Kongre'den gelen engelleme mektupları da durduramadı! Yunan basınından tarihi U dönüşü: Türkiye'nin önünde engeller yıkılıyor

Türkiye'nin F-35 programına yeniden dahil olma ihtimali, Yunan ve İsrail basınında geniş yankı buldu. Her iki ülkedeki yayın organları, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'ye yönelik son açıklamalarının ardından Ankara'nın programa dönüş sürecinin hız kazanabileceğini öne sürerken, Atina ve Tel Aviv'in Washington nezdindeki girişimlerinin beklentileri karşılamadığını yazdı.

İsrail ve Yunanistan’ın yürüttüğü yoğun lobi faaliyetlerine, ABD Kongresi’ne gönderilen engelleme mektuplarına ve Tel Aviv’in açık itirazlarına rağmen Washington yönetiminin geri adım atmaması, Atina ve Tel Aviv hattında kırılmaya yol açtı. Yunan ve İsrail basınında yayımlanan analizlerde, Ankara’nın F-35 programına dönüşünün artık bir ihtimalden ziyade zamanlama meselesi olduğuna vurgu yapıldı.

YUNAN LOBİSİ KONGRE'DE ÇUVALLADI

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Demokrat Kongre üyesi Wesley Bell’in mektubuna verdiği cevapta, Türkiye’nin S-400 sistemlerini elinde bulundurmayı sonlandırması şartını hatırlatmasına rağmen, Başkan Trump’ın Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamalar sürecin asıl yönünü tayin etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun itirazlarını açıkça göz ardı eden Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı "dostum" olarak nitelendirerek, "Kimse bana kime neyi satıp satmamam gerektiğini söyleyemez. Türkiye bizim için çok önemli bir müttefiktir" ifadelerini kullandı.

Hatırlanacağı üzere ABD iç mevzuatında silah satışları Silah İhracatı Kontrol Yasası (AECA) ve Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) kapsamında yürütülüyor. Kongre’nin bir satışı engellemek için ortak reddetme kararı alması gerekse de, Başkan’ın veto yetkisini aşmak için Kongre’de üçte ikilik imkansıza yakın bir çoğunluk gerekiyor. Nitekim Trump’ın geçmiş dönemlerde Kongre kararlarını veto ederek silah satışlarını onayladığı biliniyor.

Ankara ve Washington hattında, S-400’lerin dördüncü bir ülkeye devredilmesi veya depoya kaldırılması yönündeki formüller üzerinde temaslar devam etmekte. Yaptırımlara neden olan riskin ortadan kalktığına dair Beyaz Saray’ın Kongre’ye sunacağı resmi bir rapor, CAATSA 231. madde kapsamındaki "ulusal güvenlik" istisnasını (waiver) devreye sokarak F-35 teslimatlarının önünü açma gücüne sahip.

DÜNYA BASINI: DENGELER ANKARA LEHİNE DEĞİŞTİĞİ

Trump’ın açıklamaları Yunan medyasında geniş yer buldu. Gazeteler, Atina’nın Washington nezdindeki girişimlerinin yetersiz kaldığını ve bölgesel dengelerin Ankara lehine değiştiğini yazdı.

Kathimerini gazetesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun itirazlarını açıkça göz ardı ederek sarf ettiği "Kimse bana ne satacağımı söyleyemez" sözlerini manşetine taşırken, Temmuz başındaki Ankara NATO Zirvesi’nde liderler arasındaki buzların tamamen eridiğine dikkat çekti.

Benzer şekilde Banking News yayın kuruluşu, "Atina’da deprem! Trump, Türkiye’ye F-35’leri verdi" başlığıyla servis ettiği değerlendirmede, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın prosedürlere dair yaptığı teknik açıklamalara rağmen Trump’ın doğrudan sunduğu siyasi destek sayesinde Türk Hava Kuvvetleri’nin F-35’lere beklenenden çok daha kısa sürede kavuşacağını yazdı.

Europost ve GR Times ise Netanyahu’nun Washington ziyaretinden umduğunu bulamadığını vurgulayarak, Erdoğan-Trump diplomasisinin oluşturduğu güçlü zemin karşısında Yunanistan ve İsrail’in ortak kaygılarının sonuçsuz kaldığını kaydetti.

Sürecin yankıları İsrail basınında da ciddi bir stratejik gerileme itirafı olarak karşılık buldu. Tel Aviv merkezli Times of Israel, "F-35’ler adım adım Ankara’ya doğru ilerliyor. Trump’ın Türkiye tutumu İsrail’in kırmızı çizgilerini aşmaya başladı" değerlendirmesiyle derinleşen güvenlik endişelerini aktarırken, Bhol haber portalı ise Netanyahu’nun yaklaşan ABD temaslarında bu tabloyu Tel Aviv lehine çevirme şansının oldukça zayıf olduğunu vurguladı:

"Trump’ın son yorumları yönü netleştiriyor. Kudüs’ten gelen endişeleri reddederek, Türkiye’yi bölgede -Suriye dahil- iyi performans gösteren muazzam bir müttefik olarak niteledi. Mesaj tartışmasız: Washington, F-35 anlaşmasını ilerletmeye hazır görünüyor. İsrail huzursuz! Savaş uçaklarını Ankara’ya teslim etmek, Orta Doğu’nun askeri dengesini değiştirebilir ve potansiyel olarak İsrail çıkarlarına karşı kullanılabilir. Yine de Trump, diğer faktörleri daha ağır basar şekilde değerlendiriyor. Rusya ve Çin’den gelen baskılar karşısında, ABD Türkiye’yi NATO’nun en büyük ikinci ordusu, Boğazlar ve Dardanel’lerin bekçisi ile Suriye, Irak ve İran’ın komşusu olarak değerli buluyor. Ankara’yı sadık tutup Batı’ya bağlamak, NATO’nun güney ve doğu kanatlarını güçlendirecek."

Öte yandan, Türkiye’nin artan askeri gücü ve F-35’e yeniden erişim ihtimali karşısında Yunanistan, İsrail ile olan savunma iş birliğini derinleştirme yoluna gitti. Yunanistan, İsrail’den yaklaşık 3,5 milyar avro değerinde "David’s Sling", "Barak MX" ve "Spyder" sistemlerinden oluşan çok katmanlı bir hava savunma ağı (Aşil Kalkanı) satın alacağını duyurdu.