Kolesterol tedavisinde çığır açan keşif

Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil yönetimindeki ekip, kolesterolü dengeleyerek, hücrelere zarar vermesini engelleyen bir mekanizmayı buldu.

Ziyneti Kocabıyık

Harvard Üniversitesi bünyesinde genetik ve kompleks hastalıklar üzerine araştırmalar yapan Sabri Ülker Metabolik Araştırmalar Merkezi Araştırma ekibi, hücreyi kolesterolün zararlı etkilerinden koruyan yeni bir mekanizma keşfetti. Bilim dünyasında çığır açan bu keşifle kolesterol tedavisinde yeni ilaçların geliştirilmesi öngörülüyor.

DENGELEYİCİ PROTEİN
Çalışmalarını Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil liderliğinde sürdüren ekip hücrede kolesterol seviyelerini güvenli bir aralıkta tutmayı sağlayan, “metabolik koruyucu” adını verdikleri Nrf1 molekülünü buldu. Nrf1 proteini, kolesterole karşı duyarlı yapısıyla, hücre içinde kolesterol seviyelerinde meydana gelen değişiklikleri direkt olarak algılıyor. Kolesterol belli bir düzeyin üzerine ulaştığı zaman, çok yönlü bir savunma programının harekete geçirilmesini sağlıyor ve organları oluşabilecek tahribata karşı koruyor. Bu proteinin, kalp ve damar hastalıklarıyla kolesterol metabolizmasının bozulduğu pek çok hastalıkta yeni ve etkili ilaçların geliştirilmesinde, tedavi hedefi olması bekleniyor.

KORUYUCU MOLEKÜL
Yeni keşifle kolesterol mekanizmasındaki eksik parçanın tamamlandığını söyleyen Sabri Ülker Merkezi Başkanı Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil “Daha önce hücre bazında kolesterolün düşük olduğunu gösteren mekanizma keşfedilmişti. Mevcut ilaçlar bu mekanizmaya dayandırılarak geliştirilmişti. Ancak bugüne kadar hücredeki kolesterol miktarı yükseldiğinde bunu direkt olarak algılayıp, alarm ve savunma sistemini harekete geçiren mekanizma henüz keşfedilmemişti. Yükselmiş kolesterol, hücresel seviyede daha da tehlikeli olup, toksisite, iltihap ve sonuçta hücre ölümüne kadar giden problemlere sebep oluyor. Bu yüzden hücrenin kolesterol seviyesindeki yükselişe karşı korunması gerekiyor. Bizim çalışmamız da bu düzenleyici ve koruyucu mekanizmasının keşfini sağladı” dedi.

İki ucu keskin bıçak

Kolesterolün vücut için elzem bir madde olmakla birlikte aynı zamanda fazlasının hücreye zarar verdiğini söyleyen Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil “Kolesterolün hücre içi düzeylerinin yükselmesi de azalması da çeşitli sağlık problemlerine yol açar. Bunu iki ucu keskin bıçak olarak ifade edebiliriz. İdeali dengede olmasıdır. Bizim bulduğumuz mekanizma kolesterolü güvenli bir aralıkta yani dengede tutuyor” dedi.