Gemiden indiler, endişe büyüdü: Hantavirüs topluma yayılır mı?
Koronavirüsten 30 kat daha öldürücü bir virüs olan hantavirüs konusunda uzmanlar, ölüm oranı yüksek olsa da virüsün Covid-19 gibi kolay yayılmadığını belirterek vatandaşları paniğe değil tedbire çağırdı.
- Hantavirüsün kuluçka süresi 1-8 hafta sürebilir ve belirtiler haftalar sonra ortaya çıkabilir.
- Temel bulaş kaynağı fare ve sıçanlardır; virüs kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve tükürüğünün kuruyup havaya karışmasıyla bulaşır.
- Genellikle insandan insana kolay bulaşmaz, ancak çok yakın ve uzun süreli temaslarda nadir de olsa bulaşma ihtimali vardır.
- Hantavirüsün Covid-19 gibi hızlı yayılan bir virüs olmadığı, pandemi riski görünmediği belirtilmiştir.
- Hantavirüs, Koronavirüs'ten daha öldürücü olup, ölüm oranı %30-35 civarındadır ve spesifik bir ilacı veya aşısı bulunmamaktadır.
- Belirtiler arasında yüksek ateş, kas ağrısı, hâlsizlik, nefes darlığı ve öksürük yer alır; ağır vakalarda akciğer tutulumu gelişebilir.
ZİYNETİ KOCABIYIK- Tüm dünyanın endişeyle takip ettiği ve üç kişinin hayatını kaybettiği hantavirüs vakaları sebebiyle olaylı bir yolculuğa dönüşen “MV Hondius” gemisinden yapılan tahliyelerle birlikte, “Bundan sonra ne olacak? Ya bu kişiler virüsü topluma yayarsa” endişesi yükselmeye başladı.
Bu soruları göğüs hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Tevfik Özlü’ye yönelttik. Prof. Dr. Özlü, hantavirüsün kuluçka süresinin uzun olabileceğine dikkat çekerek, “Kuluçka süresi 1-8 hafta sürüyor. Bazı vakalarda belirtiler haftalar sonra ortaya çıkabiliyor. Bu sebeple gemiden inen yolcuların ‘Ben iyiyim, bir şeyim yok’ diye düşünüp tedbiri elden bırakmaması ve hem kendilerinin hem de ailelerinin izolasyona dikkat etmesi gerekiyor” dedi.
KEMİRGENLERDEN BULAŞIYOR
Prof. Dr. Özlü’ye göre hantavirüsün temel bulaş kaynağı fare ve sıçanlar. Virüs; kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve tükürüğünün kuruyup havaya karışmasıyla insanlara geçebiliyor. Özellikle depo, bodrum, ambar ve uzun süre kapalı kalmış alanların temizliği sırasında risk artıyor. “Bir yeri süpürürken havaya kalkan tozlar virüsü taşıyabiliyor” uyarısında bulunan Prof. Dr. Özlü, kapalı alanların havalandırılması ve maske kullanılması gerektiğini söylüyor.
Prof. Dr. Özlü, hantavirüsün genellikle insandan insana kolay bulaşmadığını belirtiyor. Ancak çok yakın ve uzun süreli temaslarda nadir bulaş ihtimalinin de bulunduğunu söylüyor. Prof. Dr. Özlü, “Şu anda tam olarak bilmiyoruz ama eğer bu virüs insandan insana bulaş özelliği kazanmışsa muhtemelen yine hasta kişinin sekresyonlarıyla diğer insanlara bulaşacaktır” diyor.
DAHA ÖNCE TÜRKİYE’DE GÖRÜLDÜ
Bütün kemirgenlerin virüs taşımadığını ifade eden Prof. Dr. Özlü, hastalığın enfekte olmuş kemirgenlerden bulaşabileceğini söylüyor. Türkiye’de daha önce de vakaların görüldüğünü belirten Prof. Dr. Özlü, “Bu virüs tarihsel olarak ölümlere yol açmış bir virüs” diyor.
SALGIN RİSKİ YOK
“Virüsler söz konusu olduğunda yine de dikkatli konuşmak gerekir” uyarısını yapan Prof. Dr. Özlü, “Hantavirüs tarihte sadece bulunduğu yeri etkileyen bölgesel salgınlar yaptı. Hiçbiri pandemiye dönüşmedi. Şu an büyük bir pandemi riski görünmüyor. Ancak mutasyonlar ve onlara bağlı ortaya çıkan yeni varyantlar ve bunların oluşturduğu yeni kazanılmış özellikler olabilir. Hantavirüs Covid gibi hızlı yayılan, sık mutasyon geçiren, hızlı varyantı oluşturan bir virüs değil. Su andaki virüsün genetik yapısı da daha önceki virüslerle benzer. Herhangi bir mutasyon görülmüyor. Onun için bence şu anda pandemi riski yok” değerlendirmesini yapıyor.
KORONAVİRÜSTEN DAHA ÖLDÜRÜCÜ
Hantavirüsün koronavirüs gibi hızlı bulaşmamasına rağmen Covid-19’dan daha öldürücü olduğuna işaret eden Prof. Dr. Özlü, “Bir ilacı ya da aşısı yok. Koronovirüsün en yüksek olduğu zamanlarda ölüm oranı yüzde 1-2 idi. Bu defa yüzde 30-35 ölümcüllükten söz ediyoruz. Bu virüsün korkutan yanı bu” diye açıklıyor.
Hantavirüs gemisi hareket etti! Yeni rotası belli oldu
KAYNAK LABORATUVAR MI?
Birçok vatandaşın aklına gelen “Laboratuvarda mı üretildi?” sorusunu Prof. Dr. Özlü’ye yöneltiyorum. Şunları söylüyor:
"Böyle bir şey olduğunu ben düşünmüyorum. Çünkü bu eskiden beri bildiğimiz bir virüstü. Daha önce bilmediğimiz ve ilk defa karşılaştığımız bir virüs değil. O bakımdan ben bu soruya evet ya da hayır diyemem"
BELİRTİLER NELER?
Hantavirüste ilk belirtiler çoğu zaman, yüksek ateş, kas ağrısı, hâlsizlik, nefes darlığı, öksürük olarak ortaya çıkıyor. Ağır vakalarda akciğer tutulumu gelişebiliyor.
NASIL ANLAŞILIR?
Serolojik Testler (Kan Testi): En sık kullanılan yöntemdir. Vücudun virüse karşı ürettiği IgM ve IgG antikorlarını saptamak için ELISA (Enzyme-linked immunosorbent assay) veya IFA (İndirekt İmmünofloresan) yöntemleri kullanılır.
PCR (Moleküler Test): Kanda virüsün genetik materyalinin (RNA) tespit edilmesi için RT-PCR yöntemi kullanılabilir.
VATANDAŞ NE YAPSIN?
Uzmanlar, “Endişelenmek yerine bilinçli davranmak gerekiyor. Risk düşük ama dikkat şart” mesajı veriyor. Peki ne yapmalı?
- Fare görülen alanlarda dikkatli olun
- Depo ve bodrum temizliğinde maske kullanın
- Ortamı önce havalandırın, kuru süpürme yapmayın
- Kemirgen teması olan gıdaları tüketmeyin
- Şüpheli belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurun
- Dünya Sağlık Örgütünün sitesinde korunma ile ilgili olarak “Sağlık hizmeti ortamlarında, el hijyeni, çevresel temizlik ve kan ve vücut sıvılarının güvenli bir şekilde kullanımı da dâhil olmak üzere tüm hastalar için standart tedbirler uygulanmalıdır” deniyor.
TEDAVİSİ VAR MI?
Hantavirüs enfeksiyonu için ruhsatlı spesifik bir antiviral tedavi veya aşı bulunmamaktadır. Bakım destekleyici niteliktedir ve solunum, kalp ve böbrek komplikasyonlarının yakından klinik takibi ve yönetimine odaklanır. Klinik olarak gerekli görüldüğünde yoğun bakıma erken erişim, özellikle hantavirüs kardiyopulmoner sendromu olan hastalar için sonuçları iyileştirir.
