Nükleer tesislere sıkı denetim geliyor! Masrafı firmadan alınacak

Nükleer tesislerde güvenlik denetimleri sıkılaşıyor. Yeni yönetmelik taslağına göre nükleer ve radyoaktif atık tesisleri yılda en az iki kez denetlenecek. Güvenlik zaafları üç sınıfa ayrılacak, ciddi risklerde faaliyet derhâl durdurulabilecek. Denetim maliyetlerini ise işletmeciler karşılayacak.

CEMAL EMRE KURT ANKARA - Türkiye, bir yandan nükleer enerji yatırımlarına hız verirken, diğer yandan da tesislerin güvenliğini sıkı denetim altına alıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı Nükleer Düzenleme Kurumunun (NDK) hazırladığı yönetmelik taslağı, nükleer tesisler ile radyoaktif atık tesislerinde yapılacak denetimlerin usul ve esaslarını ayrıntılı biçimde düzenliyor.

YILDA EN AZ 2 DENETİM

Taslağa göre nükleer tesisler yılda en az iki defa denetlenecek. Denetimler haberli yapılabileceği gibi önceden bildirim yapılmadan habersiz inceleme de mümkün olacak. Kurum, gerekli gördüğü hâllerde 5 iş günü içinde bildirim yaparak denetim yapabilecek. Ayrıca olağanüstü olay, şikâyet veya ihbar sonrası da tepkisel denetimler uygulanabilecek. Denetimlerde tespit edilen eksiklik ve riskler üç ayrı sınıfta değerlendirilecek.

Güvenliği doğrudan tehdit eden güvenlik bariyerlerinin işlevsiz kalması ve radyasyon salımı ihtimalini doğuracak kusurlar Sınıf-A olarak kayda alınacak ve faaliyet derhâl durdurulabilecek. Orta düzeyde risk içeren güvenlik sistemlerini dolaylı olarak zayıflatan arızalar Sınıf-B, belge, prosedür, kayıt gibi eksiklikleri içeren mevzuata aykırılıklar Sınıf-C olarak sınıflandırılacak. Denetimlerde NDK’nın yanı sıra Bağımsız Gözetim Şirketleri (BGŞ) de görev alacak.

Denetim sırasında gerekirse numuneler alınacak ve sadece akredite laboratuvarlarda analiz edilebilecek. Aykırılık çıkması hâlinde “şahit numune” kullanılacak. Ayrıca denetimler çevrim içi yöntemlerle de yapılabilecek. Güvenliğin tehlikeye düştüğü hâllerde NDK denetçileri, faaliyeti kısmen veya tamamen durdurabilecek. Gerekirse mülki idare aracılığıyla kolluk kuvvetlerinden destek talep edilebilecek. Sadece tesisler değil, kritik ekipman imalatçıları ve bağımsız gözetim şirketleri de yılda en az bir kez denetlenecek. Denetimlerin maliyeti ise kamuya yüklenmeyecek. Bedeller, tesis işletmecileri tarafından karşılanacak.

AKKUYU'DA İLK REAKTÖR 2026'DA DEVREYE GİRECEk

Türkiye’nin nükleer takvimine göre Akkuyu Nükleer Santrali’nin ilk reaktörü 2026’da devreye alınacak, dört ünitenin tamamı 2028’e kadar faaliyete geçecek. Toplam 4.800 megavat kurulu güce sahip olacak santral, yılda yaklaşık 35 milyar kilovatsaat üretim yaparak elektrik ihtiyacının yüzde 10’unu karşılayacak.

Sinop’ta kurulacak ikinci santral ise 4.400 megavat kapasiteyle yıllık 34 milyar kilovatsaat elektrik sağlayacak ve yaklaşık 30 bin kişiye istihdam sağlayacak.

Trakya’da planlanan üçüncü nükleer santral için de ön fizibilite çalışmaları devam ediyor. Proje hayata geçtiğinde, Türkiye’nin toplam nükleer kurulu gücü 10 bin megavatın üzerine çıkacak.