Tüp bebekte yaş sınır var mı?

Her 100 çiftten 15'i kısırlık problemi yaşarken Tüp Bebek tedavisinde uygulanan teknikler her geçen gün değişiyor ve hasta konforu ön plana çıkarılıyor.

İstanbul Tüp Bebek Merkezi'nden Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Op. Dr. Aret Kamar 10 soruda tüp bebek tedavisini anlattı…
Kısırlıkta tek tedavi tüp bebek mi, ilk tercih mi olmalı?
Tabii ki değil. Çift karşımıza ilk geldiğinde tahlillerini yapıyoruz. Daha önce yaşananlar ve yapılan tedavilerin neler olduğunu öğreniyoruz. Daha sonra ultrasonografi yumurtalıkların yumurta rezervini, rahimde doğuştan gelen veya sonradan oluşan bir problem olup olmadığını araştırıyoruz. Gebelik şansını azaltan bir durum varsa önce bunu ortaya koyuyoruz. Bazen yapılan çok küçük bir ameliyat bile çiftin çocuk sahibi olmasını sağlayabilir. Daha sonra kadına ve erkeğe ait diğer laboratuvar tahlilleri yapılıyor. Bu tahliller neticesinde ne tedavi yapılacağına karar verilir. Her iki tüpün kapalı olduğu durumlarda ve hareketli sperm sayısı 5 milyonun altında ise genellikle tüp bebek yöntemini uyguluyoruz. Ayrıca daha önce iki ya da daha fazla aşılama denemiş ama başarısız olmuş çiftlerde ve genetik hastalık taşıyanlarda en uygun yöntem olarak tüp bebek yöntemini öneriyoruz. Bunun dışında yaşı 40'ın üstünde olanlarda veya genç yaşta yumurta sayısı azalmış olanlarda vakit kaybedilmeden tüp bebek yapılmalıdır. Ancak eğer çiftin daha önce başka bir tedavisi yoksa, en az bir tüp açıksa, hareketli sperm sayısı 5 milyonun üzerinde ise aşılama denenebilir.
Tüp bebek güvenli midir?
Tüp bebek tabii ki çok güvenli bir yöntemdir. Yapılan her iş tecrübeli bir ekibin ve uzmanların denetiminde yapılır. İlk tüp bebek ile doğan çocuk 30 yaşını geçmiştir ve son derece sağlıklıdır. Bugüne kadar tüp bebek yaptıran hiçbir anne adayının başına tüp bebek yöntemi ile ilgili bir sorun gelmedi. Doğan çocuklarda sakatlık ihtimalinin artıp artmadığı defalarca araştırılmış ancak bir şey bulunamamıştır. Bu yüzden tüp bebek yöntemiyle hayata gelen bir bebeğin normal yoldan doğan çocuktan hiçbir farkı yoktur. Tek fark sperm ve yumurtanın buluşmasının vücut dışında gerçekleştiriliyor olmasıdır. Gebelik sürecinin takibi bile farklı değildir.
Tüp bebek tedavisi ile mutlaka bebek sahibi olunur mu?
Gerçekte tüp bebeğin başarı şansı kadının yaşına, embriyo kalitesine, verilen embriyo sayısına göre değişiyor. Her şeyin yolunda olduğunu düşünsek bile, kadın genç yaşta ise 1 embriyo verildiğinde gebelik şansı yüzde 35, iki embriyo verildiğinde yüzde 60 civarındadır. Kadın 40 yaşındaysa 2 embriyo verildiği halde bu şans yüzde 30; 43 yaşında ise yüzde 10 civarındadır.
Kadın ve erkekte bebek sahibi olmak için yaşla ilgili bir üst sınır var mı?
Erkekte böyle bir sınır yok. Erkek testisi hemen her yaşta sperm yapabiliyor ve erkeğin yaşlanması bugünkü bilgilere göre tüp bebeğin gebelik getirme şansını etkilemiyor. Kadında ise durum farklıdır. Kadında 35'li yaşlardan sonra yumurta sayısı azalmaya ve yumurta kalitesi düşmeye başlıyor. Buna bağlı olarak gebelik şansı azalıyor. Kırklı yaşlarda gebelik şansı yumurta sayısına göre değişmekle beraber yüzde 25 – 30'lardadır. Kadın 43 yaşını tamamladıktan sonra normal yollarla gebelik yok denecek kadar az sayıda gelişir. ( yüzde 10'un altında)
Bu yüzden çocuk isteyen kadınların fazla zaman geçirmeden çocuk sahibi olmaları gerekir. Bir sure bunu ertelemek isteyenlerin de mutlaka bu işten anlayan bir uzmana gitmeleri, yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerekir.
Tek tüple, tüp bebek yapmak mümkün mü?
Tüp bebekte tüplerin açık olup olmaması önemli değildir. Çünkü tüp bebek işleminde yumurtayı vücut dışına alıp spermle birleşmesini laboratuvar ortamında sağlıyoruz. Yani tüpte olan işlemi vücut dışında yapıyoruz. Oluşan bebekleri de rahim içine koyuyoruz. Yani tüpün görevini biz yapıyoruz. Onun için adı tüp bebek zaten. Bunun tek istisnası tüplerin yumurtalığa bakan ağzının tıkanıp tüpün içinde sıvı birikmesi halidir. Bu durumda tüpün içinde biriken sıvı rahim içine akıp bebeklerin rahime yerleşme şansını azaltır. Bu tüplerin tüp bebek denemesi öncesi alınması gerekir.
Embriyoların karıştırılma riski var mı? Kaç yıl saklanır?
Bu tabii herkesin ürktüğü ve korktuğu bir şey. Yumurtalar, spermler, embriyolar bin bir kontrolden sonra üzerine isimler laboratuvarda yazılarak saklanıyor. Tıpkı bir kütüphane gibi. Her bir kitabın üstünde etiket var. Kime ait olduğu belli. Bu nedenle karışması mümkün değil. Dikkat ederseniz bugüne kadar hiçbir tüp bebek merkezinde karışma olduğuna dair bir bilgi medyaya yansımadı. Dondurulmuş embriyolar sadece 5 yıl saklanabiliyorlar.
SGK, her çift için yardım yapıyor mu? Kriterler neler ?
Kadın 23 - 39 yaş arasındaysa ve sigortaları 5 yıl ve 900 iş günü prim ödemişlikleri varsa yardım ediyor. Evlilik süresi de 3 yılı geçmiş olmalıdır. Bu durumda olanlarda eğer her iki tüp tıkalı veya hareketli sperm sayısı 5 milyonun altında ise başka hiçbir tedavileri olmasa da rapor çıkartıp tüp bebek yaptırabiliyorlar. Bunun dışındakilerin ise en az iki defa iğne tedavisi sonrası aşılama olmuş olması şartı aranıyor. Eğer her iki tüp tıkalı veya erkekte "azospermi "denilen hiç sperminin olmaması durumu varsa o zaman evliliğin 3 yıl olma şartı aranmıyor.
Rapor Eğitim Araştırma Hastanelerinden veya üniversite hastanelerinden alınabiliyor. Rapor alan çiftler ister devlette ister SGK anlaşmalı özel tüp bebek merkezlerinde deneme yapabiliyorlar. Bu şartlara sahip çiftler 2 kere SGK yardımı ile deneme yapabiliyorlar.
Tüp bebek tedavisinde kadınlar ne tür ilaçlar kullanıyorlar? Kilo aldırır mı?
Tüp bebek tedavisinde amaç , ilaç vererek kadınında yumurta sayısını arttırmak ve bunlardan oluşan embriyolar arasından seçme şansına sahip olmaktır. Bu ilaçların kilo aldırma şansı yok. Zaten sadece 8-10 gün kullanıyoruz. Ancak yumurta büyümesi ve büyüyen yumurtaların ürettiği hormonlara bağlı olarak vücut su tutabilir. Ancak bu yağlanma değildir. İlaçlar bırakıldıktan sonra vücut suyu atar. Kiloda artış görülse bile bu kalıcı bir şey değil.
Başarısız bir deneme sonrası kaç deneme yapılabilir? Aradaki bekleme süresi ne olmalıdır?
Bazı durumlarda çocuğun olmayacağı açıktır. Yumurtalar kötü olabilir; döllenme olmayabilir; embriyolar gelişmeyebilir; kadının fiziksel yapısında bebeğin gelişimini engelleyecek problemler olabilir. Bu durumlarda tekrar denemenin bir anlamı yoktur. Bunlar dışında çiftler, deneyebilecekleri kadar denemelidirler. Klinikler de bu konuda çiftlere ellerinden gelen tüm kolaylıkları gösteriyorlar. Başarısız deneme sonrası doğal tedavilerde hemen ertesi ay, iğne tedavisi sonrası yumurta toplandıysa en az 3 ay beklemek gereklidir.
Tüp bebek yapabilmek için tek bir sperm ve yumurta yeterli midir? Kök hücre çalışmaları ne durumda?
Tabii ki elimizde ne kadar çok yumurta ve sperm varsa gebelik şansı o kadar fazla. Ancak yumurta ve spermin az olması gebelik olmayacağını da göstermez. Sadece deneme başına şansın az olacağını gösterir. Bugün yaşı genç olduğu halde yumurtası az olan FSH'sı yüksek olduğu için çocuklarının olmayacağı söylenen, panik halinde oraya buraya koşan bir sürü umutsuz bayan var. Bu hanımların yapmaları gereken tek şey sabırlı olup uğraşmak. Çünkü FSH'nin yüksek olması sadece yumurtanın azaldığını veya zaten az olduğunu gösterir. Yumurta kalitesini ve gebe kalamayacaklarını göstermez. Bunlara doğal tedavi yapılıyor. Evet belki daha çok uğraşıyorlar ama bir çoğu çocuk sahibi olabiliyorlar. Yeter ki umutsuzluğa kapılmasınlar. Tek yumurta ve tek sperm embriyo oluşturuyorsa; bu durum çocuk sahibi olmaya yeter. Kök hücre çalışmaları devam ediyor. Ancak şu anda klinikte uygulanabilir bir yöntem halen mevcut değil. Spermi ve yumurtası olmayan ve bu yüzden çocuk sahibi olamayan çiftler sabırla beklemeliler. Tedavi yapabilmemiz için günümüz şartlarında sperm ya da yumurta bulmamız gereklidir.