İstanbul'da özerk Kırım sürprizi

2014’te ilhak ettiği Kırım’la ilgili şu ana kadar geri adım atmaya yanaşmayan Rusya, ilk defa İstanbul zirvesinde olumlu sinyal verdi.

YILMAZ BİLGEN

Türkiye’nin savaşın sona ermesi için sürdürdüğü yoğun diplomasi sonrası tarafları bir araya getirdiği İstanbul’da Kırım’la ilgili önemli adımlar atıldı. 2014’te ilhak ettiği Kırım’da geri adım atmaya yanaşmayan Rusya, ilk defa İstanbul zirvesinde olumlu sinyal verdi. Ukrayna adına barış masasına oturan Devlet Başkanı Danışmanı Mihail Podolyak, Kırım meselesinin ilk defa İstanbul’daki görüşmelerde gündeme getirildiğini duyurdu. Sözleşmeden kaynaklanan güvenlik garantileri Kırım ve Donbas ile ilgili olmadığını söyleyen Mihail Podolyak “Kırım sorunun çözümü 15 yıl ertelenmiyor. 15 yıl içinde bu meseleyi çözmeye çalışacağız. Bir de bugüne kadar müzakerelerimizde Kırım meselesi geçmedi. İstanbul’daki görüşmelerde ilk defa söz konusu oldu” diye konuştu.

BÜYÜK MESAFELER KAT EDİLDİ

Ukraynalı müzakereci “İstanbul’da Kırım ile ilgili resmî görüşümüzü ilettik Rusya’ya. Bundan önce Rusya sadece ültimatomlar veriyordu” şeklinde konuştu. Uzlaşmanın ne zaman olacağına dair soruya ise Podolyak “Gerçekten büyük bir mesafe kat edildi İstanbul’da. Cumhurbaşkanlarımızın görüşmesini sağlayacak belgeler tamamlandı. Bu sözleşme onlara yeterli zemin oluşturacaktır” ifadelerini kullandı.

“DEVRİM NİTELİĞİNDE TEKLİF”

Podolyak, Kırım ile ilgili ilk işareti Antalya’da vermiş, Ukrayna’nın 15 sene boyunca askerî güç kullanılmadan, direkt ikili müzakereler yapılmasını teklif edeceklerini, bunun devrim niteleğinde olacağını söylemişti. Podolyak “Bu durum, Kırım konusunda müzakere gündemine yeniden dönüleceği anlamına geliyor. Rusya daha önce kategorik olarak bunu yapmayı reddediyordu. Bu ayrıca, bizim için Ukrayna’nın bir parçası olan Kırım’ın güncel yasal yorumlarını da korumamıza izin veriyor” ifadelerini kullanmıştı. Rusya Dışişleri Bakanlığı da “Kırım 15 yıl boyunca Rus, Ukrayna ve Türkiye kontrolünde yönetilecek. Donbass bölgesi özerk devlet olarak kabul edilecek” açıklamasında bulunmuştu.

KIRIM 6 AYDA ÖZGÜRLEŞİR

Hayatının tamamına yakını hapis ve sürgünlerde geçen Kırım Tatarlarının lideri Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu, İstanbul görüşmelerinde Rusya’ya yapılabilecek en makul teklifin sunulduğunu aktardı. Kırımoğlu “Putin yönetimine mevcut durumdan en kolay ve sıkıntısız çıkış yolu teklif edildi. Gelinen noktada Kırım’ın kan dökülmeden teslim edilmesi ve yerli halkın yeniden yurduna dönüşü tek çözüm yoludur. Putin 2014’te ve sonrasında en mantıksız yolu seçti. Herkes zarar gördü. Şimdi bu yoldan dönme fırsatı var” diye konuştu Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu “Kadim Türk yurdu Kırım’da statüko devam edemez. Rusların işgalinde bir özerklik değil, tamamen kendi halkının iradesi egemen olan Kırım-Tatar Özerk Cumhuriyeti ilan edilmeli. Bütün dünya da bu haklı talebimize destek vermeli’ dedi.

Kırımoğlu, adanın statüsüne dair de şunları anlattı: Geldiğimiz noktada önemli olan Kırım’ın statüsünün Ruslarla konuşulmaya başlamasıdır. Ruslar öncelikle anayasalarındaki ‘Kırım Yarımadası Rus toprağıdır’ ifadesinden vazgeçecek. Ondan sonra Kırım’a Rus toprağı değil de en azından müzakere edilecek, işgal altında olan bir toprak olarak bakacak. ‘İşgal altındaki toprak’ olarak kabul edilirse Cenevre Sözleşmesi devreye giriyor. Buna göre Kırım, Ukrayna kanunlarına göre demokratik özgürlük elde edecek. Eminim ki, insanlara baskı uygulanmazsa Kırım, altı ay içinde işgalden kurtarılacak. Öte yandan Ukrayna Anayasası’nda Kırım Tatar millî özerkliği meselesi ve Kırım Özerk Cumhuriyeti’ni düzenleyen teklif metni, Kırım Derneği Genel Merkezi resmî internet sayfasında paylaşıldı.