Tüketici için yeni bir dönem başlıyor

Kart aidatından maketten konut satışına, saadet zincirlerinden tüketicinin cayma hakkına kadar birçok düzenlemeyi içeren kanun yarın yürürlüğe girecek.

Tüketici, yarından itibaren yeni haklara kavuşuyor. Gümrük ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı, yeni kanuna ilişkin ayrıntıları, düzenlediği basın toplantısıyla açıkladı. Kanun, son dönemde en fazla şikâyete konu olan kredi kartı aidatları, banka masrafları başta olmak üzere, pek çok konuda yeni düzenlemeler getiriyor. Bundan böyle tüketici, hakları ve yükümlülükleri ile ilgili ayrıntılı şekilde bilgilendirilecek. Kanunla tüketicinin elde ettiği haklar şöyle:
gt; Kredi kartı çıkaran kuruluş, tüketiciye yıllık aidat talep edilmeyen bir kredi kartı sunmak zorunda olacak.
gt; Tüketicilerin kredi taksitlerini ödemesi için bankalar tarafından açılacak hesaplardan ücret ya da masraf alınmayacak.
gt; Hesap açılışlarında tüketici, kredili mevduat hesabı ile kredi kartı sözleşmesi yapmak zorunda olmayacak.
gt; Miktarı ne olursa olsun, hesap işletim ücreti tamamen yasak.
gt; Kredi alan tüketici, bankanın anlaşmalı sigorta şirketinin poliçesini imzalamak zorunda bırakılmayacak.
gt; Tüketici bundan böyle sözleşme imzalamadan öce açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilecek. İmzadan sonra satıcılar sözleşme şartlarını tek taraflı olarak değiştiremeyecek.
gt; Tüketiciden talep edilecek her türlü ücret ve masrafa ilişkin bilgiler, sözleşmenin eki olarak tüketiciye verilecek.
gt; Yeni kanunla tüketicinin cayma hakkı süresi bir haftadan 14 güne çıkarıldı. Banka sözleşmeleri ve konut satışlarında da 14 günlük cayma hakkı kullanılabilecek.
gt; Mal ayıplı ise tüketiciye sağlanan haklar daha da uzun olabilecek.
gt; Tüketiciden haksız talep edilen ücret, masraf ve komisyonların alınmasının önüne geçildi. Kart çıkaran kuruluşlar, yıllık aidatı olmayan kart çıkarmakla yükümlü olacak, bankacılık işlemlerindeki ücretler, tüketicinin bilgisi haricinde talep edilemeyecek.


YANILTICI REKLAMA "DUR" DENİYOR
Tüketicilerin banka hizmetlerinden tüketim ürünlerine, telekomdan konuta, tatilden dayanıklı tüketim ürünlerine kadar, her tür mal ve hizmete ilişkin doğru bilgi alması sağlanacak. Yanıltıcı reklam yapanlar, tüketici zararını tazmin edecek. Hasta, yaşlı ve engellileri istismar eden reklamlar yasaklanacak.

Tatili zehir edenlere af yok
Yeni Tüketici Kanunu, paket tur sözleşmelerini de düzenliyor. Buna göre turizm şirketi, tüketiciye turla ilgili detayları içeren sözleşme verecek. Bu sözleşmenin esas unsurlarından biri dahi yerine getirilmezse, tüketicinin uğradığı her türlü zarardan sorumlu olunacak. Bunun dışında tüketici, tatilde mağdur olursa, boşa harcanan tatil zamanı için şirketten tazminat talep edebilecek. Mesleki turlar da aynı kapsamda değerlendirilecek.

CAYMA HAKKI SÜRESİ TÜKETİCİYE BİLDİRİLECEK
İnternet, telefon, katalogdan satış gibi yöntemlerde satıcı, tüketiciye ürün özelliklerinden nakliye giderine ve teslim tarihine kadar her tür bilgiyi verecek. Tüketiciye ayrıca 14 günlük cayma hakkı konusunda da bilgi verilecek. Cayma süresi bildirilmeyen tüketici, 14 günlük süreye bağlı olmadan sözleşmeden vazgeçebilecek. Kötü niyetli satıcıya karşı sözleşme süresi tüketicinin el yazısıyla yazdırılarak güvence sağlanacak.


TELEFONLA ABONELİK AYNI YOLLA SONLANACAK
Elektrik, su, doğalgaz, internet ve telefon gibi abonelikler telefonla yapılabildiği halde, iptal talebinde aboneye "şuraya git, şunu yap" deniliyor. Yeni kanunla, abonelik nasıl yapıldıysa aynı şekilde sonlandırılacak. Örneğin internet üzerinden veya telefonla abone yapılıyorsa, abonelik aynı yolla sonlandırılacak.

EN AZ 20 SERVİS İSTASYONU BULUNACAK
Tüketicilerin satış sonrası hizmetleri de yeniden düzenlendi. Buna göre, belirlenen sayıda servis istasyonu kurma, malın kullanım süresince servis hizmeti verme mecburiyeti devam edecek. Örneğin, kullanım ömrü 10 yıl olan televizyonlar için her coğrafi bölgede en az 2 olmak üzere, toplamda 20 servis istasyonu zorunlu olacak. Türkiye'ye ithalatı yapılan, satışa sunulan bütün ürünlerin Türkçe kullanma klavuzu olacak.

Ruhsatını almayan maketten satamayacak
Konut kredisinde de tüketici yeni haklara kavuştu. Buna göre kredisini erken kapatanlar için mevcut düzenlemede yüzde 2 olan erken ödeme tazminatı, kalan vadesi 36 aya kadar olan kredilerde yüzde 1'e indirildi. Kanun ile inşaat ruhsatı almayanlar, maketten konut satışı yapamayacak. Satış sözleşmesi yapsa dahi vatandaş, 14 gün içinde cayabilecek. Bu süre içinde ödemeye mecbur bırakılmayacak.

BDDK: Banka ücretleri en geç 6 aya kadar belirlenecek
Tüketici Kanunu yarın yürürlüğe girecek ancak, şikâyetlerde ilk sıralarda olan banka ücretleriyle ilgili belirleme için 6 ay süre var. Gümrük ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı, bankaların aldığı ücret ve komisyonlardan hangilerine sınırlama getirileceği ile bu konuda bir liste olup olmadığına dair soru üzerine, "Kanunla ilgili yönetmeliklerin çıkarılması için 6 aylık süre öngörüldü. İnşallah BDDK bu 6 aylık süreyi beklemez" dedi. Bir başka soru üzerine 65 civarında olduğu bilinen masraf kalemlerinden de söz eden Yazıcı, "Bunlar kaça iner bilemiyorum. Burada uzman kuruluş Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurumu (BDDK). Esas olan, verilen hizmete karşı alınan ücretin hakkaniyet kurallarına uygun olmasıdır. Hiç hizmet sunulmuyorsa, bunun da ücretlendirilmesini önlemektir" dedi. Kimi tüketicilerin kredi kartı aidatları, dosya ücreti gibi konularda dava açıp kazandıklarını hatırlatan ve "Davaya gerek kalmaksızın bütün tüketicilere uygulanacak mı?" şeklindeki soru üzerine de Yazıcı, dava yolunun açık olduğunu söyledi.

3 BİN LİRA ZARARI OLAN HEYETLERE GİDECEK
Daha önce, Tüketici Hakem Heyetlerine yapılacak başvurularda zarar miktarı 1272 lira olarak belirleniyordu. Bu miktar 3 bin liraya çıkarıldı. Böylece daha fazla tüketici, diğer mahkemelere gitmeden, Tüketici Hakem Heyeti'ne başvuruda bulunabilecek.
-------------------------

Güç bizde artık...

Banka "masraf" dediğinde "Hayır, öbürüne giderim" diyeceğiz... "Ev bu, sattık bitti" dediklerinde 14 günlük cayma hakkımızı hatırlatacağız...

Çok çile çektik biz. Siz, biz, hepimiz... Yani tüketiciler. Yıllarca "garantili" dediler, tanımadılar... "Değiştirme hakkınız var" dediler, hatırlamadılar... "Kredi veririz ama masrafı şu" dediler; çaresiz imzaladık. İmzayı, ne imzası; sözü namus bildik, ödedik.
Ama baktık ki, onlar sadece satmak, para kazanmak istiyor. Güven ise akıllarının ucundan geçmiyor. "İnsanların güvenini kaybetmektense para kaybetmeyi göze alırım" diyenler de vardı ama öbürleri daha kalabalık olunca hep aldatıldık. "Burada bir yanlışlık var" deyip döndüğümüzde ise, kimseyi bulamadık...
Sonra Avrupa Birliği ile müzakereler geldi gündemimize. Avrupa, bizim devletimize dedi ki, "Tüketicini koruyacaksın..." Hal böyle olunca, 1995 yılında Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hazırlandı ve çıkarıldı hızla. Tüketici o zaman gördü kendisinin de hakları olduğunu, önemli olduğunu. Hatta, tüketmezse piyasanın darbe alacağını.
İthalat ve Gümrük Birliği başta üreticiyi biraz sarstı elbette ama tükettiğimize kalite de geldi. Dün "harika" dediğimiz ürünün bugün yüzüne bakmıyoruz. "Satılan mal geri alınmaz" diyene "Hadi canım sen de" cevabını yapıştırıyoruz. Aldığımızın arızalı olmasına gerek yok. Önce beğenip, sonra vazgeçebiliyoruz.
Şimdi ise yeni bir boyuta geçtik. Teknoloji sınır tanımıyor. Dün imkânsız gelene hemen alıştık. Hatta vazgeçilmezimiz yaptık.
İşte yeni Tüketici Kanunu, hepimizin cüzdanında olan kredi kartını, hayallerimizi süsleyen müthiş evleri, o teknoloji harikası cihazları alırken ve kullanırken haklarımızı baştan sona, günün şartlarına göre yeniden düzenliyor.
Evet, kanun güzel. Her adımda kanunlarla korunduğumuzu bilmek güzel. Ama bilmek başka, uygulamak başka.
Şimdi sıra bizde. Banka "masraf" dediğinde "Hayır, öbürüne giderim" diyeceğiz... "Ev bu, sattık bitti" dediklerinde 14 günlük cayma hakkımızı hatırlatacağız. Telefonla abone olduysak, aynı şekilde iptal ettireceğiz. Tatilimizi zehir eden kötü niyetli turizmciden paramızı son kuruşuna kadar alıp, üstüne "zamanımı çaldın" diye tazminat davası açacağız.
Yani, her şey bizim elimizde. Biz bu kanunu doğru kullanırsak, güç bizde..
CANAN ERASLAN / canan.eraslan@tg.com.tr