Sessiz salgın genç zihinleri kuşatıyor! Unutkanlık değil beyin sisi patlaması

Bir toplantıda ne söyleyeceğini unutmak, okuduğu paragrafı birkaç defa tekrar okumak ya da basit bir göreve odaklanmakta zorlanmak... Uzmanlar bunu “beyin sisi” olarak tanımlıyor.

ZİYNETİ KOCABIYIK - Bilimsel araştırma sonuçları, pandemiyle gündeme gelen beyin sisinin özellikle gençleri etkileyen önemli bir nörolojik rahatsızlık hâline geldiğini gösteriyor. Uzun Covid hastalarının yaklaşık üçte biri bu belirtileri yaşıyor. Uzmanlar, yoğun stres, kronik uykusuzluk, depresyon, anksiyete, obezite, vitamin eksiklikleri ve bazı kronik hastalıkların da benzer bilişsel sorunlara yol açabileceğini belirtiyor. Son 18 ayda yayımlanan çalışmalar, beyin sisinin yalnızca “yorgunluk hissi” olmadığını, beyinde ölçülebilir değişimlerle ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor.

30-40’LI YAŞLARDA DAHA SIK

Beyin sisi en çok çalışma çağındaki yetişkinlerde, özellikle 25-55 yaş arasında görülüyor. Gün boyu ekran karşısında çalışma, çoklu görev yükü, stres, düzensiz uyku ve zihinsel tükenmişlik başlıca sebepler arasında gösteriliyor. Bilgi işlem, medya, eğitim, sağlık, finans ve yoğun masa başı çalışanlar risk grubunda yer alıyor. Uzaktan çalışma düzeninin yaygınlaşması da dikkat dağınıklığı ve zihinsel yorgunluğu artıran etkenlerden biri olarak değerlendiriliyor.

BEYİNDEKİ KRİTİK BÖLGE

2025’te yayımlanan bir araştırmada, hafif Covid geçirip beyin sisi yaşayan kişilerde MRI incelemeleri yapıldı. Sonuçlarda hafıza ve dikkat testlerinde düşüş, ayrıca beynin bazı bölgelerinde yapısal değişiklikler ve sinir ağlarında bozulmalar tespit edildi. Bu bulgular, beyin sisinin yalnızca psikolojik bir algı olmadığı görüşünü güçlendiriyor.

KRONİK STRES DE ETKİLİ: UYKUSUZ GECELER...

Central Hospital Nöroloji Uzmanı Dr. Sema Targıt Akbaşak, yaklaşık 2 bin 750 kişinin izlendiği araştırmanın, kronik uykusuzluğun bilişsel gerilemeyi hızlandırdığını gösterdiğini belirtti. Uzun süreli uyku sorunlarının beyin sağlığı için ciddi risk oluşturduğu vurgulandı.

2025 sonunda yayımlanan derlemeler ise beyin sisinin temel nedenlerinden birinin nöroinflamasyon olabileceğini ortaya koydu. Uykusuzluk, obezite ve kronik stresin beyinde sürekli iltihabi cevap oluşturarak dikkat ve hafızayı olumsuz etkileyebileceği belirtildi.

ENGELLEMEK MÜMKÜN MÜ?

Uyku düzeni: Her gece (7-8) saat kesintisiz ve kaliteli uyumaya özen gösterin. Düzenli egzersiz: Egzersiz, beyne giden kan akışını hızlandırarak zihinsel berraklığı artırır. Ekran molaları: Uzun süre bilgisayar veya telefon ekranına bakmak zihinsel yorgunluğu artırır. Su tüketimi: Hafif susuzluk bile bilişsel işlevleri düşürür. Sağlıklı beslenme: İşlenmiş gıdalardan, şekerli yiyeceklerden ve aşırı kafeinden kaçının. Vitamin ve mineraller: Özellikle (B12), (D) vitamini ve Omega-3 yağ asitlerinin yetersizliği beyin sisini tetikleyebilir.