Sıra not artırımında

Türkiye’nin ekonomik göstergelerinin etkileyici biçimde iyileştiğini söyleyen Fitch, “Yapılacak ilk iş görünümü değiştirmek” diyerek not artırım sinyali verdi. İş dünyası ise “Bu not potansiyelimizle bağdaşmıyor” dedi...

Ekonomi Servisi İSTANBUL

Türkiye için geçmiş dönemde sadece beklendi ve varsayımlardan hareketle not veren uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları, son dönemde verdiği mesajlarla not artışına işaret etti. Kredi derecelendirme kuruluşlarından Fitch, önceki tahminlerinin tersine, önceki gün yaptığı açıklamasında “Türkiye ekonomisi son derece etkileyici direnç gösterdi, ekonomik görünüm iyileşti, temeller halen son derece güçlü, kamu borcu düşük, bankalar iyi durumda, özel sektöir dinamik, etkileyici şekilde toparlanma var” ifadelerini kullandı. Daha önce en büyük problemlerden biri olarak ifade edilen cari açığın yerini 60 yıl sonra ilk defa bu dönemde cari fazlaya bıraktığını da ifade eden Fitch yetkililerinden Ed Parker, dün de tüm iyileşmelerin ışığında not artışına işaret etti. Fitch Ratings’in Avrupa, Orta Doğu ve Afrika (EMEA) Ülke Notları Grubu Direktörü Ed Parker, Türkiye’nin kredi notu açısından güçlü yönlerinin farkında olduklarını belirterek, “Eğer ekonomi uzun süre bu şekilde pozitif yönde ilerlemeye devam ederse, o zaman ilk yapılacak şey not görünümünün durağana döndürülmesi olacaktır” dedi.
Türkiye’nin cari açıkta dahi ihtiyaç duyduğu finansmanı sağladığını, büyümenin iyileştiğini, enflasyonun düştüğünü ifade eden Parker “Türkiye’nin kredi notu açısından güçlü yönlerinin farkındayız. Düşük kamu borcu ve dinamik bir ekonomi olması güçlü yanları. Ayrıca Türkiye’nin bu zorlu süreçte yolunu bulabileceğine inanıyoruz. Son veriler de bu görüşümüzü destekler nitelikte. Eğer ekonomi uzun süre bu şekilde pozitif yönde ilerlemeye devam ederse, o zaman ilk yapılacak şey not görünümünün durağana döndürülmesi olacaktır” ifadesini kullandı. Bu yıl sadece yüzde 0,5 daralma bekleyen Parken, önümüzdeki yıl ise ekonominin yüzde 3 büyüme kaydetmesini beklediklerini, şu an yüzde 15’lerde olan enflasyonun yıl sonuna doğru biraz daha azalmasını beklediklerini söyledi.

Fitch’ten 5 önemli mesaj var
* Türkiye ekonomisi etkileyici biçimde dengelenme sürecine girdi
* Temeller hâlâ son derece güçlü; kamu bilançosu, kamu borcu gibi.
* Enflasyonun yıl sonunda daha da azalmasını bekliyoruz
* Gelecek yıl büyümenin yüzde 3 seviyesinde olmasını bekliyoruz.
* Bu durumda yapılacak ilk şey not görünümünü değiştirmek olacak.

Türkiye’nin notunda siyasi izler görüldü
Türkiye için kredi notu veren kuruluşların önemli bir çoğunluğunun siyasi ya da taraflı davrandığı ifade ediliyor. Birçok değerlendirme sonrası yapılan açıklamada bu negatif bakışın izleri görüldü. Not indirimi yapan kuruluşların gerekçelerinde “Ekonomik faaliyetlerin zayıflaması bekleniyor”, “Cari açıkta yükselme bekleniyor”, “Büyüme düşebilir” veya “Merkez Bankası’nın bağımsızlığı konusunda endişeler var” şeklinde ifadeler kullanıldı. Bütün bu ifadeler ise herhangi bir gerçekleşmeyi değil, tahminleri göstermesi bakımından dikkate değer görülüyor. Uzmanlar Türkiye’nin problemleri olduğunu, ancak kesinlikle Yunanistan’ın altındaki bir sıraya ve ‘yatırım yapılamaz’ notunu hak etmediğini ifade ediyor. Nitekim son yıllarda yaşanan problemlere rağmen yatırımların durmaması ise kuruluşların notlarının gerçekçi olmadığının en iyi ispatı olarak değerlendiriliyor.

Kredi notunda harfler ne der?
* AAA’dan D’ye kadar harfler ülke puanlarını belirliyor. BBB- ve üzerindeki not yatırım yapılabilir, daha düşük notlar yatırım yapılamaz anlamı taşır. Notun yanındaki pozitif, bir sonraki değerlendirmede notun artacağına, negatif düşeceğine, durağan ise aşağı ve yukarı yönlü şartlara göre karar verileceğini gösterir.

2009’da üst sıralardaydık
* Kredi notumuz 2009’da spekülatif seviyede ‘yatırım yapılamaz’ olarak görülüyordu. 2012’ye kadar devam etti. Kasım 2012’de Fitch, Türkiye’nin notunu ‘yatırım yapılabilir’ seviyeye yükseltti. Mayıs 2013’te ise hem Fitch hem Moody’s ‘yatırım yapılabilir’ dedi. Ancak Türkiye, Ocak 2017’den bu yana hiç olumlu not almadı.

Türkiye 82. sıraya düştü
* Türkiye, 2018 itibarıyla 12 puan ve 148 ülke arasında 82. sırada yer alıyordu. Bu yılın haziran ayında Moody’s, temmuz ayında da Fitch Türkiye’nin kredi notunu BB-’ye düşürdü. Gerekçe olarak da Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya’nın Cumhurbaşkanı kararı ile görevden alınmasını gösterdi.