Tavuk karteline devlet neşteri! 13 şirkete denetim kayyımı atandı
Beyaz et ve yumurta piyasasındaki kontrolsüz fiyat artışları dört bakanlığı harekete geçirdi. Pazarın yüzde 85’ini yöneten 13 şirkete ‘denetim kayyımı’ atandı, 32 şüpheli gözaltına alındı.
- Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın eş güdümlü çalışması sonucu İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde 8 ilde operasyonlar yapıldı ve 32 kişi gözaltına alındı.
- Piyasa düzenini bozarak haksız kazanç sağlamaya yönelik usulsüzlüklere müsamaha gösterilmeyeceği belirtildi.
- Söz konusu şirketler Türkiye'deki toplam beyaz et pazarının yaklaşık yüzde 85'ini kontrol ediyor.
- Yumurta fiyatlarındaki fahiş artışların da aynı soruşturma kapsamında mercek altına alınacağı öğrenildi.
- Şirketlerin, daha yüksek kâr marjı nedeniyle üretimin büyük kısmını ihracata yönlendirerek iç piyasada suni tavuk kıtlığı oluşturduğu iddia edildi.
- Atanan denetim kayyımları, şirketlerin yönetimini ve mali hareketlerini denetleyerek üretim zincirini kesintiye uğratmadan şeffaf ve hukuka uygun fiyatlama yapılmasını sağlayacak.
KAAN ZENGİNLİ - Geçtiğimiz hafta tavuk sektöründeki dev firmaların piyasaya ürün vermeyi kısarak, fiyatları ortaklaşa belirlediğini manşetlere taşımıştık. Ortaya çıkardığımız haberler ses getirdi. Tüketici aleyhine oluşturulan bu suni krizin ardından devletin ilgili kurumları düğmeye bastı. Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı eş güdümlü bir çalışma gerçekleştirdi. Ardından İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde 8 ilde operasyonlar yapıldı. 32 kişi gözaltına alınırken beyaz et sektöründe piyasa işleyişini bozarak haksız fiyat artışlarına sebep olan eylemlere imza attığı belirlenen 13 dev şirkete “denetim kayyımı” atandı. Listede Banvit, Akpiliç, Bakpiliç, Aspiliç, Bupiliç, Erpiliç, Gedik, Hastavuk, Keskinoğlu, Şenpiliç, Orvital, Aypi ve Lezita yer aldı.
Konuyla ilgili açıklama yapan Adalet Bakanı Akın Gürlek “Vatandaşların temel gıda ürünlerine adil ve makul şartlarda ulaşabilmesi en hassas konulardan biri. Piyasa düzenini bozmaya teşebbüs eden ve haksız kazanç sağlamaya yönelik hiçbir usulsüzlüğe müsamaha gösterilmeyecek” dedi. İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan ise “Elbette piyasa düzeninin korunması, adil rekabetin sağlanması ve vatandaşımızın temel gıdaya makul şartlarda ulaşması devletimizin en önemli sorumluluklarındandır. Hukuk işlesin; yanlış varsa gereği yapılsın. Buna kimsenin itirazı olamaz. Ancak bunu yaparken çok hassas bir dengeyi de korumak zorundayız” şeklinde değerlendirmede bulundu.
Mangal ateşi körükledi! Kanat, tavuğu 3'e katladı
SIRA YUMURTA FİYATLARINDA
Bu arada, soruşturma dosyasına giren detaylara göre söz konusu şirketler, Türkiye’deki toplam beyaz et pazarının tahminî yüzde 85’ini tek başına kontrol ediyor. Sektörde kurulan bu dev tekelin sadece beyaz etle sınırlı kalmadığı, daha önce de dikkat çektiğimiz yumurta fiyatlarındaki fahiş artışların da aynı soruşturma kapsamında mercek altına alınacağı öğrenildi. 2024 ve 2025 yılları arasında Rekabet Kurulu tarafından piliç eti sektörüne yönelik yürütülen soruşturma sonucu toplam 3,7 milyar TL idari para cezası kesilmişti. İddialara göre şirketler, kâr marjı daha yüksek olduğu için üretimin büyük kısmını döviz getirisi olan ihracata yönlendirdi. İç piyasaya ise bilerek daha az ürün verilerek marketlerde suni bir ‘tavuk kıtlığı’ oluşturuldu. Böylece arz eksikliği bahane edilerek etiketler sürekli yukarı çekilirken, vatandaş kendi ülkesinde üretilen temel gıdaya fahiş fiyatlarla ulaşmak zorunda bırakıldı.
ESNAF: HER GÜN RAKAM DEĞİŞİYOR
Beyaz et piyasasındaki bu kontrolsüz tekel, sadece evdeki tencereyi değil, sokaktaki esnafı da etkiledi. Özellikle tavuk dönerciler, esnaf lokantaları ve küçük işletmeler, her gün değişen toptan tavuk fiyatları nedeniyle menü fiyatlarını sabitleyemez hâle geldi. Yüksek maliyetleri karşılayamayıp porsiyon küçülten esnaf, duruma “Toptancılar mal vermemekle veya siparişi kesmekle tehdit edip bize istedikleri fiyatı dayatıyordu. Kayyım denetimiyle piyasadaki bu zorbalığın bitmesini ve fiyatların normale dönmesini bekliyoruz” diyerek, isyan etti.
EL KOYMA DEĞİL, DENETİM
Kamuoyunda merak edilen “kayyım” kararının detayları da netleşti. Sektörden edinilen bilgilere göre; alınan bu karar şirketlere el konulup TMSF’ye devredilmesi anlamına gelmiyor. Atanan denetim kayyımları, bir süre boyunca devlet adına şirketlerin yönetimini ve mali hareketlerini denetleyecek. Bu süreçte, tavuğun üretim bandından çıkıp market rafına girene kadar olan tüm maliyet ve fiyatlandırma aşamaları didik didik edilecek. Amaç, şirketlerin üretim zincirini kesintiye uğratmadan, şeffaf ve hukuka uygun bir fiyatlama yapmasını sağlamak.
