Mutlu çocuğun sırrı

Hepimiz onların mutluluğu için çalışıyoruz. İyi yetişsinler, iyi beslensinler, hasta olmasınlar ama ‘Mutlu Çocuk’ ne demek? Neyi olan çocuk mutlu ya da mutsuzdur? Bu soruyu Okan Üniversitesi Çocuk ve Ergen Psikolojisi Uzmanı Emel Güler ile konuştuk:

CANAN ERASLAN

Mutlu çocuk nedir?
Mutlu çocuk tanımını yapmak zor ama mutlu çocuk problemsiz çocuk demek değil. Mutlu çocuk sıkıntı çıkarmayan, ailenin istediğini yapan, uslu, kurallara uyan çocuk da değil. Çocuklar sürekli büyüyüp geliştiği için ihtiyaçları ve mutluluk endeksleri de değişiyor. Elbette çocuğun mutluluğu aile yapısıyla ve çocuğun içinde bulunduğu aile ortamıyla çok ilgili. Aile ortamı dengeli, ebeveyn tutumu tutarlı, evde sınırların olduğu fakat kuralların anlaşılır olduğu ortamlarda büyüyen çocukların öz güven gelişimlerinin daha olumlu olduğu bilinmektedir. Çocukların doğdukları andan itibaren başlayan ebeveynleri tarafından sevgi, onay ve dikkat ihtiyaçları ömür boyu devam eder. ‘Mutlu Çocuk’’un tek bir tarifini yapmak oldukça güç olsa da eğer yapılacak olursa bana göre ailesi tarafından, sevgi onay ve dikkat gösterilme ihtiyaçlarının karşılandığı çocuklar mutludur diyebiliriz.
Çoğumuz fiziksel ihtiyaçlarına bakıyoruz. İyi beslensin, hastalanmasın. Peki duygusal ihtiyaçları?
Bir deneyden bahsetmeliyim. Adı ‘Still face experiment’ (hareketsiz yüz deneyi). Bebeğin, annesinin yüz ifadesine göre reaksiyonlarının nasıl değiştiğini gösteren önemli bir deney. Bu deneyde annesinin sevgi ve mutlulukla kendisine baktığını gören bebek kahkahalarla annesine karşılık veriyor. Anne tepkisiz ve donuksa bebek bir süre sonra huzursuzlanmaya, ardından ağlamaya başlıyor. Bu da gösteriyor ki anne sevgisi ve duygusal destek bebeğin tüm hayatını etkiliyor.
Birlikte oyun oynamanın etkisi için ne dersiniz?
Çocukların gelişimine katkı sağlayan en önemli aktivite ‘oyun’dur. Teknoloji ürünlerinin yerine, daha fazla oyun oynama, sosyal etkileşim ve fiziksel aktivite fırsatları sağlamalıyız. Oyun sırasında çocuğun hayal dünyası da gelişir, ancak teknolojik ürünlerle bunu sağlamak pek mümkün değildir. Kitap okumayan ailenin çocuğuna ‘Hadi kitap oku’ demesinin etkisi olmadığı gibi, her şeye bağırıp çağıran, kurallara uymayan ebeveynlerin çocuklarından kurallara uymasını istemek de doğru değil. Çocuk gördüğünü yapar, söyleneni değil. Çocuklar üzerinde olumlu etki sağlamak istiyorsak, önce kendi davranışlarımızı gözden geçirmeliyiz. Oyun oynamak, birlikte resim yapmak gibi. Kontrolün tamamen çocukta olduğu, ebeveynin çocuğun duygu ve düşüncelerini çocuğa yansıtarak eşlik ettiği özel bir zaman…

10 ince ayrıntı
Şakalaşın. Onunla şakalaşmak sosyalleşip kendini ifade etmesi için teşvik edicidir. Çocuk taklit yapıyorsa engellemeyin. Bu stresle başa çıkmasının ve sinyaller vermesinin de bir yoludur.
Olumlu ve ılımlı olmaya gayret edin. 5 yaşında ortaya çıkan saldırgan davranışlar kendini ifade edememekten kaynaklanıyor. Sakinleştiğinde konuşun ama cezayla değil.
Spor ve sanata teşvik edin.
Serbest bırakın ama aşırı özgürlük yanlış yapmasına sebep olabilir. Kurallarınız olsun ama çocuğu korkutmak için değil.
Evliliğinize özen gösterin. Dengesiz evlilikler çocukların psikolojisini bozuyor. Evlilik sürse de çocuk huzursuzlukla mutsuz oluyor.
Kendi ruh sağlığınıza özen gösterin. Problem olduğunu hissediyorsanız yardım alın. Depresyonlu anneler çocuklarına faydadan çok zarar veriyor.
Erkek çocuk daha çok dış dünyaya açık oluyor. Erkek çocukların anneleriyle ilişkileri kendi ilişkilerinde belirleyici olabiliyor.
Kız çocuklarınızı çok sevin. Çok sevin ve ilgi gösterin ki, gördüğü küçük bir ilgiyi sevgi sanmasın.
Tamam biraz küstah olabilirler. Bu arkadaşları arasında güç gösterisi olabilir. Sertlikle yaklaşmayın.
Her çocuk mükemmel değildir, aynı da olamaz. Farklılıkları hoş görün, onu tanıyıp şekillenmesine yardımcı olun.