İran'da ekonomi isyanı büyüyor! 9 günde 29 ölü, binlerce gözaltı

İran, para biriminin değer kaybetmesi ve tırmanan enflasyonun tetiklediği yeni bir protesto dalgasıyla çalkalanıyor. Dokuz gün önce Tahran Çarşısı'nda başlayan gösteriler, hızla siyasi bir niteliğe bürünerek ülkenin 27 eyaletine yayıldı. İnsan hakları grupları, gerginliğin tırmandığı bu süreçte en az 29 kişinin hayatını kaybettiğini ve binden fazla kişinin gözaltına alındığını duyurdu.

İran'da döviz kurundaki sert düşüş ve hızla artan enflasyon nedeniyle Tahran Çarşısı'nda başlayan protestolar, kısa sürede ekonomik talepleri aşarak yönetim karşıtı sloganlara dönüştü. İnsan hakları gruplarına göre 9 gün süren gösterilerde 29 kişi hayatını kaybetti, binden fazla kişi tutuklandı. Ülkenin 31 eyaletinden 27'sine yayılan ve Mahsa Amini protestoları kadar büyük olmasa da daha radikal bir siyasi muhalefet barındıran bu olaylar, ABD Başkanı Trump'ın müdahale tehdidi ve İran lideri Hamaney'in "düşmana boyun eğmeyeceğiz" çıkışıyla uluslararası bir krize dönüştü.

Reuters’ın haberine göre gösterilerin ölçeği, 2022-23'te Mahsa Amini'nin ahlak polisi gözetiminde ölmesi üzerine ülkeyi kasıp kavuran huzursuzlukla eşleşmese de, bu yeni dalga daha radikal bir siyasi öfke taşıyor. Protestocular, sadece ekonomik zorlukları değil, aynı zamanda ülkenin ruhani liderlerini hedef alan sloganlar da atıyor.

ULUSLARARASI BASKI VE KARŞILIKLI TEHDİTLER

Bununla birlikte, protestolar sürerken İran üzerindeki uluslararası baskı da artıyor. ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü yaptığı açıklamada, güvenlik güçlerinin göstericilere ateş açması halinde onlara yardım edeceğini belirterek İran'a karşı sert bir uyarıda bulundu. İran'ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney ise bu tehditlere cevap vererek, "düşmana asla boyun eğmeyeceğiz” dedi..

ÖLÜ VE TUTUKLU SAYISI TARTIŞMA KONUSU

İnsan hakları aktivistleri ağı HRANA , 5 Ocak itibarıyla en az ikisi emniyet görevlisi olmak üzere 29 kişinin öldürüldüğünü ve bin.203 tutuklamanın yapıldığını duyurdu.

İranlı yetkililer gösterici ölüm sayısı vermezken, en az iki güvenlik gücü mensubunun öldüğünü ve onlarca kişinin yaralandığını kabul etti. İran Polis Şefi Ahmadreza Radan, devlet medyasına yaptığı açıklamada, "Kolluk kuvvetleri, protestocular ile haydutları ayırt ederek, sahada veya istihbarat birimlerinin tespitiyle tutuklama yoluyla güç kullanmıştır. Bu haydutların sonuncusuyla da ilgileneceğimize söz veriyoruz” dedi.

HÜKÜMET REFORM SÖZÜ VERDİ AMA ŞİDDETİ SAVUNDU

HRANA'nın raporuna göre, protesto sloganları artık sadece ekonomik taleplerle sınırlı kalmayıp, yönetimin eleştirisi ve adalet çağrılarını da içeriyor. Ülkenin 31 eyaletinden 27'sinde gerçekleşen gösteriler, küçük şehirlere de yayıldı.

Yetkililer ekonomik zorlukları kabul etmekle birlikte, olayların arkasında dış güçlere bağlı ağların olduğunu ve "ekonomik protestoları kaosa ve düzensizliğe ittiğini" öne sürdü. Yargı erki başkanı ise "haydutlara" karşı merhamet gösterilmeyeceğini vaat etti.

Ancak Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, diyalog çağrısında bulunarak para ve bankacılık sistemlerini istikrara kavuşturma ve satın alma gücünü koruma sözü verdi. Hükümet, ithalatçılara yönelik ayrıcalıklı döviz kurlarını kaldırarak, temel mal alımlarında İranlıların satın alma gücünü artırmak için doğrudan transferler lehine bir sübvansiyon reformu duyurdu. Bu önlem 10 Ocak'ta yürürlüğe girecek.