İran-ABD, Suriye-YPG, İsrail-Somaliland... Bakan Fidan'dan önemli açıklamalar
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul’da yıllık değerlendirme toplantısında konuşuyor. "YPG, hep aynı oyunu oynuyor. Bu döngüden çıkıp, 10 Mart Mutabakatı'na uymalı." ifadelerini kullanan Fidan, Türkiye Gazetesi yazarı Sevil Nuriyeva'nın ABD-İran gerilimiyle ilgili sorusuna da "Önceliğimiz hiçbir şekilde güç kullanımına yol açacak bir duruma gelmemek. Diplomatik çabalara devam edeceğiz." diye konuştu.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul’da düzenlenen yıllık değerlendirme toplantısında gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu. YPG’ye yönelik net mesajlar veren Fidan, örgütün 10 Mart Mutabakatı’na uyması gerektiğini vurgularken, ABD-İran gerilimine ilişkin soruya ise Türkiye’nin önceliğinin güç kullanımından kaçınmak ve diplomatik çabaları sürdürmek olduğunu söyledi.
Bakan Fidan'ın açıklamalarından satır başları şöyle:
"Tüm bu sebeplerle 2025 senesi uluslararası sistemde kalıcı izler bırakan ve Türk dış politikası açısından son derece yoğun geçen bir yıl oldu. Gazze'de yaşanan soykırım, uluslararası hukuk ve insani değerler bakımından 2025'in en ağır ve öncelikli gündem maddesini teşkil etti. Aynı zamanda uluslararası sistemin kapasitesinin test edildiği bir sınav niteliği taşıdı. Açıkça söylemek gerekir ki, günümüzün küresel yönetişim modeli maalesef bu sınav karşısında sınıfta kaldı.
"YPG HEP AYNI OYUNU OYNUYOR"
YPG sorun olmaya devam ediyor. Türkiye olarak bu konuda kararlı politikamız sürecek. YPG 10 Mart mutabakatına uymalı.
Halep konusunda da geçmişte biz uyardık, gittik, geldik. Yani bu sorunların ortadan kalkması lazım, olayın güç kullanımına gelmemesi lazım dedik. Şimdi Fırat'ın batısında, özellikle geçtiğimiz 2024 8 Aralık'tan sonra işgal edilen yerlerin bir iyi niyet göstergesi olarak tekrar boşaltılması, unsurların doğuya çekilmesi hususu gündemde. Yani bu film tekrar tekrar oluyor.
Yani biz Afrin'den, Resulayn'dan itibaren, Tel Rıfat'tan itibaren, Halep'te her zaman aynı oyunu görüyoruz. Yani gidiyoruz diyoruz ki; "Bakın burada duruşunuz illegal, şu yapıların şu unsurların şu şekilde olmaması lazım" Yok, direniyorlar; sonra güç kullanılıyor, geri adım atılıyor. Sonra güç kullanılıyor, geri adım atılıyor. Yani bu şablondan çıkılması lazım artık. Yani gerçekten iyi niyet gösterisinde bulunmak istiyorlarsa bir diplomasiye dayalı, diyaloğa dayalı bir artık sorun çözme tekniğine girmeleri lazım.
Diyalog içindeymiş gibi gözüküp dünyaya böyle bir imaj verip zaman kazanıp bölgede hani daha fazla istifade edeceğimiz bir kriz çıkar mı diye de etrafa bakıp belli aktörlerle de ilişkiyi devam ettirip... Ya bu kadar parametre yönetecek ne zihniniz var ne de gerçeklik buna izin verir. Bir iyi niyet koyacaksınız. Biz Suriye'de istikrarı istiyoruz, Suriyeli Kürtlerin refah olmasını istiyoruz, emin olmasını istiyoruz.
Suriye yönetiminin bunları hayata geçirmesi için bu 10 Mart Mutabakatı'nda yer alan hususlara ihtiyacı yok. Yani bu konu hem bölge ülke olarak bizim kendisinden talebimiz hem kendilerinin programında var. Yani ülkede bulunan diğer azınlıkları, inanç gruplarını sizin yönetime katmayarak, dışlayarak bir yere gitme şansınız yok. Ama burada altın oran şu: Anayasal vatandaşlık çerçevesinde inanç gruplarının, etnik azınlıkların yönetime dahil olmasıyla, kendilerine ayrı bir küme olarak belirleyip bir siyasal entite formuna dönüşüp buradan yönetime dahil olması; bu ikisi ayrı şey. Bu ikisi ayrı şey. Zaten problemin çıktığı yer burası.
İSRAİL'İN 'SOMALİLAND' HAMLESİ
İsrail'in Somaliland'dan İran'a uzanan geniş bir coğrafyadaki böl, parçala, yönet stratejisine sahip oluyoruz. Bu politika, İsrail'in kendi komşularını istikrarsızlaştırarak güvenliğini sağlayabileceği illüzyonuna dayanıyor.
RUSYA-UKRAYNA KONUSU
Bir barış anlaşması olursa 3 husus var. Birincisi bu anlaşmanın takibi nasıl olacak. İkincisi Ukrayna'nın caydırıcılık gücü nasıl devam edecek. Üçüncüsü bir ihlal olması durumunda ne tür tedbirler nasıl alınacak?
F-35 KONUSU
F-35 konusuna gelince; biliyorsunuz bu aslında CAATSA'nın uygulanmasının neticesinde ortaya çıkan bir sorun. Yani biz olaya sadece F-35 açısından bakmıyoruz. CAATSA'nın genel olarak ortadan kaldırılması konusunda yürütülen diplomatik çalışmalarımız var. İki taraflı iradenin hayata geçmesindeki teknik zorlukların, problemlerin ortadan kaldırılması için çalışıyoruz. Bu irade burada mevcut. Biz bunu inşallah bu sene CAATSA'nın kalktığına şahit oluruz, sizin dediğiniz F-35 ve diğer başka konular da hayata geçer.
VİZE KONUSU
Daha çok etkileyen boyutu, bildiğiniz gibi Avrupa'da aslında göçten dolayı, göçmenlik meselesinden dolayı yani son yıllarda değil, hep var olan göçmenlerin artık bir politika malzemesi haline gelmesi ve bu politikayı güdenlerin diğer partiler karşısında giderek mevzi kazanması. Artık Avrupa hükümetleri giderek daha fazla dışarıdan yabancıların ülkeye hangi sebeple olursa olsun... yani siz 'doktor, mühendis' diyorsunuz fark etmiyor, onlar dışarıda birini gördüğü zaman kimliğine bakmıyor; tipine bakıyor, rengine bakıyor, duruşuna bakıyor. Yani artık Avrupa'nın tabii bu noktaya gelmiş olması başka bir sorun alanı, yani insanlık adına. Yani siz aydınlanmayı yaşayın, modernleşmeyi getirin, ondan sonra tekrar tekerlekleri geriye döndürün; bu başka bir konu. Ama realiteyi ifade etmek açısından gerekirse; ülkeye yabancı girişi artık Avrupa'da siyasetin bir numaralı sorunu haline gelmiştir.
Benim korkum... bakın ben korkumu söyleyeyim burada; Bu konuda zaten artık yığınsal göç durmuştur, kendileri de biliyorlar ama aşırı sağın yükselmesi için bu konudaki rüzgara ihtiyacı var. Artık dışarıdan göç almanın değil, içeride bulunanı tekrar göndermenin siyaset malzemesi yapılacağı bir noktaya Avrupa evrilebilir. Çünkü artık aşırı sağ bakıyor; merkezi hükümetler çok ciddi vize politikaları, göç politikaları geliştirdiler ve oradan artık ekmek çıkmayabilir siyasi olarak.
YUNANİSTAN İLE İLİŞKİLER
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Miçotakis ile Şubat ayında görüşebilir.
ABD-İRAN GERİLİMİ
Türkiye Gazetesi Dış Politika yazarı Sevil Nuriyeva: ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonuna yönelik işaretler arttı. Siz böyle bir operasyon bekliyor musunuz? Süreç nasıl ilerliyor?
Bakan Fidan: Biliyorsunuz bizim baştan beri önem verdiğimiz konu bölgesel istikrar ve güvenlik. Bölgemizde geçmişten itibaren evrilerek gelen çok fazla sorun var. Bunlardan biri de İran'ın uzun yıllar maruz kaldığı yaptırımlar ve bölgedeki bir takım politik uyumsuzluklar. Biz İran'la komşusu olarak görüşlerimizi çok net olarak paylaşıyoruz. İran'da olacak her şey bizi yakından ilgilendirdiği için gelişmeleri çok yakından takip ediyoruz. İran'ın sorunlarını çözmesi ve bölgenin tamamına yayılacak istikrarsız senaryolardan kaçınması bizim de menfaatimize. Onun için bizim önceliğimiz hiçbir şekilde güç kullanımına yol açacak bir duruma gelmemek. Ama 12 gün savaşlarında önce İsrail'in sonra ABD'nin saldırısıyla karşı karşıya kaldık. Bunun tekrar etmesini tasvip etmeyiz. Diplomatik çabalara devam edeceğiz. İnşallah ABD-İran kendi arasında bu konuyu gerek arabulucular gerek direkt olarak çözerler. Biz de konuyu yakından takip ediyoruz.
KONTEYNERLER GAZZE'YE GÖNDERİLECEK Mİ?
Şartlar uygun olduğunda bu konteynerleri göndereceğiz. Şu anda Türkiye'nin gönderdiği çadırlar ülkeye giriyor.
SUUDİ ARABİSTAN VE MISIRLA GÜVENLİK İTTİFAKI KURULABİLİR Mİ?
Biz bölgedeki istikrarın, bölgedeki ülkelerin bir araya gelmesinden geçtiğini söylüyoruz. Bölgenin kronik sorunlarını incelediğinizde, bölge ülkelerinin birbirine güvenmemesi nedeniyle aralarında sorunlar olduğunu, dışardan hegamon geldiğini ya da terör örgütleri nedeniyle iç savaşlar çıktığını hep gördük. Bunları görüyoruz, analiz ediyoruz. Şöyle bir önermemiz var; Bölge ülkelerinin hepsi bir araya gelerek... Önceden ekonomiden güvenliğe geçelim olurdu... Güvenlik konusunda bir iş birliğinin, bir platformun oluşturulması gerekiyor. Bu dışarısı için değil, bölge ülkelerinin birbirinin güvenliğine taahhütte bulunmaları gerekiyor. Bölge ülkelerinin hepsi birbirinden emin olduktan sonra sorunun yüzde 80'i çözülmüş oluyor. Körfez ülkeleri, diğer ülkeler birbirinden emin olmalı. Bir platformun ortaya çıkmasından sonra sorunun büyük oranda çözüleceğine inanıyorum. An itibarıyla görüşmeler var ama henüz bir anlaşmaya imza atmış değiliz."
TRUMP'IN 'İRAN'LA İLGİLİ SÖZLERİ
Biz İran'a yönelik bir askeri müdahaleye karşıyız, İran’ın kendi içindeki otantik sorunlarını kendisini çözmesi gerekiyor. Biz müdahale olmasını istemiyoruz.
