Hem devlet hem çiftçi kazanacak

Ağustos ayında seri üretimine başlanacak yerli ve millî elektrikli traktör en az yüzde 90 oranında yakıt tasarrufu sağlayacak. Böylece, çiftçinin üretim maliyetinin yüzde 36’sını oluşturan yakıt masrafı cebinde kalacak, devletin de dışa bağımlılığı azalacak.

FUAT UĞUR

Türkiye’yi dünyadaki teknoloji sıçramasında tıpkı İHA ve SİHA’larda olduğu gibi bir üst lige taşıyacak elektrikli traktör gün sayıyor. Seri üretim için Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın açılış talimatını bekleyen ZY Elektrikli adlı şirketin tesisinde yılda bin 200 elektrikli traktör üretilecek. Ağustos ayındaki açılışla beraber en az 25 elektrikli traktör ile işe başlanacak. Tesisin önümüzdeki iki yıl içinde yılda beş bin traktör üretmesi planlanıyor. Öncelikle üretimi planlanan ve devlet tarafından istenen büyük boy traktör. Üretim de bunun üzerine işleyecek. Ama ileride ortaklık karar verdiğinde küçük, orta boy ve bahçe traktörlerinin üretimi de devreye girecek. Ziraat Bankası ile elektrikli traktörün patent sahibi Önder Yol arasındaki ortaklık olan ZY Elektrikli şirketinin Gebze Dilovası’ndaki tesisini ziyaret ettik. Öncelikle belirtmek gerekir ki bu tesis bildiğimiz eski tarz fabrikalara benzemiyor. Öyle onlarca çeşit karışık ve kompleks üretim bantları yok burada. Çünkü elektrikli traktör bambaşka bir sistemle üretilen bir araç. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Önder Yol’a bu konuda merak ettiğimiz soruları yeniden yönelttim ve neden bu üretim tesisinin klasik traktör ya da otomobil fabrikalarına benzemediğini sordum. Önder Yol'un sorularımıza verdiği cevaplar şöyle:

YAZILIM VE DONANIM BİZE AİT
* Elektrikli traktörün yazılımı size mi ait?
Elektrikli traktörün ana aksı yazılım ve bataryadır. Bütün yazılımlar, yani bir elektrikli araç olan bu traktörde kullanılan 38 yazılımın, 38’i de bizim tarafımızdan yapılıyor. Yazılıma bağlı donanımlar da bizim tarafımızdan yapılıyor. İç tasarımı ve fonksiyonları bize ait olan bazı parçaları, gerek yurt içinde gerek yurtdışında yaptırıyoruz. Ama bazı mekanik parçalar konusundaki partnerimiz bir yerli traktör üreticisi.

* Bu traktör üreticisi size ne veriyor?
Hattat Hema grubuyla birlikte bir dişli grubu dizayn ettik. Onlar tabii hazır olan ham maddelerini kullandılar. Arka T ve ön aksı alıyoruz. Traktörün kabinini başka bir Türk şirketinden alıyoruz. Diğer bütün elektronik yazılımları, motor, inverter evlendirmelerinin hepsini, şasiyi ve metal aksamlarının tamamını biz dizayn ediyoruz, ürettiriyoruz ve araçta birleştirip üretime hazır hâle getiriyoruz.

* Motoru ne zaman siz üreteceksiniz?
Hepsini Türkiye’de üreteceğiz. Motorun dizaynı ve diğer tüm gereklilikleri hazır. Önemli olan burada bildiğiniz üzere teknoloji. Büyük bir ihtimalle en fazla bir iki sene sonra Türkiye’de üretime gireriz.

BATARYA PAKETLERİ KURUYORUZ
* Neden şimdi değil?
Motor fabrikası kurmak işin en basit kısmı teknik olarak. 1000 tane traktör için ilk etapta motor fabrikası kurmaya gerek yok. Başka bir yerde yaptırırız. Ancak üretim katsayısı artınca ihtiyaç olacağından iki sene sonrasına hazırlanıyoruz.

* Bataryaları nasıl karşılıyorsunuz?
Bataryaların hepsi Çin’den geliyor. Batarya yönetim sistemi, güç yönetim sistemi ve elektrikli araçlar kontrol ünitesini dizayn etmeniz lazım. Yani katma değeri birden alıp 10’a ve 20’ye getirmeniz lazım. Biz hücresel bazda alıp hem batarya paketlerini kuruyoruz hem de batarya paketlerinin tüm fonksiyonlarını kendi beynimizin içine, yani bize ait yazılımımızın içine attığımız için her şeyi bize ait bir sistem geliştiriyoruz. Katma değeri çok çok yüksek olan bir sistem geliştiriyoruz kısacası.

7 SAAT DURMADAN ÇALIŞACAK
ZY Elektrikli'nin Yönetim Kurulu Başkanı Önder Yol, elektrikli traktörün menzili ve kullanım süresine ilişkin şu bilgileri paylaştı:
Kullanıma göre değişiyor. Normal elektrikle 60-90 dakika arasında. Geliştirilmiş şarj aletiyle 45 dakika. Bizim hesabımız şarj edilerek doldurulmuş bir elektrikli traktörün 7 saat civarında çalışması üzerine. Ama unutmayın, biz hâlaâ bu teknolojinin emekleme safhasındayız. Biz ilk başladığımızda bu traktöre 70 kilowatsaat koymayı düşünüyorduk, sonra 95’e revize ettik, şimdi 140 kilowatsaat koyuyoruz. Büyük bir ihtimalle bunları revize ederek daha da yukarılara çıkaracağız tabii.
Yol, bataryaların ömrüne ilişkin de "Bu kullandığımız bataryalar 4000 defa kullanımlık. Yani 4000 defa kullandığınızda bataryanın ömrü kapasitesi ve ömrü yüzde 80’e düşüyor. Biz zaten yüzde 120 kullandığımız için, daha fazla koyduğumuz için yaklaşık 15 sene hiç değiştirmeden kullanılabilecek" dedi.

YAKITTAN YÜZDE 90 ORANINDA TASARRUF
* Üretilen büyük boy elektrikli traktörün fiyatı ne olacak?
Bu traktörler, şu anda dünyada 200 bin avro’nun üzerinde satılan traktörler. Biz bu konuda kesin kararı ortağımız Ziraat Bankası ile birlikte vereceğiz ama fiyatımızın dünya satış fiyatı olan 200 bin Euro’nun çok altında olacağını söyleyebiliriz.

* Çiftçilere kolaylık var mı satışlarda?
Devletin bana söylediğine göre büyük kolaylıklar var. Satın almada bir kısmı hibe olacak, çok düşük faiz ve çok uzun vadeler olacak.

* Çiftçiye traktör alımında ekonomik desteğin sebebi ne?
En önemli sebebi, 2025 yılından sonra dizel motor üretilmeyecek olması. İkinci sebep de şu; dünyanın en ucuz mazotunu kullanan ülke Türkiye. Devlet pahalıya aldığı petrol ürünleri halka ucuza satarak büyük bir sübvansiyona imza atıyor. Dolayısıyla elektrikli araçlara geçilmesi devlet için ciddi bir kazanç sağlayacak. Çünkü elektrikli araçlar devreye girdiğinde mazot ithalatında ciddi azalmalar yaşanacak, dışa bağımlılığı tamamen ortadan kaldıracak. Diğer yandan elektrikli araçların teknolojisi ile bağlantılı yan sanayii gelişecek ve tüm aksesuarlar değişecek. Şu anda hidroliklerle çalışan tüm sistemleri yavaş yavaş elektrikliye çevireceğiz.

* Yakıt tasarrufunun parasal karşılığı nedir?
Şöyle anlatayım; Şu anda çiftçinin üretim maliyetinin yüzde 36’sı mazot. Bu yüzde 36 öncelikle çiftçinin cebinde kalacak. Eğer senede 50 bin lira mazot harcıyorsanız traktörünüzle, elektrikli traktörlerde üretim maliyeti enerji kullanımı 200-500 lira arasına inecek. Kullanıma göre değişiyor. Yani en kötü ihtimalle 10’da 9 oranında yakıt tasarrufu sağlayacağız. Devlet de bu oranda mazot ithal etmeyecek. Hem çiftçi hem de ülkemiz kârlı.

DAHA SESSİZ, VERİMLİ, GÜÇLÜ VE EKONOMİK
Ağustos ayında üretimine başlanacak olan büyük boy traktörün dikkat çeken bazı özellikleri şöyle:
l Kullanılan bütün aksamlar, en yüksek verimi ve torku alacak şekilde özel olarak tasarlandı.
l Elektrik enerjisini hareket enerjisine çeviren motor, sessiz, daha verimli, daha güçlü ve daha ekonomik.
l Yakıt için tek masrafı, şarj için kullanılan elektrik. Bu da en az yüzde 90 oranında yakıt tasarrufu sağlıyor. Bakım ve tamir masrafları çok düşük.
l Traktör, otomatik bir araba kullanır gibi kullanılacak.
l Elektrikli traktörde bir egzoz yapısı yok. Dolayısıyla çevreye hiçbir zararlı gaz salınımı yapmıyor.
l Kaza anında güvenlik için elektrik akımını anında kesiyor.

İKİ ÖNEMLİ NOT:
Elektrikli traktörün yaygın kullanımı ve yakıt tasarrufu nedeniyle hem üretimden, hem de nakliyeden kaynaklı maliyet düşüklüğü olacağı kesin. Bu sebeple tarım enflasyonuna çok olumlu etkilerinin olacağını da burada eklemeden geçmeyelim. Önder Yol bir hedef olarak ortaya koyuyor ama bu arada orta ölçekli çiftçilerimizin de elektrikli traktör kullanabilmeleri için orta boy ve küçük traktörlerin de bir an evvel üretimine geçilmesi konusunda umarım ZY Elektrikli şirketi yöneticileri ve Önder Yol bir karar alırlar.