Yeni nesil çalışmıyor

Türkiye’de her dört gençten biri ne eğitimde ne de istihdamda yer alıyor...

MAHMUT ÖZAY'IN HABERİ

Türk Eğitim Derneğince (TED) kurulan bağımsız düşünce kuruluşu TEDMEM tarafından "Bir Bakışta Eğitim 2022: Türkiye Üzerine Değerlendirmeler ve Öneriler" raporu hazırlandı. 4 başlıkta yapılan araştırmada Türk eğitim sistemine ilişkin önemli veriler yer alıyor. İşte detaylar:

*Ülkemizde 25-34 yaş aralığındaki yükseköğretim mezunu genç yetişkin oranı 2000 yılına kıyasla dört katına çıkmış. Ancak, %40 olan bu oranla Türkiye, hâlâ OECD ortalamasının gerisinde.

*Türkiye’de 25-64 yaş aralığındaki her 4 yetişkinden biri yükseköğretim mezunu. Öte yandan, 25-64 yaş aralığındaki yetişkin nüfus içinde ortaöğretim mezunu dâhi olmayan yetişkin oranı Türkiye’de %55,1 iken OECD ortalamasında bu oran %20,1.

UÇURUM FARK VAR

*25-64 yaş aralığındaki yükseköğretim mezunu yetişkinler eğitim düzeylerine göre değerlendirildiğinde, Türkiye’de yüksek lisans ve doktora düzeyinde eğitim alan yetişkinlerin OECD ortalamasının oldukça gerisinde. Yüksek lisans kademesinde OECD ortalaması %13,9 iken Türkiye için bu oran sadece %1,7... Doktorada ise OECD ortalaması 1.3 iken Türkiye'de bu oran 0.5.

*Son 10 yılda Türkiye’de ortaöğretim mezunu dâhi olmayan genç yetişkinlerin oranı %57’den %36’ya gerilemiş olsa da hâlâ OECD ortalamasından (%14) oldukça yüksek.

*Ülkemizde 18-24 yaş aralığındaki gençlerin %60’ı eğitimde değil. Bu gençlerin istihdamda olup olmadıkları incelendiğinde Türkiye için eğitimde olmayan gençlerin yarısından daha azının (%60’ın içindeki %28) istihdamda olduğu göze çarpmakta. OECD ortalamasında ise eğitimde olmayan gençlerin neredeyse üçte ikisi (%46’nın içinde %30) istihdamda.

*Hem OECD ortalamasında hem de Türkiye’de ne eğitimde ne istihdamda olan gençler içinde çalışmayan ve iş aramayanların oranı, işsiz olanların oranından daha yüksek. OECD ortalamasında çalışmayan ve iş aramayanların oranı %9,4, işsizlerin oranı ise %6,7’dir. Türkiye’de ise ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin %22,5’ini çalışmayan ve iş aramayanlar, %9,8’ini işsizler oluşturmakta.

*Türkiye’de 25-64 yaş aralığında; ön lisans mezunlarının istihdam oranı %63, lisans mezunlarının istihdam oranı %75, yüksek lisans mezunlarının istihdam oranı %82 ve doktora mezunlarının istihdam oranı ise %91.

*Türkiye’de eğitim düzeyinin artması, işsizliğin azalması yönünde beklenen katkıyı sunmamakta. İşsiz nüfus içinde 12 aydan uzun süredir işsiz olanların oranı OECD ortalamalarının tam tersine eğitim düzeyi yükseldikçe artmakta. Yükseköğretim mezunu işsizlerin yaklaşık yarısı 12 aydan uzun süredir işsiz.

*Türkiye’de yükseköğretim mezunu yetişkinler, ortaöğretim mezunu yetişkinlere oranla %60 oranında daha fazla gelir elde etmekte.

*Ülkemizde bir öğrencinin 6-15 yaşları arasındaki eğitimi için yapılan yatırım OECD ortalamasının yarısından daha az.

*Türkiye’de eğitim kurumlarına GSYH’den ayrılan pay OECD ortalamasının üzerinde.

*Öğretmen maaşları çalışılan kademe ve deneyim süresine göre önemli ölçüde farklılaşmamakta. OECD ortalamasında lise öğretmenlerinin maaşı okul öncesi öğretmenlerine göre ortalama %14-16 daha fazla iken Türkiye’de bu oran ortalama %3.

*OECD ortalamasında mesleğe yeni başlayan bir öğretmenin maaşı ile en üst kıdemde alabileceği maaş arasında kademelere göre %64-67 arasında değişen farklılıklar gözlenirken Türkiye’de bu oran ortalama %9.

*Türkiye’de bir okul müdürünün alabileceği en yüksek maaş OECD ortalamasında en düşük okul müdürü maaşından daha az.

*Türkiye’de öğretmen maaşları yıllara göre OECD ortalamasından daha fazla artış göstermiş.

*OECD ülkeleri içinde en uzun yasal çalışma saatlerine sahip okul müdürleri Türkiye.

Gençler geleceklerine ilişkin umutlarını yitiriyor

Türkiye’de zorunlu eğitimin tamamlanmasının ardından gençlerin önemli bir bölümünün eğitim sisteminin dışına çıktığını; ancak istihdama da geçiş yapmadığını veya yapamadığını göstermekte. Eğitim sisteminin dışına çıkmış ve iş aradığı halde bulamayan gençlerin kendi geleceklerine ilişkin umutlarını yitirmeleri, toplumun geleceği açısından önemli bir risk olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle Türkiye’de öncelikle bu gençlerin neden eğitim sisteminin dışına çıktığının anlaşılması, ardından teğitim sistemine veya istihdama katılımlarını sağlayıcı bireysel ve toplumsal önlemlerin alınması gerekli görülmekte.