Mutlak butlan ne demek, hangi durumlarda uygulanır? Hukukta butlan terimi

Gündemdeki haberler ve hukuk uzmanlarının değerlendirmeleri nedeniyle "butlan" ve "mutlak butlan" terimi bir kez daha gündeme geldi. Özellikle mutlak butlanın uygulandığı durumlar merak ediliyor. Peki, mutlak butlan ne demek, hangi durumlarda uygulanır?

Mutlak butlan, hukukta bir işlemin en ağır geçersizlik türü olarak kabul edilir. Bir hukuki işlem; kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırıysa ya da işlemin kurulması için gerekli temel şartları taşımıyorsa “başlangıçtan itibaren geçersiz” sayılır. Bu durumda işlem hiç doğmamış kabul edilir ve hiçbir hukuki sonuç meydana getirmez. Hukuk dilinde bu durum “keen lem yekün” yani “hiç olmamış gibi” şeklinde ifade edilir.

Türk hukuk sisteminde mutlak butlan; ehliyetsizlik, konusu imkânsız işlemler, kamu düzenine aykırılık veya kanunun açıkça yasakladığı sözleşmeler gibi durumlarda uygulanır. Örneğin akıl hastasının yaptığı bazı işlemler, mevcut olmayan bir malın satılması ya da hukuka ve ahlaka aykırı sözleşmeler mutlak butlan kapsamında değerlendirilir. Bu tür işlemler sonradan tarafların onayıyla geçerli hale getirilemez ve hâkim tarafından resen dikkate alınabilir.

MUTLAK BUTLAN SAYILAN BAZI DURUMLAR

Kayın hısımlığı bulunan kişiler arasındaki evlilik
Aklî dengesi yerinde olmayan birinin evlenmesi
Evli kişinin yeniden evlenmesi
Emredici kurallara aykırılık (vergi kaçakçılığına dair anlaşmalar, TCK'da yasaklanan fillere dair sözleşmeler, seçim güvenliğinin tehdidine dair anlaşmalar vb.)

BORÇLAR KANUNU 27.MADDESİ NEDİR?

Mutlak butlanın temel dayanağını oluşturan Türk Borçlar Kanunu’nun 27. maddesi, hangi sözleşmelerin kesin hükümsüz sayılacağını düzenliyor. Buna göre; kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olan ya da konusu imkânsız bulunan sözleşmeler baştan itibaren geçersiz kabul ediliyor.

Kanunda ayrıca, sözleşmenin yalnızca bazı hükümlerinin geçersiz olması halinde diğer kısımların geçerliliğini koruyabileceği belirtiliyor. Ancak geçersiz sayılan hükümlerin, sözleşmenin kurulması açısından vazgeçilmez olduğu anlaşılırsa bu durumda sözleşmenin tamamı kesin hükümsüz sayılıyor.