Yüksek maliyet dönüşümü vuruyor! İnşaat malzemeleri fiyatları aralıksız yükseliyor
İnşaat maliyetlerindeki durdurulamayan yükseliş, kentsel dönüşüm projelerini çıkmaza sürüklüyor. Demirden çimentoya, işçilikten lojistiğe kadar hemen her kalemde yaşanan ve iki yılda yüzde 400’ü bulan artışlar, müteahhitlerin verdiği taahhütleri yerine getirmesini zorlaştırıyor. Devlet destekleri piyasaya nefes aldırsa da sektör temsilcileri, asıl çözümün üretim maliyetlerini düşürecek yeni teşvik paketlerinde olduğunu vurguluyor.
- Ana hammadde fiyatlarındaki (demir, çimento, hazır beton) ve işçilik, lojistik giderlerindeki artışlar, projelerin başında yapılan bütçe hesaplarını altüst etmektedir.
- Bu durum, müteahhitlerin kira yardımı ve inşaat tamamlama süreleri gibi taahhütlerini yerine getirmekte zorlanmasına ve sözleşme şartlarında revizyon talep etmesine neden olmaktadır.
- Sektör temsilcileri, krizin aşılması için inşaat yapım aşamasındaki hammadde tedarikine yönelik özel vergi muafiyetleri veya kamu destekli hibe ve uzun vadeli kredi modellerinin devreye alınması gerektiğini ifade etmektedir.
- TÜİK verilerine göre, inşaat üretimi yıllık bazda %1,2 azalırken, girdi maliyetleri geçen yılın aynı dönemine göre %65 oranında artmıştır.
- Malzeme ve işçilik maliyetlerindeki hızlı artışlar (örneğin inşaat demiri %84, hazır beton %110, kalıp/demir ustası yevmiyesi %400 artış göstermiştir), müteahhitlerin yeni projelere başlama iştahını azaltmakta ve konut arzının daralmasına yol açmaktadır.
- Hükümetin "Yarısı Bizden" kampanyası gibi teşvikleri olsa da, asıl düğümün proje üretim safhasındaki girdi maliyetlerinin dizginlenemeyen yükselişi olduğu vurgulanmaktadır.
NECMİ ÇİÇEKÇİ - Kentsel dönüşüm süreçlerinde son dönemde yaşanan tıkanmaların arkasında tarafların anlaşmazlığından ziyade, inşaat sektörünü derinden sarsan yüksek yapım maliyetleri yer alıyor. Yaşlı konut stokunu yenilemek adına kat malikleriyle masaya oturan müteahhitler, özellikle inşaatın yapım aşamasında öngörülemeyen maliyet artışları sebebiyle projeleri sürdürmekte büyük zorluk yaşıyor.
Konut finansmanında en düşük oran! Ayda 27 bin 500 TL taksitle ev sahibi olun
Demir, çimento, hazır beton gibi ana hammadde fiyatlarının küresel ve yerel piyasalardaki dalgalanmalarla sürekli yukarı tırmanması, işçilik ve lojistik giderlerinin katlanması, projenin başında yapılan bütçe hesaplarını tamamen altüst ediyor. Bu ekonomik tablo karşısında başlangıçta taahhüt edilen kira yardımı ve inşaat tamamlama süreleri yapısal bir çıkmaza girerken, müteahhit firmalar da ciddi sıkıntılarla karşı karşıya kalmamak adına sözleşme şartlarında mecburi revizyonlar talep etmek durumunda kalıyor.
'Merkezi' değil, 'erişilebilir' konut! İstanbul’da en çok satan ilçelerin şifresi…
HAM MADDEYE VERGİ TEŞVİKİ
Sektör temsilcileri, müteahhitlerin bilerek işi yavaşlatmadığını, aksine yükselen maliyet kıskacı altında sermayelerini korumaya ve projeleri bir şekilde tamamlamaya çalıştıklarını vurguluyor. Yaşanan bu finansal tıkanıklık sebebiyle pek çok bölgede kentsel dönüşüm inşaatları geçici olarak durma noktasına gelirken, uzmanlar krizin aşılması için inşaat yapım aşamasındaki hammadde tedarikine yönelik özel vergi muafiyetlerinin veya kamu destekli hibe ve uzun vadeli kredi modellerinin devreye alınması gerektiğine dikkati çekiyor.
Ancak bu tür mali destek mekanizmalarıyla inşaatın yapım maliyeti üzerindeki baskı azaltıldığında, kentsel dönüşüm çarklarının yeniden sağlıklı bir şekilde dönebileceği ifade ediliyor.
MALİYET ARTTI ÜRETİM ZORLAŞTI
TÜİK tarafından açıklanan son verilere göre, inşaat sektörü hem üretim hem de maliyet baskısıyla karşı karşıya. Açıklanan rakamlara göre inşaat üretimi yıllık bazda yüzde 1,2 azalış kaydederken, sektördeki girdi maliyetleri ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 65 oranında büyük bir artış gösterdi. Üretimdeki yavaşlama ve tırmanan maliyetler, sektörün üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya devam ediyor. Maliyet endeksindeki bu keskin yükseliş, müteahhitlerin yeni projelere başlama iştahını azaltırken; iş gücü, malzeme ve lojistik kalemlerindeki artışlar doğrudan konut arzının daralmasına yol açıyor.
İnşaat sektörü finansman bekliyor! Orta Doğu’dan gelen maliyet baskısı üretimi yavaşlattı
GİRDİ MALİYETLERİ HIZLA ARTIŞ GÖSTERİYOR
Malzeme / İşçilik Türü 2024 2025 2026 (Mayıs) 3 Yıllık Artış
İnşaat Demiri (Ton)............................18.200 TL ........29.200 TL .... 33.500 TL .........%84
C35 Hazır Beton (m³)..........................1.850 TL ...........3.150 TL .....3.900 TL ..........%110
Gri Çimento (50 Kg)...........................140 TL .............390 TL .... 550 TL ..............%292
İnşaatlık Kereste (m²).......................7.500 TL ........16.500 TL .....21.000 TL ........%180
İnşaat Kumu (1 Kamyon)......................4.200 TL ........10.500 TL .... 14.500 TL .........%245
İnşaat Tuğlası (Adet).........................3,40 TL ............8,20 TL .....11,50 TL ............%238
Kalıp / Demir Ustası (Yevmiye).............600 TL ..........2.000 TL .... 3.000 TL ...........%400
Sıva / Duvar Ustası (Yevmiye)...............550 TL ............1.800 TL ..... 2.700 TL .............%390
DÖNÜŞÜM DESTEĞİ CAN SUYU OLUYOR
Hükûmetin kentsel dönüşümü hızlandırmak maksadıyla hayata geçirdiği “Yarısı Bizden” kampanyası ve sağlanan kira destekleri vatandaş ile müteahhit için can suyu olsa da piyasadaki asıl düğüm proje üretim safhasında atılıyor.
Sektör temsilcileri, devletin sunduğu bu teşviklerin finansal yükü hafifletmedeki rolünün büyük olduğunu; ancak inşaatın temel aşamasındaki girdi maliyetlerinin dizginlenemeyen yükselişi karşısında bu desteklerin sahada beklenen hızlanmayı sağlamakta zorlandığını belirtiyor.
Kısacası, teşvikler hazır olsa da tırmanan malzeme ve işçilik maliyetleri projelerin fiilen hayata geçirilmesinde en büyük bariyer olarak kalmaya devam ediyor.
