Köy okulunda tesadüfen keşfettiler! Kültöbe Yazıtı, Türk tarihinin seyrini değiştirecek

Kazakistan'da bir köy okulunda Oğuzların siyasi ve kültür hayatına dair önemli mesajlar veren bir yazıt bulundu. Tek satır yazının yer aldığı Kültöbe Yazıtı, Oğuzların 13. yüzyıldan çok daha önce yazı kullandığını kanıtlıyor. Yazıtın üzerinde ise 'kazar kan kul' yani 'Hazar Hanı'nın kulu' anlamına gelebilecek ifade yer alıyor.

Kazakistan’ın Türkistan şehri yakınlarından önemli bir keşif haberi geldi. Yazıtı bulan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç, Oğuzların yazı kültürü ve siyasi hayatlarına dair önemli detaylar elde edileceğini belirtti.

KÖY OKULUNDA BULUNDU

TRT Haber’e konuşan Erkoç, yazıtın bir köy okulunda bulunduğunu söyleyerek "Kültöbe adında bir Oğuz yerleşiminin kalıntılarını barındıran Oranğay köyünde bulduk. Köydeki ortaokulun içinde küçük bir müze olduğunu öğrendiğimizde müzeyi ziyaret ettik ve orayı gezerken tesadüfen yazıta denk geldik. Literatür taramasının ardından bugüne kadar yazıt hakkında herhangi bir bilimsel çalışma yapılmadığını tespit edince biz de üzerinde çalışarak literatüre kazandırdık." dedi.

9. VEYA 10. YÜZYILDAN KALDIĞI TAHMİN EDİLİYOR

İncelemelerden elde edilen verileri paylaşan Erkoç, "Yazıtın 9.-10. yüzyıllardan kaldığını tahmin ediyoruz. Kazak meslektaşlarımızın yaptıkları arkeolojik çalışmalar, Oğuzların bu bölgedeki yerleşimlere 9. yüzyılda geldiklerini gösteriyor. 11. yüzyılın başlarında ise büyük çoğunluğunun bölgeden göç ettiğini bildiğimiz için bu tarih aralığını önerdik. Elbette yapılacak analizler daha net bir tarih verecektir." ifadelerini kullandı.

ÜZERİNDE NE YAZIYOR?

Yazıtın tek satırdan oluştuğunu ve okumasının oldukça zor olduğunu aktaran Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Sunduğumuz okuma önerileri arasında 'kazar kan kul' yani 'Hazar Hanı'nın kulu' anlamına gelebilecek ifade öne çıkıyor. Yazıtı 6 Ağustos 2025 tarihinde keşfettikten sonra Türkiye’ye dönünce rehberim Alparslan Kavaklı ve eski Türk yazıtları uzmanı Prof. Dr. Erhan Aydın ile fotoğraflar üzerinden çalıştık. Okuma önerilerimiz uyuşunca yayımlamaya karar verdik.

Oğuzcanın 13. yüzyıl ortalarında yazı dili olduğu görüşü vardı. Fakat Kültöbe Yazıtı, Oğuzların Selçuklu döneminden önce de Türk yazısını kullandıklarını gösteriyor. Ayrıca 'Hazar Hanı'nın Kulu' okuması doğruysa, bu durum Oğuz Yabguluğu'nun Hazar Kağanlığı'na bağlı olduğu görüşünü destekleyebilir. Yazıtın altındaki damga ise kültür tarihi açısından çok önemli."