Kitap dünyasında korkutan tablo! Korsan dijitale kaydı, üniversitede kök saldı
Türkiye’de fiziki korsan kitap azalırken, illegal eserler dijital dünyadan dağılıyor. TBYM yetkilileri dijital kitap korsancılığının bazı üniversite ve kolejlerde de arttığını söylüyor. Nitekim geçtiğimiz ay uzaktan eğitimde korsan eser kullanan bir üniversiteye dava açıldı.
- Fiziki kitap korsancılığı azalırken, dijital korsancılık özellikle e-kitap ve PDF formatında sosyal medya ve online kanallar üzerinden büyüyor.
- Dijital korsancılık, araştırma ve akademik eserlerin basımını düşürerek kültürel çölleşmeye yol açabileceği endişesini doğuruyor.
- Fiziki korsan kitaplar, sahte bandrollerle online alışveriş mecralarında orijinal gibi satılarak dolaşıma giriyor.
- Üniversiteler ve özel okullar da akademik kitapların korsan kopyalarını veya fotokopilerini izinsiz kullanarak akademik yayın üretimini zorlaştırıyor.
- Yakın zamanda bir özel üniversitenin uzaktan eğitim programında izinsiz dijital korsan kitap kullandığı tespit edildi ve yasal süreç başlatıldı.
MURAT ÖZTEKİN - Dijitalleşme ile birlikte, korsan yayıncılık faaliyetleri de dönüşüyor. Türkiye’de basılı kitap korsancılığı günden güne azalırken, dijital korsancılık farklı şekillerde büyüyor. Sosyal medya kanalları üzerinden yayılan korsan e-Kitaplar, özellikle araştırma eserlerinin ve akademik kitapların basımında düşüşe yol açıyor. Bu durumun kültürel çölleşmeye sebep olabileceği düşünülüyor.
Korsan kitap dijital dünyaya kayarken enteresan şekilde illegal eserlerin adresi de eğitim kurumları oluyor. Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği’nden (TBYM) Türkiye gazetesinin edindiği bilgilere göre fiziki kitap korsancılığı giderek azalıyor. Mart 2019-Haziran 2021 tarihleri arasında TBYM’ye yetki belgesi veren üyelerin taraf olduğu arama ve el koyma kararları çerçevesinde 321 işlem yapılıp toplam 1 milyon 575 bin 486 materyal ele geçirildi. Temmuz 2021- Ekim 2023 tarihleri arasında ise 218 arama ve el koyma işleminde toplam 914 bin 866 adet materyal ele geçirildi. Ancak Kasım 2023-Kasım 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen 440 adrese denetim, arama ve el koyma işlemlerinde ele geçirilen materyal sayısı yaklaşık 288 bine düştü.
Son yıllarda ele geçirilen eserler arasında dijital korsancılığa dair materyallerin de olduğu görüldü. Nitekim aramalarda binlerce korsan PDF kitap bulundu.
Ahmet Arvasi’nin unutulmuş yazıları gün yüzüne çıkıyor! İki yüz makalesi kitaplaşacak
KORSANDA MECRA VE YÖNTEM DEĞİŞTİ
TBYM yetkilileri “Son yıllarda fiziki korsan azalmış, korsan kitap mecra ve yöntem değiştirmiştir. Yürüttüğümüz çalışmalar, fiziki korsanla mücadelede ciddi ve ölçülebilir kazanımlar elde edildiğini; asıl büyüyen sorunun dijital korsan ve online satış kanallarına kaydığını göstermektedir” diyorlar. Ancak yetkililer matbu korsan kitabın da bir problem olmaya devam ettiğini kaydederek “Sahte bandrollü korsan kitaplar online alışveriş mecralarında tüketiciye orijinal kitap gibi sunulmakta, fiziki korsan büyük ölçüde bu kanallar üzerinden orijinal gibi dolaşıma girmektedir” ifadesini kullanıyorlar.
AKADEMİK ÜRETİM ZORLAŞIYOR
Üniversitelerde ve özel okullarda da korsanın arttığına vurgu yapan TBYM yetkilileri “Özel kolejlerde ve okullarda üyelerimizin eserlerinin izinsiz olarak fotokopi yoluyla çoğaltılarak kullanılması, üniversitelerde akademik kitapların korsan nüshalarının ya da fotokopilerinin kullanılması, akademik yayın üretimini zorlaştırmaktadır. Akademik yayıncıların bandrol verilerindeki payının azalması bundan ne kadar olumsuz etkilenildiğini ortaya koymaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve YÖK’e önemli sorumluluklar düştüğü açıktır” diyorlar.
ÖZEL ÜNİVERSİTE UZAKTAN EĞİTİMDE KORSANA BAŞVURMUŞ
Yetkililer daha geçtiğimiz ay Türkiye’deki ismi açıklanmayan özel bir üniversitede dijital korsan vakasının yaşandığını kaydederek şöyle konuşuyorlar:
“Meslek Birliğimizin yetki belgesi verdiği bir üyemize ait iki ayrı psikoloji kitabının, adında ‘üniversite’ ibaresi bulunan ve uzaktan eğitim faaliyeti yürüten bir yükseköğretim kurumunun psikoloji programında izin alınmaksızın dijital korsan olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu eserler, üniversitenin uzaktan eğitim sistemi üzerinden öğrencilere sunulmuş; öğrencilerin giriş yaptığı sayfalardan kitapların tamamının indirilebilir hâlde olduğu belirlenmiştir. Bu hukuka aykırı kullanım, noter vasıtasıyla e-Tespit yoluyla belgelenmiş; ilgili üniversite ve sorumlular hakkında yasal süreç başlatılmış ve gerekli hukuki işlemler titizlikle yürütülmektedir.”
