Dört tekerli şehir reklamı

Otomobil modellerinde kuşlar, yırtıcı kediler, atlar, boğalar, atmosfer olayları, uzay cisimleri öne çıkar. En çok da şehir, kasaba, mıntıka... Bizim millî de “İstanbul” olamaz mı acaba?

Ali Çelik

Otomobil markaları kulağımıza hoş gelir, ancak manasını pek düşünmeyiz. Bunların büyük ekseriyeti patron adıdır. Louis Chevrolet, Walter Chrysler, Owen Bentley, Gustave Citroën, Enzo Ferrari, Vincenzo Lancia, Adam Opel, Emille Peugeot, Monsieur (Mösyö) Renault, Soichiro Honda gibi. Azıcık eşeleyin ne maceralar, ne maceralar... Savaşlar, krizler, iflaslar, kim bilir kaç defa battılar çıktılar.

Bir kısmı ortakların isimleri ile anılır (Rolls&Royce), bazıları da kısaltmadır. Anonima Lombardo Fabbrica Automobili (ALFA), Bayerischen Motoren Werke (BMW), Fabbrica Italiana Automobili Torino (FIAT), Svenska Aeroplan Aktie Bolaget (SAAB), Sociedad Espanola de Automobiles de Tourismo (SEAT).

ÇEVİK VE OKKALISINI

Model adları daha bi şenlikli. Mesela Aston Martin modelleri Rapide (hızlı), Vanquish (galip), Vantage (avantaj) ve Virage (viraj) isimleri alır ki, yakışır performansına.
Buick albenili bir Amerikan, Century (yüzyıl), Skylark (gök gürültüsü), İnvicta (fethedilemez), Regal (muhteşem), Roadmaster (yol ustası)... Avanue iki yanı ağaçlı cadde. Artık Park Avanue ne demek oluyorsa...
Cadillac’ın Brougham (kupa arabası) DeVille (şehir) gibi modelleri var. Escalade ise “tırmanma”
Oldsmobil Tornado (kasırga)
Chrysler Concorde (uyum), Crossfire (çapraz ateş), Le Baron (asilzade), PT Cruiser (kruvazör), Stratus (bulut kümesi), Satellite (uydu) Cherokee (Kızılderili kabilesi), Voyager (Seyyah), Pasifica...
Arazide ise Commander (kumandan), Compass (pusula), Patriot (vatansever), Renegade (kaçak), Wrangler (kavgacı)...
Dodge isimleri de az maço değil hani. Avenger (intikamcı), Challenger (meydan okuyucu), Charger (fişekleyen), Intrepid (cesur), Viper (engerek), Magnum (tabanca), Caliber (kalibre), Journey (seyahat), Ram (koç). Plymouth Barracuda (yırtıcı balık) Eagle (kartal), Desoto Adventure (Macera)

DAĞDAN BAYIRDAN

Gelelim Chevrolet’ye: İmpala (bir ceylan türü), Stingray (iğneli vatoz), Caprice (kapris), Celebrity (şöhret), Corvette (savaş gemisi), Nova (yeni), Thoe ve Apache (Kızılderili kabilesi), Avalanche (çığ), Blazer (yol açan), Equinox (gök hadisesi). Suburban (banliyö), Camaro (yaban atı yiyen bir yırtıcı) Dikkat yaban atı dediği “Mustang”... Daewoo alındıktan sonra Aveo, Cruze, Geo Storm (fırtına) Spark (kıvılcım) ve Epica.
Citroën Fransızca’dan taviz vermiyor. Picasso, Evasion, Xantia, Xsara ve Cactus’ü biliyorsunuz. Döşova (2CV) ve DS de unutulmazlar arasında. Gangsterlerin kullandığı Traction Avant efsanedir sonra.
Ford: Cougar, Crown Victoria (viktorya tacı), Custom (töre), Sunline (güneş hattı), Fairline (ateş çizgisi), Festiva (festival), Fiesta (şenlik), Focus (odak), Fusion (fizyon), Galaxy, Scorpio (akrep burcu), Torino, Thunderbird (savaşçı bir kuş), Puma...
Edge (kenar), Escape (kaçış), Expedition (sefer), Explorer (kâşif), Flex (esnek), Maverick (buzağı), Ranger (korucu), Taurus (boğa)
Fiat... Mirafiori, Dino, Ritmo, Argente, Regeta, Albea, Brava, Coupe, Croma (parlak) Idea (fikir), Linea (çizgi), Marea (gelgit), Palio (palyum), Sedici (16 yani 4x4) Cinquecento (500), Seicento (600), Stilo (kalem), Tempra (sert), Tipo (tip), Uno (bir), Punto, Panda...
Innocenti (masum), allegro (şen şakrak) ve tasarımcı Pininfarina.

HONDA BUNDA ŞUNDADIR

Accord (uzlaşma), City (şehir), Civic (kent), Integra (entegre), Jazz (caz), Legend (efsane), Prelude (başlangıç), Shuttle (servis aracı), Stream (akıntı)
Hyundai, Kore dilinde şimdilerde çağdaş da denilen “muasır” demek, modelleri Atos, Coupe, Dynasty, Excel, Genesis, Getz, Grandeur, Matrix, Trajet, Starex, Accent (Aksan), Sonata (Sonat), Elentra... Sondakiler müzikle alakalı galiba.
Jaguar Sovereign (hükümran). Yakışır ağama.
Kia “Asya’dan doğan” anlamında. Capital, Carens, Ceed, Cerato, Clarus, Magentis, Karnival, Niro, Sorento, Sportage, Opirus, Optima, Picanto, Rio, Shuma, Sephia, Soul, Venga, Besta (karşılıkları yok lügatte).
Lada, Shiguli (Çiguli) adlı bir şehirde yapılır: Kalina, Niva, Samara, Tavria, Vega.
Lotus hoş kokulu zarif bir Uzak Doğu çiçeği. Elise (kız ismi), Esprit (neşeli) ancak araba öyle böyle asabi değil, çok fena.

AT, TAY, BOĞA

Ferrucio, Renazzolu bir çiftçi. Bağ traktörü, su motoru üretip parayı buluyor. Gidip kendine bir Ferrari alıyor (1963), lakin hoşlanmıyor. “Yaa ben daa iyisini yaparım” diyor ve yapıyor. Lombarghini’ler isimlerini arenaya çıkan meşhur boğalardan alıyor. Aventador, Miura, Diablo, Gallardo, Huracan, Murcielago, Espada.
Opel’inkiler de şiir gibi Agila, Ampera, Ascona, Astra, Antara, Calibra, Cascada, Corsa, Insignia, Manta, Meriva, Omega, Tigra, Vectra, Mokka, Zafira, Frontera…
Suzuki Alto (kadın sesi), Baleno (çağdaş), Ignis (yangın), Liana (sarmaşık), Splash (fiyaka) Swift (hızlı), Maruti, Vitara.
“Mitsu” 3; “Bishi” ise elmas. Samuray’ın modelleri Carisma, Colt (tay), Eclipse (tutkun), Galant, Grandis, Lancer (mızraklı süvari), Space Star (göğün yıldızı), Outlander (arazici), Pajero (Kızılderili kabilesi)
Land: Yer. Range: Menzil ve sıradağlar. Discovery ise kâşif. Defender (savunma), Freelander (arazi emrinizde), Voque (rağbet sana)

GÖZÜMÜZ SEMADA

Renault… Clio, Espace (uzay), Fluence (akıcı) Latitude (enlem) Megane, Modus (tarz), Safrane (safran), Symbol (sembol),Talisman (tılsım), Scenic (manzara), Captur (yakalayan), Kadjar (kaçan) ve Laguna.
Nissan’da ise Laurel (defne) Pulsar (titreşen yıldız) Sunny (güneşli) Infinity (hudutsuz) manasında.
Micra, Maxima, Note, Primera, Almera, Altima, Juke, Murano, Navara, Terrano, Qashqai (bir Türk boyu), Rally Raid (ralli baskını), Skystar (semanın yıldızı), Patrol (devriye), X-Trail (iz). Pathfinder (yol bulucu).
TOFAŞ’ın kuşları, Kartal, Doğan, Şahin, Serçe çok sevilmişti Anadolu’da. Ford’un Falcon’u (şahin), Bluebird (mavi kuş) gibi...
Subaru takım yıldız. Impreza, Justy (yalnız), Vivio (hayat), Legacy (miras). SUV’larda Forester (ormancı), Tribeca (kabile), Outback (taşra)...
Toyota’da Corola, Corona (taç), Terra (yeryüzü), Luna (ay), Carina (oldukça), Celica, Cressida, Camry, Crown (taç), Auris, Avensis, Yaris, Verso, Prius, Starlet (yıldızcık), Urban (şehirli), Supra (yukarıda), Land Crusier (dünyayı gezen), Hilux (hilu egemen), 4 Runner (koşucu)
Volkswagen Almanca halk arabası. Beetle (böcek), Variant (türev), Phaeton (fayton), Polo, Sharan, Touran, Vento, Santana... Ve rüzgâr isimleri Golf, Passat, Jetta, Bora.
Amarok (eskimo dilinde kurt), Tiguan (kaplan ve iguanadan), Touareg (Kuzey Afrika yerlisi ) AllSpace (ona her yer Almanya)

İSİM ŞEHİR, ADAM ASMACA

Alfa’nın MiTo’su Milona ve Torino’dan geliyor, Cadillac’ın Eldorado ve Fleetwood’u, Amerika’da birer kasaba. Pantiac’ın Bonnoville’si ise bir tuz gölü Utah civarlarında.
Plymouth, Belvedere, Corvette, Seville, Granada, hep yer yöre isimleri. Dodge Dakota (Minnesota), Durango (Colorado), Chevrolet Silvarado, El Camino, Biscayne, Malibu, Monte Carlo, Hyundai Santa Fe, Tuscon (Arizona). VW Scirocco (İtalya- Cosenza), GMC Yukon (Alaska) ve Mercury Monterey (Okyanus kıyısında)
Ferrari logosundaki sarı zemin Modena şehrini temsil eder, Porsche’nin atı Stuttgart’ın şehir armasından gelir, şeritler ise Württemberg eyaletinin flamasından.
Cayenne (Porsche) Guyane Adalarında ıssız bir nokta.
Sierra dağ silsilesi, Nevada’da.
Nasıl ki, Siena İtalya’da bir şehir ise Egea da Ege’yi hatırlatır dostlara.
Chrysler 1939’dan 96’ya kadar New Yorker (Newyorklu) adlı bir model üretir, Pontiac ise Parisienne (Parisli) ile yumruğunu vurur masaya.
Seat İspanya’daki turistik merkezlerin isimlerini parlatır ısrarla. Alhambra (El Hamra), Altea (Costa Blanca), Cordoba (Kurtuba), Ibiza (Balear adaları), Marbella (Endülüs), Toledo (Tuleytula), Ateca (Zaracoza). 75 milyon misafir ağırlayıp 77 milyar avro kazandıklarına göre (2016) faydasını gördüler fazlasıyla.