Erdoğan'la aranız niye bozuldu?

Suriye lideri Esad, "Ailece tatil yaparken nasıl bu duruma düştünüz?" sorusuna şöyle cevap verdi: Ben değişmedim, Ankara değişti. Erdoğan mezhepçilik yapıyor..

Cumhuriyet yazarı Utku Çakırözer'in, Beşşar Esad'la Şam'da gerçekleştirdiği röportajın ikinci bölümü bugün yayınlandı. Esad, 'ailece tatil yaparken nasıl bu duruma düştünüz' sorusuna şöyle cevap verdi: Ben değişmedim, Ankara değişti. Erdoğan mezhepçilik yapıyor..

Suriye lideri Beşşar Esad ile Çakırözer röportajının düşürülen Türk uçağından sonra ikinci ağırlıklı konusunu, yakın zamana kadar çok yakın olduğu Başbakan Tayyip Erdoğan ile ilişkilerinin durumu oluşturdu. Arap Baharı'nın Suriye sınırına dayanmasından bu yana Erdoğan, Suriye liderine karşı mesafe koyarak ona çok ağır eleştiriler yöneltmekteydi. Esad, Cumhuriyet'e aralarındaki ilişkinin nasıl koptuğunu şöyle anlattı:

- Siz ve Başbakan Erdoğan ailelerinizle birlikte tatil yapacak kadar yakındınız. Ne oldu da bu hale geldiniz?

Bunu anlamak için sorulması gereken şudur: Kim değişti? Ben mi, o mu? Bölgemizde yaşanan değişime bakarak bazı sonuçlar çıkarabilirsiniz. Örneğin çevremizdeki ülkelere bir bakın. Suriye'nin İran, Irak ve Lübnan ile ilişkilerinde bu süreçte hiçbir değişiklik olmadı. Şimdi bir de tersine bakın. Türkiye'nin İran, Irak, Lübnan ve Ürdün ile ilişkilerinin seyrine bakıp kendiniz bir sonuca varabilirsiniz. Tüm bu ülkelerle Ankara'nın arası kötüleşmiş durumda. Demek ki değişen Erdoğan.

'İÇ İŞLERİMİZE MÜDAHALE'
Ne olduya gelince: Erdoğan bizimle ilişkilerinde dostluk ve kardeşlik ilişkisinin ötesine geçerek içişlerimize karışma yönüne gitmiştir. Oysa biz egemen bir devletiz. Kendisine saygısı olan bir devletiz. Hiçbir şekilde dışarıdakilerin bizim işlerimize karışmasına izin vermeyiz. Başlangıçtaki bu içişlerimize karışma isteği, sonraki süreçte Türkiye'yi maalesef Suriye'deki tüm kanlı eylemlerde taraf haline getirmiştir. İnsanlarımızı öldüren teröristlere Türkiye tarafından her türlü lojistik destek verildi. Sonra da hem Türkiye hem de Suriye için tehlikeli maceralara girilmesiyle ilişkimiz farklı boyut almaya başladı. Bunlar siyasi ilişkilerimizde yaşananlardı.

'HER TÜRLÜ SAYGI SINIRINI AŞTI'
Tabii bir de Başbakan'ın kişisel özellikleriyle ilgili bir yanı da var aramızda olanların. Yaptığı açıklamalarda her türlü terbiye, saygı sınırlarını aşarak ileri gittiğini, iki siyasetçi ya da iki insan arasındaki sınırı çok çok aştığını söylemek zorundayım. 2004'te hiç reform demiyordu

- Başbakan son açıklamasında kendisine verdiğiniz sözleri tutmadığınızı söyledi. O ne istedi? Siz ne söz verdiniz?

- Bu sözleri bile içişlerimize karışmasının yeterince kanıtıdır. Eğer Başbakan, Suriye içi politikaların tarafı değilse, ben nasıl olur da ona söz veririm? O bana birtakım sorular soruyordu. Tavsiyelerde bulunuyordu. Ben de olaylara ilişkin kendi görüşlerimi anlatıyordum. Sohbet ediyorduk. Bize reform tavsiyesinde bulunuyordu. Ama ben zaten onunla konuştuklarımı halkıma da anlatıyor ve o yönde adımlar atıyordum. Suriye'de olayların başladığı 15 Mart'tan 6 gün sonra reform yönünde önemli adımlar atmaya başladık. Şimdi Erdoğan'a gidip sorsanız yine "reform" diyecektir. Oysa eğer samimi olmuş olsa bugün anlattıklarını 2004'teki görüşmelerimizde de anlatırdı. Şimdi bu kadar reformlardan bahsediyor. Ama 2004'te neden hiç reformu dillendirmiyordu? Burada bir çifte standart, ikiyüzlülük var.

'VAHİY Mİ İNDİ'
Önceden Suriye halkına duyarlı değildi de birdenbire mi kabardı bu duygular? Sonradan vahiy mi geldi kendisine? Suriye halkını benden daha mı çok seviyor? Burada bir ikiyüzlülük var. Erdoğan başkalarınınkine karışmak yerine, kendi içişlerine baksın. Bizi bıraksın da "komşularla sıfır sorun" politikasından geriye ne kaldıysa onu uygulamaya baksın.

'KENDİ ÖZEL AJANDASI VARDI'
- Genel anlamda reform dediniz, ama spesifik olarak ne istiyordu Başbakan?

- Onun ve ekibinin kafasındaki proje daha büyük bir proje. Suriye'den daha büyük. Hatta benim pozisyonumu da kapsayan bir proje. Kendi özel ajandası var. Teröristlerin Suriye'de özgür olmasını, onlara baskı yapılmamasını, tutuklanmamalarını, kendimizi onlara karşı savunmamızı istiyordu. Bunları yapsak çok da mutlu olacaktı.

'ÖNCELİĞİ MÜSLÜMAN KARDEŞLER'
- Kimden bahsediyorsunuz? İhvan (Müslüman Kardeşler) hareketi mi?

- İhvan bunlardan bir bölümü. İlk görüşmelerimizden beri Suriye'deki Müslüman Kardeşler hareketi konusunda hep çok heyecanlıydı. Onlarla o kadar çok ilgiliydi ki, Türkiye-Suriye ilişkilerinin gelişmesine onların sorunlarına verdiği önemi göstermezdi. Müslüman Kardeşler'e yardım etme ve onları savunma içgüdüsü, Erdoğan'ın izlediği Suriye politikasının gerçek çıkış ve dayanak noktasını oluşturmuştur. Elbette biz bu konuda ne Erdoğan'a ne de başka birine izin verdik, vermeyeceğiz.

'KÖPRÜLERİ NEREDEYSE ATTIK'
-Erdoğan ile köprüleri attınız mı?

- Evet neredeyse öyle. Çünkü bu coğrafyada artık güvenilirliğini kaybetti. Bu kişisel bir sorun değil. Sadece Suriye değil diğer Arap halklarının gözünde de bu böyle.

- Türkiye ile Suriye arasında yaşanan krizin bir çıkış yolu var mı sizce?

- Öncelikle Türk hükümeti hatalarından geri dönmelidir. Küçük olayları, büyük sorunlar yaratmak için kullanmamalı. Kişisel çıkarlar ve amaçlar yerine halklarımızın çıkarlarını gözetmelidirler. Türk halkı ve Suriye halkının bilinci bunu aşacaktır. Gerçekten çıkış yolu aramak isterse Erdoğan'ın yapması gereken, ölen pilotun savaşa karşı onurlu duruş sergileyen babasının sözlerini dinlemektir.

'GERÇEK YÜZÜNÜ GÖSTERDİ'
- Söylediklerinizden Erdoğan değişti anlamı çıkıyor? Tam olarak neydi değişen?

- Aslında Erdoğan'dan çok koşullar değişti. Ve bu yeni koşullar Erdoğan'ın gerçek yüzünü ortaya çıkardı. Şu örneklerle anlatayım: İsrail, Gazze'ye saldırdığında Erdoğan'ın tavrını hepimiz biliyoruz. Ancak benzer bir saldırıyı aynı İsrail 2006 yılında Lübnan'a yaptığında Erdoğan aynı tonda tepki göstermedi. Oysa hem Gazze hem de Lübnan'dakiler tek düşman olan İsrail'e karşı savaşıyor. İsrail iki tarafta da neredeyse eşit sayıda, yaklaşık 1600 kişi öldürdü. Neden işin içinde Hamas olunca Gazze'ye sahip çıkıyor, bağırıp çağırıyor da, konu Hizbullah'ın bulunduğu Lübnan'a gelince hiç sesi çıkmıyordu?

'MEZHEPÇİ DÜRTÜSÜYLE HAREKET EDİYOR'
- Size göre neden?

- Mezhepsel dürtülerle hareket ediyor da onun için. Bu çıkışlar hep zihninin arkasını yansıtıyor. Çünkü Hamas ile Hizbullah arasında mezhepsel farklılık var. Örneğin ikiyüzlü biçimde Suriye halkı için ağlıyor da neden Körfez ülkelerinde öldürülenler için ağlamıyor? O ülkelerin demokrasi sorunlarına neden karışmıyor?

- Hangi ülkelerden bahsediyorsunuz?

- Aralarında Katar'ın da olduğu bazı Körfez ülkeleri diyebilirsiniz. 'Hem İsrail'e kafa tutuyor hem de koruyor' - Mavi Marmara olayında mesela bağırıp çağırmak dışında neden bir adım dahi atmadı Türkiye? İsrail'e bu kadar kafa tutmasına rağmen neden onu koruyacak bir füze kalkanının topraklarında konuşlanmasına onay verdi? Bu radarı ABD kendisine yönelik bir tehdit için mi oraya koydu sanıyorsunuz? Bu kadar uzaktan hangi ülke risk oluşturabilir ki ABD'ye. Tabii ki değil. Yanıt İsrail'i korumak içindir. Bu olaylar Erdoğan'ın gerçek yüzünü ortaya çıkardı. Erdoğan değişmedi. Bölgedeki insanların Erdoğan'a bakışı değişti. Erdoğan ve güvenilirliği artık Arap coğrafyasında tüm çıplaklığıyla tartışma konusudur.