Facialara karşı yeni eylem planı hazır

Madenlere ve şantiyelere uluslararası standart getiren düzenleme Meclis'e geliyor

İstanbul'daki asansör cinayetini görüşen Bakanlar Kurulu, iş kazalarına karşı radikal adımlar atma kararı aldı. İlk olarak Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 2 sözleşmesi Meclis'te onaylanacak. İnşaat ve madenlerde işveren ile yöneticilere yüklenecek sorumluluklardan bazıları şöyle olacak: İşveren, inşaat işlerinde alınacak tedbirleri, işçi sendikasıyla birlikte istişare edecek. Birden fazla işveren varsa, her işveren kontrolü altındaki işçilerin tedbirinden sorumlu olacak. İşçi, risk gördüğünde problemin giderilmesini şart koşabilecek. Madende uygun havalandırma sistemi olması işverenin sorumluluğunda. İşçiler, teftiş veya soruşturma talep edebilecek. Bu arada AFAD, ofis, fabrika ve atölyelerde hem çalışanlara hem de yöneticilere eğitim verecek. Türkiye'de depremden su baskınına, patlamadan göçüğe kadar sayısız facia yaşandı. Sadece 5 yılda iş kazalarında 1754 kişi hayatını kaybetti. Son asansör kazasının ardından hükümet kazaları önleyecek çalışma başlattı.

Oğuzhan Şahin - Ebru Karatosun ANKARA
Türkiye'de son yıllarda onlarca acı yaşandı. Hemen hemen hepsine 'kaza' denildi. 1993 yılında Ümraniye çöplüğü patladı, 39 kişi öldü ve suç gecekondu sahiplerinde kaldı. 17 Aralık 1999'da binlerce kişinin hayatını kaybettiği büyük depremi yaşadık, Veli Göçer adlı müteahhit tek suçlu ilan edildi. Ardından "deprem öldürmez bina öldürür" sloganıyla sağlam bina yapılması için yönetmelikler çıkarıldı, zorunlu sigorta devreye alındı. O büyük acı bile unutuldu; sigorta gözardı edildi, yönetmeliklere uyulmadı, deprem olmadan binalar yerle bir oldu. 2004'te Konya'da Zümrüt Apartmanı çöktü, tam 92 kişi can verdi. 6 yıl önce Zeytinburnu'nda maytap deposu patladı, 23 kişi öldü. İstanbul'da 2009 yılında meydana gelen selde; Basın Ekspres yolunda, dere yatağına yapılan fabrikalarda sele kapılan işçiler öldü. Yıllarca madenlerde yaşanan grizu patlaması ve çökmelerin yaşandığı ülkemizde, mayıs ayında Soma'da 301 işçi, sadece birkaç bin liralık yaşam odası olmadığı, gerekli tedbirler alınamadığı için hayatını kaybetti. Son 5 yılda ise Türkiye'de yaşanan tam 35 bin iş kazasında 1754 işçi hayatını kaybetti. Bütün bu olaylara "facia" dedik ama birkaç ay sonra unuttuk.
Son asansör faciasının ardından ise Hükümet, Uluslararası Çalışma Örgütü sözleşmelerini onaylama kararı aldı. 167 ve 176 numaralı sözleşmeler, inşaat ve madende işverenlerle yöneticilere önemli sorumluluklar yüklüyor. İstanbul Mecidiyeköy'de yaşanan asansör faciasını görüşen Bakanlar Kurulunda, Meclis'in yeni yasama yılına başlamasıyla birlikte, iki sözleşmenin onay süreçlerinin başlatılması kararlaştırıldı. İki sözleşme de inşaat ve madenlerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini içeriyor.


İşveren her safhada sorumlu
ILO'nun 167 sayılı "İnşaat İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Sözleşmesi" onaylandığında şu standartlara harfiyen uyulacak:
- Tüm iş yerleri, işçi güvenliği ve sağlığı için gerekli tedbirleri almakla yükümlü oldukları gibi, şantiye çevresini de koruyacak.
- Asansörler ve binada alınacak tedbirler gibi, binanın daimi parçası olmayan iskele, merdiven ve diğer ekipmanlar konusunda da gerekli muhafaza tedbirleri alınacak, bunlar periyodik kontrolden geçirilecek.
- İşveren, inşaat işleri konusunda alınması gereken önlemleri, işçi sendikasıyla istişare edecek.
- Birden fazla işveren varsa, genel şantiye faaliyetleri için birincil sorumlu belirlenecek. O işveren, kontrolü altındaki işçilerin bakımından ve tedbirinden sorumlu olacak.
- İşçinin, çalışmaya ilişkin herhangi bir risk görmesi halinde, iletebileceği amir ve işçi güvenliği temsilcisi olacak.
- İşçi, güvenlik ve sağlığını tehlike altında bırakan bir gerekçe ortaya çıktığında, iş yerini terk edebilecek, işverenden, sıkıntının giderilmesini talep edecek.
- İşçiler yasa ve yönetmeliklere uygun olarak alınacak, çalıştırılacak.
- İşçiler standarda uygun araç gereç kullanacak, kullanmadan önce eğitim alacak.
- Kazı, yer altı işleri ve tünellerde gerekli havalandırma, aydınlatma ve sağlık tedbirlerini alma yükümlülüğü işverende olacak. Gerekli koruyucu giysiler ve aparatlar sağlanacak.
- İşveren ilk yardımdan da sorumlu olacak.

Her madencinin nerede olduğu bilinecek
176 sayılı "Madenlerde Güvenlik ve Sağlık Sözleşmesi" de şu şartları içeriyor:
- İşveren, tüm madende iletişim sisteminin sağlıklı olarak yürümesinden sorumlu tutulacak.
- Zemin stabilitesini sağlayacak önlemler alınması zorunlu olacak.
- Uygun havalandırma sistemi bulunması sağlanacak.
- Yangın ve patlamalar için tedbir alınacak, gerekirse bunlarla mücadele edilecek.
- İşveren, ciddi risk durumunda, işletmenin hemen durmasını sağlamakla yükümlü olacak.
- Madenlerin "acil durum planları"nın hazır olması gerekecek.
- Çalışanların risklerle ilgili bilgilendirilmesi, eğitim verilmesi, koruyucu ekipman sağlanması işverenin yükümlülükleri arasında.
- Yer altında çalışanların isimlerini ve muhtemel yerlerini sürekli olarak bilecek bir sistemin kurulması şart olacak.
- İşçiler, iş sağlığı ve güvenliği endişesi varsa, teftiş veya soruşturma talep edebilecek. Ciddi risk anlarında madenleri terk etmek hakları olacak.
- Hükümetler, teknik kılavuzların hazırlanması, denetimler ve soruşturmalardan sorumlu olacak.

Zanlılara bir gün daha gözaltı
Şişli'de 10 kişinin ölümüyle sonuçlanan asansör kazasıyla ilgili gözaltına alınan ve adliyeye sevk edilen 5 kişi hakkında ek gözaltı süresi verildi. Şüpheli 5 kişinin ifadesinin alınmasının ardından savcılık, olaya ilişkin bilirkişi raporunun ulaşmaması üzerine, 5 kişi hakkında 1 günlük ek gözaltı süresi kararı aldı. Gözaltı süresi bugün 17.00'de sona erecek.

CHP, kazalar için araştırma istedi
CHP, iş kazalarının sebeplerinin belirlenmesi için Meclis Araştırması açılmasını istedi. Soma'da yaşanan maden faciası, ardından asansör faciasının meydana geldiğini, 10 işçinin hayatını kaybettiğini belirten CHP, AB ülkelerinde yüzbinde 1.8 olan iş kazası oranının Türkiye'de yüzbinde 15.4 olduğuna dikkat çekti.

AFAD iş kazalarına karşı eğitim başlattı
Türkiye'nin kanayan yarası "iş kazalarına" bir çözüm de Başbakanlıktan geldi. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) 'Afete Hazır Türkiye' hedefi doğrultusunda Afete Hazır İşyeri Kampanyası'nı hayata geçiriyor. 'Afete Hazır İşyeri' ile ofisler, iş yerleri, atölye, fabrikalar ile çalışanlar afete hazır hâle gelecek. Türkiye'de ilk defa sanayi tesisleri için düzenlenen 'Büyük Endüstriyel Kazalar Eğitimi' ile sanayi kazalarını önlemek için hem çalışanlara hem de yöneticilere eğitim veriliyor. Eğitimlerde kazaların önlenmesi için gerekli yükümlülükler, sınıflandırma, risk analizi, kimyasal tehlike, tehlikeli ekipman, patlama ihtimalleri, geçmiş kaza araştırması, felaket senaryosu hazırlanması ve buna karşı davranışlar, işlevsel güvenlik gibi konulardan oluşuyor.
AFAD tarafından ücretsiz olarak verilen eğitimin ilk durağı Kocaeli oldu. 8 Eylül'de başlayan eğitimler 23 Eylül'de sona erecek. Düzenlenen eğitim 2 yılı kapsayan ve her biri 12 gün süren 8 programdan oluşuyor. İlk 2 program bu yıl içerisinde gerçekleşirken geriye kalan diğer 6 programın önümüzdeki yıl gerçekleşmesi bekleniyor. Düzenlenen eğitimlerin ilkini ise kimyacılar alıyor.