Hem refahın hem krizin mimarıydı! Alan Greenspan, 100 yaşında hayatını kaybetti

Dünya ekonomisine yön veren en güçlü merkez bankası başkanı olarak kabul edilen ve ABD’yi yirmi yıl boyunca muazzam bir büyüme dönemine taşıyan eski Federal Rezerv Başkanı Alan Greenspan, 22 Haziran 2026'da 100 yaşında hayatını kaybetti.

Ekonomi dünyasında "Maestro" lakabıyla anılan, tek bir esrarengiz sözüyle küresel piyasaları yerinden oynatan eski Fed Başkanı Alan Greenspan, 100 yaşında vefat etti.

Eşi Andrea Mitchell, ünlü ekonomistin Parkinson hastalığına bağlı komplikasyonlar nedeniyle öldüğünü açıkladı.

CAZ GRUPLARINDAN FİNANSIN ZİRVESİNE UZANAN EKLEKTİK BİR HAYAT

Gençlik yıllarında Juilliard okulunda müzik eğitimi alan, bir caz grubunda klarnet çalan ve ünlü filozof Ayn Rand’ın liberter felsefesinden derinden etkilenen Greenspan, ciddi bir entelektüel ve veri ustası olarak öne çıktı. Ekonomi tahmincisi olarak Nixon, Ford ve Reagan gibi başkanlara danışmanlık yaptıktan sonra 1987 yılında Fed’in başına geçti. Dört farklı ABD başkanı tarafından beş dönem üst üste bu göreve atanan Greenspan, trilyonlarca dolarlık küresel piyasaları tek bir esrarengiz sözüyle yerinden oynatabilen efsanevi bir güce ulaştı.

ESRARENGİZ CÜMLELERİYLE PİYASALARI SALLADI

Finans dünyası onun her hareketine o kadar takıntılıydı ki, analistler faiz kararını el çantasının kalınlığından anlamaya çalışıyordu. Kamuoyu açıklamaları son derece karmaşık olan Greenspan, bir keresinde "Eğer size aşırı net geliyorsam, söylediklerimi yanlış anlamış olmalısınız" diyerek tarzını esprili bir dille özetlemişti. 1996 yılında finansal balonları tanımlamak için ekonomi literatürüne kazandırdığı "irrasyonel coşku" terimi ise küresel borsalarda anında karşılık bulmuştu. Onun döneminde ABD ekonomisi, düşük enflasyon ve istikrarlı büyümenin hakim olduğu ve "Büyük Ilımlılık" adı verilen altın çağını yaşadı.

2008 KRİZİNİN GÖLGESİNDE KALAN TARTIŞILAN MİRAS

2006 yılında görevinden ayrıldığında tüm zamanların en büyük ekonomi devlet adamı olarak alkışlansa da, Greenspan'in mirası kısa süre sonra ağır bir darbe aldı. Eleştirmenler, Greenspan’ın özellikle 2003-2005 yılları arasında uyguladığı ultra düşük faiz politikalarının ve finans piyasalarını düzenleme konusundaki müdahale etmeme yaklaşımının, 2008 küresel finansal krizine ve konut balonuna giden yolu döşediğini savunuyor. Yatırımcıları kayıplardan koruyacağına dair yaratılan algı, piyasalarda aşırı risk alımını ve rehaveti körükledi.

TARİHE GEÇEN BÜYÜK ÖNGÖRÜSÜZLÜK İTİRAFI

Ünlü ekonomist, krizin en karanlık günlerinde, Ekim 2008'de Kongre komitesine verdiği ifadede serbest piyasaların işleyişine dair yanıldığını kabul etmişti. Bankaların ve finansal kuruluşların kendi çıkarlarını ve sermayelerini en iyi şekilde koruyabileceğini varsaymakla hata ettiğini söyleyen Greenspan, çok sağlam görünen o yapının çöküşünün kendisini şoke ettiğini ve bunun neden olduğunu hala tam olarak anlayamadığını dürüstçe dile getirmişti.