İsviçre'deki ABD- İran Zirvesi'nde masaya gelecek ilk madde belli oldu

İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI'NDAN İLK ADIM

ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının ardından başlayacak müzakere süreci öncesinde Pakistan heyeti, Başbakan Şahbaz Şerif liderliğinde İsviçre'ye geldi.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İsviçre'deki ilk resmi temasında mevkidaşı Ignazio Cassis ile Bürgenstock'ta görüştü. 

İRAN'IN ÖNCELİĞİ BELLİ OLDU

Tahran yönetimi ise taahhütlerin karşılığı olarak dondurulmuş fonlarına erişim talep ediyor. ABD'nin ilk etapta Katar bankalarında bloke edilen 6 milyar dolarlık hesabı serbest bırakmaya hazır olduğu, İran'ın bu fonu insani yardım ve tıbbi malzeme tedariki için kullanabileceği ileri sürüldü.

Zirveye Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü de teknik danışmanlık sağlamak üzere katılıyor.

MASADAKİ BÜYÜK PAZARLIK

Pakistan ve Katar heyeti de İsviçre’de bulunuyor. Bugün öğle saatlerinde İran ve ABD heyetleri arasında, İslamabad'da sağlanan uzlaşmanın ilk aşamasını temsil eden sembolik bir imza ve metin değişim töreninin yapılması planlanıyor.

60 gün sürmesi öngörülen bu zorlu nükleer müzakere maratonunda tarafların ilk tur hedefleri ise netleşti:

Washington delegasyonu, ilk tur görüşmelerin sonunda, Haziran 2025'teki savaştan bu yana askıya alınan BM müfettişlerinin İran’daki nükleer tesislere yeniden tam erişim sağlamasını garanti altına almak istiyor.

HEYETLERDE KİMLER VAR?

ABD tarafında J.D. Vance’e, Orta Doğu krizindeki arabuluculuk rolleriyle bilinen Beyaz Saray temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner eşlik ediyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise arka planda gerilimi düşürme diplomasisini yönetiyor. İran kanadında ise Meclis Başkanı Khalibaf'ın yanı sıra Dışişleri Bakanı yardımcıları masada yer alıyor.

Vance, kendisinin birkaç gün bölgede kalacağını, ardından teknik uzmanların çalışma düzeyindeki görüşmelere devam edeceğini söyledi.

HÜRMÜZ NE OLACAK?

ABD ve İran, müzakereler sürerken 60 günlük bir ateşkes üzerinde anlaşmış olsalar da, İran Devrim Muhafızları Ordusu dün İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın kapatılacağını duyurmuştu. 

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Tim Hawkins ise Hürmüz Boğazı'na ilişkin iddiaları reddederek, boğazın açık olduğunu belirtmişti. Hawkins, "Deniz trafiği akmaya devam ediyor ve ABD güçleri durumun bu şekilde sürmesini sağlamak için gelişmeleri izlemeyi sürdürüyor" demişti.

BÜRGENSTOCK'TA HAREKETLİ SAATLER: İLK OTURUMUN GÜNDEMİ LÜBNAN

Al Mayadeen ve Al Jazeera'nın aktardığına göre ikili ve üçlü ön görüşmeler gerçekleştirildi. Bölgedeki diplomatik kaynaklar, resmi oturumun yerel saatle öğleden sonra (TSİ 14:30) başlayacağını açıklandı.

Nisan ayından bu yana Washington ve Tahran arasındaki doğrudan temas kurulamamıştı.

Açılış oturumunun ardından masaya gelecek ilk ve en kritik başlığın, Lübnan’da savaşı kalıcı olarak durdurma maddesinin uygulanması ve İsrail'in ateşkes ihlallerinin önlenmesi olduğu öğrenildi.

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Washington’dan ayrılmadan önce Maryland’daki Andrews Ortak Üssü’nden yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanmıştı:

"Umarım nükleer meselede ilerleme kaydedeceğiz, Lübnan ateşkes meselesinde de ilerleme kaydedeceğiz. Bence odaklanmamız gereken iki büyük konu bunlar. Manşetlere rağmen sahada durum aslında biraz yavaşlıyor. İsrail ve Lübnan'ın her ikisinin de güvenli ve emniyetli olmasını sağlamak için bu konuyu sürekli olarak yönetmemiz gerekecek."

HEYETLER İSVİÇRE'YE ULAŞTI

İslamabad Mutabakatı’nın ardından  İsviçre’nin ünlü Bürgenstock tatil beldesinde ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ve İran Muhammed Bakır Kalibaf,liderliğindeki heyetler, nükleer kısıtlamalar ve Orta Doğu’da kalıcı barışı şekillendirmek üzere İsviçre’ye ulaştı.

Zirve öncesinde heyetler arasında çok kritik ikili ve üçlü diplomatik temaslar gerçekleştirildi.