Buzlar eriyor, ABD’nin gizli askeri üssü ortaya çıkıyor: Grönland’de alarm

Grönland’e artan ilgi, ABD’nin Soğuk Savaş döneminde gizlice bıraktığı nükleer ve kimyasal atıkları yeniden gündeme taşıdı. Camp Century askeri üssünden sızan atıklar, sadece Arktik’i değil tüm dünyayı tehdit ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın satın almak istemesiyle dünyanın gündeminde oturan 43 bin nüfuslu Grönland’in saatli bir bombaya ev sahipliği ortaya çıktı.

1950'lerin sonunda inşa edilen ve 1960'ların başında terk edilen yeraltı şehrinin atıkları, ABD ve Danimarka Arasındaki 70 yıllık anlaşmazlığın da kilit noktaları arasında yer alıyor. 

BİR ZAMANLAR YERALTI ŞEHRİYDİ

Yüzeyin yaklaşık 36 metre altında, 1.1 kilometre uzunluğunda ve 0.4 kilometre genişliğindeki bir alana yayılan bu üs, bir zamanlar hastane, tiyatro ve mağazaya sahip, küçük bir nükleer reaktörle çalışan kendi kendine yeten bir yeraltı kasabası olarak tanımlanıyordu. 

Ancak iklim bilimcisi James White'ın ifadesiyle, "İklim değişikliği gaz pedalına sonuna kadar bastı" ve bu atıkların doğaya karışma süresini beklenmedik şekilde hızlandırdı.

TONLARCA ATIK İÇERİYOR

ABD’de yer alan Colorado Üniversitesi'nden uluslararası araştırmacı ekibi, Camp Century'nin tahmini 9 bin 200 ton fiziksel atık (terk edilmiş binalar ve tüneller dahil), 200 bin litre dizel yakıt ve yüksek miktarda PCB (Poliklorlu Bifeniller) içerdiğini tespit etti. 

Özellikle kanser ve bağışıklık sistemi hasarıyla ilişkilendirilen PCB'ler, doğada kolay kolay çözünmeyen toksik kimyasallardan oluşuyor. Arktik'in soğuk iklimi bu kimyasalları onlarca yıldır hapsetmiş olsa da, buz eridikçe bu bölge yeni bir toksik kirlilik kaynağı haline geliyor.

NÜKLEER ATIKLAR DA VAR

Atıklar arasında ayrıca nükleer reaktörün soğutma sisteminden kalma radyoaktif malzeme de bulunuyor. 1960'ların başında gömüldüğünde yaklaşık 1.2 milyar bekerel radyoaktiviteye sahip olan bu atık, büyük nükleer kazalara kıyasla küçük olsa da, sızıntı durumunda ek bir risk katmanı oluşturuyor.

TEMİZLİK TARTIŞMASI ULUSLARASI BİR KRİZE DÖNÜŞTÜ

Çevresel risklerin ötesinde, Camp Century'nin akıbeti siyasi ve hukuki bir belirsizlik kaynağına dönüştü. Temizlik sorumluluğu ABD, Danimarka ve Grönland arasında bir anlaşmazlık konusu... 

Atıklar ABD tarafından bırakılmış olsa da, 1951 tarihli orijinal anlaşma iklim değişikliğini veya Grönland'ın artan özerkliğini hesaba katmıyordu.

Araştırmacılar, Camp Century'nin, iklim değişikliğinin uzun süredir unutulmuş kirliliği tetikleyerek uluslararası bir anlaşmazlığı başlatan ilk somut örneklerden biri olabileceğini söyledi.