Endişelendiren ‘dijital sırdaşlık’ dönemi! Beş gençten biri zor anlarında yapay zekaya koşuyor
Yeni bir araştırmaya göre, her beş gençten biri üzüntü, öfke ve stresle başa çıkmak için yapay zekâ destekli sohbet robotlarından tavsiye alıyor. Uzmanlar, denetimsiz yapay zekâ kullanımının gençlerde bağımlılık oluşturabileceği konusunda kritik uyarılarda bulunuyor.
Araştırma enstitüsü RAND tarafından yapılan ve JAMA Pediatrics dergisinde yayımlanan çalışma, çarpıcı bir gerçeği gözler önüne serdi. Yaşları 12 ile 21 arasında değişen ergen ve genç yetişkinlerin %19'u, ruh sağlığı tavsiyeleri almak için ChatGPT, Google Gemini veya Character.AI gibi platformları kullanıyor. Bu oran, 2025 yılının başlarında %13 seviyesindeyken kısa sürede ciddi bir artış gösterdi.
GENÇLER NEDEN YAPAY ZEKAYI SEÇİYOR?
Araştırmanın baş yazarı Ryan McBain, gençlerin profesyonel bir psikolog yerine yapay zekaya yönelmesinin temel nedeninin lisanslı uzman eksikliği ve maddi/fiziksel erişim zorlukları olduğunu belirtiyor.
Araştırma, gençlerin bu süreçte gizliliğe ne kadar önem verdiğini ve yapay zekadan aldıkları cevaplardan ne derece tatmin olduğunu da çarpıcı verilerle ortaya koyuyor. Yapay zekayı terapi amacıyla kullandığını belirten gençlerin %63’ü bu durumu çevrelerindeki hiç kimseyle paylaşmıyor, yani dijital sırdaşlarıyla baş başa kalmayı tercih ediyor.
ROBOTLARI ‘CAN SİMİDİ’ OLARAK GÖRÜYORLAR
Üstelik katılımcıların çok büyük bir kısmı botların verdiği tavsiyeleri son derece yararlı bulduğunu aktarıyor. Öyle ki, bazı kullanıcılar bu robotları kendileri için adeta birer "can simidi" olarak tanımlıyor. Yapay zekanın kendilerine gerçek terapistlerden çok daha iyi geldiğini, duymak istediklerini değil duymaları gerekenleri yüzlerine vurduğunu ve hayatları üzerine derinlemesine düşünmelerini sağladığını iddia ediyor.
"YAPAY ZEKA PSİKOZU" VE GÜVENLİK RİSKLERİ
Gençlerin bu eğilimi, uzmanları derinden endişelendiriyor. Psikiyatrist Dr. Jodi Halpern, ergenlik dönemindeki bireylerin yapay zekayla "parasosyal (tek taraflı) ilişkiler" kurma riskine dikkat çekerek, robotların insan ilişkilerini taklit etmemesi gerektiğini savunuyor.
BİR HAFTADA 1,2 MİLYON KULLANICI ‘İNTİHARDAN’ BAHSEDİYOR
Ayrıca bazı ruh sağlığı uzmanları, yapay zekanın savunmasız kişilerde sanrıları tetikleyebileceği ve "yapay zeka psikozu"na neden olabileceği konusunda uyarıyor. OpenAI verilerine göre sadece bir haftada 1,2 milyon kullanıcı sisteme intihar düşüncesinden bahsediyor.
TEKNOLOJİ DEVLERİNE PEŞ PEŞE DAVALAR
Yapay zekanın kontrolsüz kullanımı şimdiden yasal krizlere yol açmış durumda. OpenAI ve Character.AI gibi şirketler, çocuklarının intiharına veya bilişsel gerilemesine neden olduğu gerekçesiyle aileler ve eyalet başsavcıları tarafından açılan ağır davalarla karşı karşıya.
Şirketler ise savunma olarak, kriz tespit sistemleri, ebeveyn kontrolleri ve intihar eğilimli kelimeler tetiklendiğinde yardım hatlarına yönlendiren açılır pencereler geliştirdiklerini belirtiyor. Örneğin Character.AI, riskleri azaltmak adına 18 yaş altı kullanıcıların yapay zekayla sohbet etmesini tamamen yasakladı.
