odaklanır.
Diğer modellerde mevcut bir varlık üzerinden gelir elde edilirken, istisna sukukta henüz ortada olmayan bir eserin ortaya çıkarılması söz konusudur. Bu da onu özellikle altyapı ve yatırım projeleri için uygun bir araç haline getirir.
