Hükümetten aileyi güçlendirme hamlesi! İşte 10 yıllık yol haritası

Hükûmet ailenin korunması ve nüfus artışı için gelecek on yılda beş önemli başlıkta hamle yapacak. Cinsiyetsizleştirme gibi aile yapısına zarar veren küresel akımlarla, zararlı alışkanlıklarla ve bağımlılıkla mücadele edilecek. Evlilikler yeni teşviklerle kolaylaştırılacak. Doğurganlık hızını artırmak için çocuk sahibi olmak özendirilecek.

Kaydet

Esma Altın / ANKARA - Türkiye’de demografik göstergelerde son yıllarda yaşanan köklü değişim, kamu politikalarında kapsamlı bir dönüşümü de beraberinde getirdi. Cumhurbaşkanlığı himayelerinde hazırlanan ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek olan “Aile ve Nüfus 10 Yılı Vizyon Belgesi” kamuoyuna açıklandı. Belge, nüfus azalması, doğurganlık düşüşü ve yaşlanma gibi kritik başlıklara karşı uzun vadeli bir yol haritası sunuyor.

Hükümetten aileyi güçlendirme hamlesi! İşte 10 yıllık yol haritası

NÜFUS PROJEKSİYONLARI DÜŞÜŞE İŞARET EDİYOR

Vizyon belgesinde Türkiye’de nüfus politikalarının verdiği sinyallere yönelik verilere de yer verildi. Buna göre, Türkiye’nin 2025 yılında 86 milyon 92 bin 168 olan nüfusunun, 2100 yılına kadar önemli ölçüde gerileyebileceği öngörülüyor. TÜİK’in düşük senaryosuna göre nüfusun 54 milyona, Birleşmiş Milletler’in tahmin aralıklarına göre ise 38 milyondan 25 milyona kadar düşebileceği değerlendiriliyor.

DOĞURGANLIK VE DOĞUM SAYILARINDA SERT DÜŞÜŞ

Toplam doğurganlık hızı 2017’den itibaren 2,1 seviyesinin altına gerileyerek, 2024’te 1,48’e kadar düştü. Yıllık doğum sayısı da son 10 yılda 400 binden fazla azalarak 1 milyonun altına indi. Tunceli, Bayburt ve Ardahan’da doğum sayılarının binin altına gerilemesi dikkat çekti. Ayrıca ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,08’e düşerken, tek kişilik hanelerin oranı yüzde 20,5’e yükseldi. Yalnız yaşayan yaşlı birey sayısı 1 milyon 836 bin 496’ya ulaştı.

ANNELİK YAŞI YÜKSELİYOR

Ortalama anne yaşı 2001’de 26,7 iken 2024’te 29,3’e yükseldi. İlk doğum yaşı da artarak 27,3’e çıktı. Bu durum, anneliğin giderek daha ileri yaşlara ertelendiğini gösteriyor.

TÜRKİYE HIZLA YAŞLANIYOR

65 yaş ve üzeri nüfus oranı hızla artarken, bu oranın yüzde 10’un üzerinde olduğu il sayısı 62’ye ulaştı. Sinop, Kastamonu ve Giresun’da yaşlı nüfus oranı yüzde 20’yi aştı. Yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte çalışan nüfus sayısında da düşüş yaşandı. Çalışan nüfusun azalmasıyla birlikte sosyal güvenlik dengesi de bozuluyor. İdeal olarak 4 olması gereken aktif/pasif sigortalı oranı, 2024 itibarıyla 1,61’e geriledi.

KIRSALDA NÜFUS KAYBI DERİNLEŞİYOR

Kırsal nüfus 1980’e göre dramatik biçimde azalırken, şehirleşme oranı hızla arttı. 1980 yılında 25 milyon 91 bin 950 olan belde ve köy nüfusu, 2025 itibarıyla 5 milyon 536 bin 693’e düştü. 1980’de nüfusun yüzde 43,9’u kırsalda, yüzde 56,1’i kentlerde yaşarken; 2025’te bu oranlar kırsalda yüzde 6,4’e gerilerken kentlerde yüzde 93,6’ya çıktı.

EVLİLİK YAŞI YÜKSELİYOR, BOŞANMALAR ARTIYOR

İlk evlenme yaşı erkeklerde 28,5’e, kadınlarda 26’ya yükseldi. Hiç evlenmeyenlerin oranı artarken boşanmalar son 24 yılda iki katından fazla arttı. Kaba boşanma hızı binde 1,41’den binde 2,26’ya yükseldi.

BEŞ STRATEJİK ÖNCELİK BELİRLENDİ

Belge; aile kurumunun korunması, evliliğin teşviki, doğurganlığın artırılması, gençlerin yetiştirilmesi ve kırsal kalkınma olmak üzere beş ana stratejik hedef üzerine kuruldu. Buna göre, Gençlerin evlilik kurması teşvik edilecek, çocuk sahibi olmayı kolaylaştıran ekonomik ve sosyal politikalar geliştirilecek. Çalışma hayatı ile aile yaşamı arasında denge kurulması hedefleniyor. Gençlerin nitelikli yetiştirilmesi ve yaşlı refahının artırılması amacıyla sosyal güvenlik ve bakım hizmetleri güçlendirilecek. Kırsalda istihdam ve yaşam koşulları iyileştirilecek, şehirler aile ve çocuk odaklı planlanacak. Bu kapsamda belirlenen hedefler şöyle:

VERİ ALTYAPISI OLUŞTURULACAK

- “Kurumsal yapı ve koordinasyon güçlendirilecek. Taşra teşkilatlarını da kapsayan yeni bir yapılanma ile merkez ve yerel birimler arasında güçlü bir koordinasyon ağı kurulacak. Aile ve nüfus politikalarının etkin biçimde uygulanması için gerekli teknik altyapı ve yazılım sistemleri geliştirilecek. Politikaların etkin uygulanması için yazılım ve veri altyapısı güçlendirilecek.

-Veri ve araştırma kapasitesi artırılacak. TÜİK verileriyle desteklenen kapsamlı analiz platformları kurulacak, bilimsel araştırmalar artırılacak.

ÖNERİLEN HABERLER

GÜNDEM

‘Akran nezaketi’ eğitimi! 'Veli Akademisi' ile aile sürece dâhil edilmeli

AİLE ODAKLI MEVZUAT HAZIRLANACAK

- Mevzuat aile odaklı hale getirilecek. Yasal düzenlemeler gözden geçirilerek aile ve nüfus hedefleriyle uyumlu hale getirilecek, yeni düzenlemelerde etki analizi zorunlu olacak. Aile kurumunu destekleyen teşvik ve hakların yasal güvence altına alınması için gerekli mevzuat altyapısı güçlendirilecek

- Uluslararası belgeler incelenecek. Ulusal politikalarla çelişen uluslararası düzenlemeler tespit edilerek müzakere süreçleri yürütülecek.

- Kamu kurum ve kuruluşları, kendi görev alanlarıyla ilgili olarak aile ve nüfus yapısındaki değişimlerin kısa, orta ve uzun vadede yol açabileceği riskleri sistematik biçimde ortaya koyacak; bu analize dayalı önleyici tedbirleri alacak

- Lisansüstü programların açılması ve araştırmaların teşvik edilmesi akademik altyapının geliştirilmesine yönelik çalışmalar desteklenecek; aile ve nüfus alanındaki araştırmaları öncelikli kılan fon mekanizmaları oluşturulacak.

ÖNERİLEN HABERLER

SAĞLIK

Doğurganlığı artırmak için seferberlik! Anne ve bebek sağlığı politikaları güçlendiriliyor

“AİLE” KAVRAMI ULUSLARARASI BOYUTTA GÜÇLENDİRİLECEK

- Cinsiyetsizleştirme akımlarına karşı uluslararası politika belgelerinde “aileyi toplumun doğal ve temel birimi” olarak tanıyan yaklaşımın güçlendirilmesi için aktif savunuculuk yürütülecek

- Uluslararası iş birlikleri artırılacak. Karşılaştırmalı veri üretimi ve ortak araştırmalar desteklenecek. Aile vurgusu uluslararası düzeyde güçlendirilecek. “Ailenin toplumun temel birimi” yaklaşımı uluslararası platformlarda savunulacak.

AİLE DOSTU YAYINCILIK TEŞVİK EDİLECEK

- Aile dostu yayıncılık standartları belirlenecek. Kamu yayıncılığında aile ve anne-baba rollerini konu alan içeriklerin oranı artırılacak; özel yayın kuruluşları için aile dostu yayıncılık standartlarının yanı sıra bu anlayışının yaygınlaştırılması için teşvik ve gönüllü taahhüt mekanizmaları geliştirilecek.

- Zararlı içeriklere karşı tedbir alınacak. Aile yapısını olumsuz etkileyebilecek içeriklere karşı denetim ve müdahale mekanizmaları işletilecek. Sosyal medya ile diyalog kurulacak. Platformlar ile kamu kurumları arasında düzenli iletişim mekanizmaları oluşturulacak.

- Belge kapsamında ayrıca her yıl izleme raporları hazırlanarak uygulamaların etkinliği değerlendirilecek.”

Muhabir : ESMA ALTIN

Bizi Takip Edin

YORUMLAR