Hava yolları motor kapatıyor! Enerjide kusursuz fırtına
Dünya, eşi benzeri görülmemiş bir enerji kriziyle karşı karşıya. ABD-İran gerilimi, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla topyekûn bir “enerji savaşına” dönüşürken, Körfez ülkelerinin yanı sıra dünyanın dört bir yanında rafinerilerde meydana gelen patlama ve yangın haberleri enerji krizini daha da derinleştiriyor. Jet yakıtı bulmakta zorlanan hava yolu şirketleri uçuşlarını iptal ederken, yaşanan gelişmeler yeni bir ekonomik savaşa işaret ediyor.
- Avustralya, Meksika, Hindistan, Rusya, ABD ve Brezilya'daki çeşitli enerji tesislerinde patlama ve kazalar yaşandı.
- Yaşanan olaylar nedeniyle jet yakıt fiyatları iki katına çıktı ve hava yolu şirketleri uçuş iptalleri gerçekleştirmeye başladı.
- Lufthansa, KLM ve SAS gibi hava yolu şirketleri, artan maliyetler nedeniyle çok sayıda uçuşunu iptal etti.
- Bu durumun, özellikle Türkiye gibi turizm ülkelerini olumsuz etkilemesi bekleniyor.
- Türkiye'de jet yakıtı arzı dengeli olup, rafineriler iç talebin önemli bölümünü karşılayarak havacılık sektöründe denge sağlıyor.
ÖMER TEMÜR - ABD’nin İran’ı vurmasıyla birlikte ilginç bir şekilde dünyanın dört bir yanındaki yangın haberleri de gelmeye başladı. Avustralya’da 15 Nisan gecesi Victoria’daki Viva Energy Geelong tesisinde yaşanan patlama ile ülkenin yakıt ihtiyacının yüzde 10’unu karşılayan tesis ağır hasar gördü.
Akaryakıt için korkutan uyarı! Hürmüz, 1 ay daha kapalı kalırsa…
Meksika’nın en büyük tesisi Dos Bocas rafinerisi mart ve nisan aylarında dört büyük kaza yaşanırken Hindistan nisan ayında Rajasthan ve Mumbai High kazalarıyla sarsıldı. Rusya’da ise Tataristan’daki Nizhnekamskneftekhim kompleksindeki şiddetli patlamada can kayıpları yaşandı. Okyanus ötesinde ise ABD Teksas’taki Valero rafinerisinde meydana gelen patlamada bölge halkı tahliye edilmek zorunda kaldı. Brezilya’da Rhodia tesisindeki reaktör patlaması sonucu “phenol” üretimi tamamen durduruldu.
Yakıt krizi uçuşları vurdu! Öncelik 3 saatten uzun seferlere
UÇUŞLARI VURDU!
Yaşanan olayların etkisiyle jet yakıt fiyatları iki katına çıkarken hava yolu şirketleri bir bir kontak kapatmaya başladı. Alman hava yolu şirketi Lufthansa, jet yakıtı fiyatlarındaki sert yükseliş sebebiyle ekim ayına kadar planlanan 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal edeceğini açıkladı. Lufthansa ayrıca maliyet baskıları sebebiyle iştiraki CityLine’ın faaliyetlerini durdurma kararı aldı. 27 uçak kalıcı olarak uçuş programından çıkarıldı. Hollanda merkezli KLM, Avrupa içi 160 uçuşunu iptal edeceğini duyururken, İskandinavya’da SAS nisan ayı içinde 1.000’e yakın uçuşu iptal etti. Hava yolu taşımacılığında yaşanan gelişmeler turizm sektörü tarafından da yakından ediliyor. Uçuş iptallerin devam etmesi durumunda Türkiye gibi özellikle turizm ülkelerinin etkilenmesi bekleniyor.
İran’daki (South Pars, Bandar Imam vb.) saldırılar doğrudan “savaş eylemi” olarak nitelense de; Rusya, ABD ve Hindistan gibi ülkelerdeki eş zamanlı yangınlar, modern savaş literatüründeki “ekonomik sabotaj” ve “hibrit savaş” yöntemlerini akla getiriyor. Enerji arzını sadece savaş sahasında değil, küresel alternatif merkezlerde de vurmak, rakip ekonomileri diz çöktürmenin en kestirme yolu olarak görünüyor.
TÜRKİYE’DE SIKINTI YOK
Türkiye, jet yakıtında Avrupa’ya kıyasla daha dengeli bir yapıya sahip bulunuyor. Yıllık yaklaşık 7 milyon ton üretim ve 6 milyon ton tüketim ile arz talep dengesi büyük ölçüde korunuyor. TÜPRAŞ ve STAR Rafineri başta olmak üzere rafineriler, iç talebin önemli bölümünü karşılıyor. Toplam 30 milyon tonluk rafineri kapasitesi, jet yakıtı arzında sürekliliği sağlayan en önemli unsur olarak öne çıkıyor. Bu yapı sayesinde Türkiye’de fiziki arz riski yaşanmazken, üretim ve ithalatın birlikte yönetildiği esnek model havacılık sektöründe denge sağlıyor.
