Trabzon 'gastronomi şehri' olma yolunda! Adaylık için UNESCO'ya başvuruldu

Trabzon Büyükşehir Belediyesi, ‘Trabzon Mutfağı Ömür Uzatır’ vizyonuyla UNESCO 2027 Gastronomi Şehri adaylığı sürecini başlattı. Trabzon’un tescillenen 17 coğrafi işaretli ürüne sahip bulunduğunu, 9’unun gastronomi üzerine olduğunu vurgulayan Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, şehrin 80,3’le Türkiye’nin en uzun yaşama beklentisine sahip ili hâline geldiğini söyledi.

Trabzon, Türkiye’den Gaziantep, Hatay ve Afyonkarahisar’ın da dâhil olduğu UNESCO Gastronomi Şehri adaylığı için Trabzon Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde çalışma başlattı. 31 Ekim 2026 Dünya Şehircilik Günü’ne kadar 2027 yılı aday şehirleri açıklanacak. Adaylık sürecinin Ekim 2027’de tamamlanması bekleniyor. 2027 adaylığı için düzenlenen toplantıda şehrin gastronomi vizyonunu paylaşan Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, UNESCO adaylığının yalnızca bir ünvan hedefi olmadığını vurguladı.

Trabzon Valisi Tahir Şahin’in de değerlendirmelerde bulunduğu toplantıda Trabzon’un; deniz, yayla, dağ ve orman kültürünün aynı sofrada buluştuğu kendine özgü mutfak yapısıyla dünyanın sayılı gastronomi miraslarından birini oluşturduğu ifade edildi. Ahmet Metin Genç “Bu adaylık bir tanıtım kampanyası değil, Trabzon’un yüzlerce yıllık gastronomi mirasını dünya kültür haritasına taşıyacak bir kültür diplomasisi hamlesidir. Hedefimiz yalnızca UNESCO ünvanını almak değil; gastronomiyi turizmden tarıma, yerel üretimden kültürel mirasa kadar uzanan sürdürülebilir kalkınma modelinin merkezine yerleştirmektir. Trabzon’u yalnızca doğal ve tarihî güzellikleriyle değil, mutfağıyla da dünyanın tercih edilen destinasyonlarından biri hâline getirmeyi amaçlıyoruz” dedi.

17 COĞRAFİ İŞARETLİ ÜRÜN

Trabzon’un Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen 17 coğrafi işaretli ürüne sahip olduğunu kaydeden Genç “Bugün Trabzon 17 coğrafi işaretli ürünüyle gastronomi alanındaki zenginliğini resmî olarak da tescillemiş durumdadır. 9’u gastronomi üzerinedir. Akçaabat Köftesi, Trabzon Kuymağı, Vakfıkebir Ekmeği, Vakfıkebir Külek Peyniri, Tonya Tereyağı, Hamsiköy Sütlacı, Sürmene Pidesi, Arsin Foşa Fındığı ve Yomra Elması gibi değerlerimiz, sadece birer yöresel ürün değil; Trabzon’un kültürünü, emeğini ve üretim geleneğini temsil eden önemli miraslardır. Bu değerlerimizi korumak, tanıtmak ve coğrafi işaret potansiyeli taşıyan diğer ürünlerimizi de kayıt altına almak öncelikli hedeflerimiz arasındadır” diye konuştu.

‘KARADENİZ UZUN ÖMÜR KODU’

Adaylık sürecinin temel anlatısının Trabzon mutfağının sağlıklı yaşlanmaya etki ettiğinin olduğunu belirten Genç, bunun bilimsel verilerle desteklenen bir yaklaşım olduğunu ifade etti. TÜİK verilerine göre Trabzon’un, 80,3 yıllık doğuşta beklenen hayat süresiyle Türkiye’nin en uzun hayat beklentisine sahip ili olduğunu belirten Genç, Karadeniz beslenme kültürünün modern uzun ömür araştırmalarıyla örtüştüğünü ve Trabzon’un UNESCO ağına ‘Karadeniz Uzun Ömür Kodu’ kavramını kazandırmayı hedeflediğini aktardı.

2025’te 188 ülke vatandaşının Trabzon’a geldiğini anlatan Genç, gastronomi adaylığının turizmi en az yüzde 30 artırabileceğini vurguladı. Genç “Cazip bir şehiriz. Bu cazibemizi gastronomiyle çok daha güçlü bir formata kazandırmak istiyoruz. Gastronomi turizmini dört mevsime yayacağız. Bize geçen yıl 1.447.000 turist geldi. 1,5 milyar dolar gelir elde ettik” ifadelerini kullandı.

HER YIL ULUSLARARASI GASTRONOMİ FESTİVALİ DÜZENLENECEK

Toplantıda Trabzon mutfağının bilimsel envanterinin hazırlanacağı açıklandı. Dijital gastronomi arşivinin oluşturulacağı, Trabzon Gastronomi Akademisinin kurulacağı, her yıl uluslararası Trabzon Gastronomi Festivali’nin düzenleneceği ve UNESCO Gastronomi Şehirleri arasında ortak projelerin geliştirileceği ifade edildi.

UNESCO Gastronomi Şehri ünvanının Trabzon’un uluslararası turizm rotalarındaki görünürlüğünü artıracağı vurgulandı. Gastronomi odaklı seyahatleri güçlendireceği ve yerli-yabancı ziyaretçi sayısına katkı sağlayacağı; bunun da konaklama, yeme-içme, tarım, yerel üretim, lojistik, perakende ve hizmet sektörlerinde ekonomik hareketliliği artıracağı ifade edildi.