İber Yarımadası saat yönünde dönüyor! Deprem sinyalleri şimdiden başladı

spanya, Portekiz, Andorra ve Cebelitarık’ı kapsayan İber Yarımadası’nın jeolojik haritası yeniden çiziliyor. Yapılan kapsamlı bir bilimsel çalışma, yarımadanın her yıl santimetrenin yarısı kadar, yani yaklaşık 5 milimetre hızla, saat yönünde yavaşça döndüğünü kesin olarak doğruladı. Bu 'sessiz dans', deprem tehlikesi ve fay hatlarının güncellenmesi açısından kritik önem taşıyor.

Kaydet

Yüzyıllardır haritada sabit durduğu düşünülen İber Yarımadası'nın saat yönünde yavaşça döndüğü keşfedildi. Afrika ve Avrasya levhalarının çarpışmasıyla yılda 5 milimetre hareket eden bu dev kara parçasının dönüşü, büyük şehirlerin deprem riskini yeniden gündeme taşıyor.

DÖNÜŞÜN NEDENİ AFRİKA’NIN BASKISI

Araştırmacılara göre bu hareketin temel nedeni, iki devasa tektonik levhanın, Afrika ve Avrasya levhalarının Cebelitarık ve Alboran bölgesi yakınlarındaki yavaş ama sürekli çarpışması... Afrika levhası, Avrasya'ya doğru yılda 5 milimetre yaklaşıyor ve bu baskı, İber Yarımadası'nın güney kıyıları boyunca yoğun bir stres alanı oluşturuyor.

Bask Ülkesi Üniversitesi'nden Asier Madarieta-Txurruka liderliğindeki İspanyol ekip, bu minik hareketi tespit etmek için on yıllardır süren deprem kayıtlarını, hassas uydu konum verileriyle birleştirdi. Fayların nasıl kaydığını gösteren deprem odak mekanizmalarını inceleyen araştırmacılar, bu bilgileri yer hareketlerini milimetrik ölçekte izleyen Küresel Navigasyon Uydu Sistemi (GNSS) verileriyle karşılaştırdı.

İber Yarımadası saat yönünde dönüyor! Deprem sinyalleri şimdiden başladı

Gondwana Research adlı bilimsel dergide yayımlanan çalışma, bölgedeki yanal hareketin (yanlamasına kayma) ve sıkışma şeklinin, bilinen sismik bölgelerle tam olarak örtüştüğünü gösterdi.

FAY HARİTALARI YENİLENİYOR

Bu yavaş dönüş, özellikle Lizbon, Sevilla ve Rabat gibi milyonlarca insanın yaşadığı şehirlerde deprem riskini doğrudan etkiliyor. Çalışma, fayların kilitli olup olmadığını ve ne sıklıkta kırılabileceğini anlamaya yardımcı olabileceği için büyük önem taşıyor.

Madarieta-Txurruka, elde edilen yeni verilerin, aktif fay haritalarının oluşturulmasına rehberlik edeceğini ve böylece bina yönetmeliklerinin ve acil durum planlarının güncellenmesine imkan tanıyacağını söyledi.

Çalışma ayrıca, bazı iç bölgelerde yüzey geriliminin düşük olmasına rağmen küçük depremlerin devam ettiğini gösteriyor. Ancak, uzmanlar "sakinliğin, durağanlık anlamına gelmediğini" konusunda uyardı.

Levha hareketlerinin yavaşlığına rağmen, uydu ve sismik araçların artık bu dönüşü yeterli güvenilirlikle takip edebilmesi, bilim insanlarının yer altındaki kuvvetlerin yüzeye nasıl ulaştığını anlamaları için somut kanıtlar sunuyor.

ÖNERİLEN HABERLER