6 Şubat 2023’teki büyük acının üzerinden tam 3 yıl geçti: Türkiye yaralarını sarıyor

11 ilimizde 14 milyon vatandaşımızın etkilendiği, 85 milyon vatandaşın kendi acısı bildiği depremin üzerinden geçen 3 yılda, hayatta kalanların şartlarının iyileştirilmesi için dev bir seferberlik gerçekleştirildi. Konut ve iş yerlerinden ulaşım hizmetlerine, tarımdan istihdamın devamı için yatırımlara, ihracatta kaybı önleyen çalışmalara kadar birçok faaliyet yürütüldü...

Ülkemizin tam 11 ili, 6 Şubat 2023 günü meydana gelen depremlerde yerle bir oldu. Saat 04.17’de 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki iki depremde binlerce insan hayatını kaybetti, binlercesi yaralandı, uzuvlarını kaybetti.

Bölgede 14 milyon insanımızın etkilendiği bu büyük acının hemen ardından başlayan seferberlik, 3 yıldır hiç durmadı. Önce enkazdan canları kurtarmak, ardından kurtulanları hayatta ve sağlıklı tutmak, bir yandan da yıkılan ve yıkılma tehlikesi olanların yerine sağlam konutlar inşa etmek için 7/24 esasıyla sürdürülen çalışma başladı. Devletin bütün kurumları, binlerce özel şirket ve vatandaşların tek yürek olduğu bu dönemde 2025 yılının sonunda 455 bin konut tamamlandı. Konutlar için ilk temel depremden 15 gün sonra atılırken, ilk teslimat 45 gün içinde yapıldı. İnşa seferberliğinde saatte 23, günde 550 konut yapılarak büyük bir rekora imza atıldı. Kara yolları, demir yolları, havaalanları yeniden kullanıma sunuldu.

14 milyon insanımızın etkilendiği, 85 milyon insanımızı tek yürek hâle getiren bu büyük acının 3. yıl dönümünde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin katılımıyla Osmaniye’de tören düzenlenecek. ‘Türkiye’min Gücüne Bak’ temalı törende, deprem şehitlerine dualar edilecek, Asrın İnşa Seferberliği ile ilgili program tertiplenecek. Ayrıca, AK Parti milletvekilleri de depremlerden etkilenen 11 ilde sahada bulunacak.

3 YILDA 3,6 TRİLYON LİRA

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin yol açtığı kayıp ve zararın telafi edilmesi ile afet risklerinin azaltılmasına yönelik 2025 sonu itibarıyla toplam 3,6 trilyon lira kamu harcaması yapıldığını bildirdi. Rapora göre, Merkezi Yönetim Bütçesi kaynaklarından depremin yol açtığı kayıp ve zararın telafisi ile afet risklerinin azaltılmasına yönelik 2025 yılı sonu itibarıyla toplam 3,6 trilyon lira (yaklaşık 91,5 milyar dolar) harcama yapıldı. Depremlerin ardından kamu kurum ve kuruluşları, özel şirketler, sivil toplum kuruluşları zararların telafisi için büyük bir çalışma yürüttü.

• Yapılan 455 bağımsız bölümde, 433 bin 667 konut, 21 bin 690 iş yerinin kuraları çekildi.
• 13 bin 321 derslik inşası için toplam 72 milyar lira, 2 bin 776 dersliğin güçlendirmesi için 6,9 milyar lira harcandı.
• Üniversitelerde fakülte binalarının yeniden yapımı, güçlendirilmesi ve bakım onarımları için 5,1 milyar lira harcama yapıldı. 2026 için de 2,4 milyar lira ödenek ayrıldı.

ELEKTRİK, YOL, SU, EĞİTİM

• 11 ilde toplam 60 bin 582 kişi işbaşı eğitim programları ve meslek kurslarından faydalandırıldı, yaklaşık 2,9 milyar lira kaynak bu alana aktarıldı.
• Araç gereç tamiri ve yeniden temini için 4 milyar lira kaynak ayrıldı.
• Belediyelerin ekipman ihtiyacı için 21,9 milyar lira gönderildi.
• Elektrik şebekesine 51,1 milyar lira harcandı.
• Kara yolu ve otoyollardaki hasarların giderilmesi için 19,8 milyar lira harcandı.
• Yeni yerleşim birimlerinde konut ve sosyal tesislere erişim için 40 milyar lira, kent içi yolların onarımına 8,5 milyar lira harcandı.
• Demir yolu hatlarının onarımı için 2025 sonu itibarıyla 26,4 milyar lira yatırım gerçekleştirildi, bu hatlar için 2027 yılına kadar 31,5 milyar lira harcama yapılması planlanıyor.
• Tarım sektöründe deprem bölgesine özel 2025’te 11 ilde toplam 17,4 milyar lira destek ödemesi yapıldı.

İL İL İNŞA SEFERBERLİĞİ

• Adana: 11 bin 334 konut, 739 köy evi
• Adıyaman: 31 bin 423 konut, 9 bin 88 köy evi, 2 bin 855 iş yeri.
• Bingöl: 62 konut, 27 köy evi,
• Diyarbakır: 16 bin 50 konut, 1.150 köy evi, 6 iş yeri.
• Elazığ:11 bin 912 konut, 2 bin 959 köy evi, 23 iş yeri.
• Gaziantep: 25 bin 237 konut, 4 bin 463 köy evi, 1.353 iş yeri.
• Hatay: 133 bin 685 konut, 12 bin 868 köy evi, 7 bin 202 iş yeri.
• Kahramanmaraş: 52 bin 575 konut, 15 bin 615 köy evi, 5 bin 766 iş yeri
• Kayseri: 9 konut, 279 köy evi,
• Kilis: 1.713 konut, 852 köy evi, 4 iş yeri,
• Malatya: 62 bin 540 konut, 13 bin 32 köy evi, 4 bin 88 iş yeri
• Osmaniye: 10 bin 377 konut, 1.807 köy evi, 373 iş yeri.
• Sivas: 164 bağımsız bölüm,
• Şanlıurfa: 10 bin 914 konut, 2 bin 495 köy evi, 20 iş yeri,
• Tunceli: Toplam 298 köy evi.

8,7 MİLYAR DOLARLIK DIŞ FİNANSMAN

Türkiye’nin deprem bölgesinin kalkınması amacıyla sağladığı dış finansman tutarı 8,7 milyar dolara yaklaştı. Hazine ve Maliye Bakanlığı öncülüğünde, uluslararası kuruluşlar, hükûmetler ve ticari bankalardan temin edilen uzun vadeli kaynaklar, deprem bölgesindeki yatırımlar ve reel sektörün desteklenmesinde kullanılıyor.

BÖLGE İHRACATI HIZLA TOPARLANIYOR

Depremlerden etkilenen 11 ilin toplam ihracatı geçen yıl, 2024’e göre yüzde 3,2 artarak 25 milyar dolar oldu. Gaziantep, bu dönemde 9,5 milyar dolarla en çok ihracat yapan il olurken bunu 6,1 milyar dolarla Hatay ve 4,5 milyar dolarla Adana takip etti.

79,4 MİLYAR LİRA ULAŞIM YATIRIMI

6 Şubat depremlerinin üçüncü yılına girilirken, afet bölgesinin ulaştırma altyapısına yapılan yatırım 79,4 milyar lira oldu. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, kara, demir ve hava yollarındaki hasarların giderildiğini, Hatay Havalimanı’nın yeniden hizmete alındığını ve bölgeye kesintisiz ulaşım ile iletişim sağlandığını açıkladı.

15 GÜN SONRA İLK TEMEL 45 GÜN SONRA İLK TESLİMAT

• Öncelikli olarak 11 il (Kahramanmaraş, Adıyaman, Hatay, Malatya, Gaziantep, Elâzığ, Osmaniye, Kilis, Şanlıurfa, Diyarbakır ve Adana) afet bölgesi olarak ilan edildi. Ardından bu illere, Bingöl, Kayseri, Mardin, Tunceli, Niğde ve Batman da eklenerek 18 il için “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi” ilan edildi.
• 11 ilde 174 ayrı alanda 3.481 şantiyede çalışma yürütüldü.
• Nüfus bakımından Litvanya, yüz ölçümü açısından Bulgaristan, İzlanda kadar alan inşa edildi.
• Tarihte eşi benzeri görülmemiş bir hızla ilk konutların temelleri 15. günde atıldı. 45. günde ilk köy evleri Gaziantep’in Nurdağı ilçesindeki Belpınar ve Mesthüyük köylerinde teslim edildi.
• 24 Ocak 2025’te Malatya’da 201 bininci konutun, 19 Haziran 2025’te Kahramanmaraş’ta 250 bininci konutun, 6 Eylül 2025’te Malatya’da 300 bininci konutun, 15 Kasım 2025’te Adıyaman’da 350 bininci konutun anahtarları hak sahiplerine teslim edildi. 27 Aralık 2025’te ise Hatay’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla 455 Bin Konut Tamam töreni düzenlendi.
• Evini yerinde yaptırmak isteyene destek sağlandı. Konut için 750 bin TL hibe, 750 bin TL kredi, 40 bin TL proje desteği sağlandı. İş yerlerine ise 400 bin TL hibe, 400 bin TL kredi ve yine 40 bin TL proje desteği verildi. Bu projeyle de Bakanlıkça yapımı tamamlanan 455 bin 357 ev ve iş yerinin yanı sıra depremzede vatandaşlara 124 bin bağımsız bölüm için destek sağlandı.
• Bu illerde 65 bin 672 köy evi inşa edildi.
• Hatay’ın Kumlu ilçesi Cumhuriyet Mahallesi’nde Türkiye’nin ilk kırsal uydu kenti kuruldu. Depremde yıkılan Kumlu, Reyhanlı ve Antakya ilçelerindeki 21 mahalledeki vatandaşlar için Cumhuriyet Mahallesi’nde 777 köy evi inşa edildi.
• Bölgedeki esnaf için 21 bin 690 iş yeri yapıldı.
• Anadolu’nun ilk camisi Habib-i Neccar Camii, Konya Büyükşehir Belediyesiin desteğiyle yeniden ibadete açıldı.
• Bölgede Türkiye’nin çevre uzunluğu kadar, yani 11 bin kilometrelik atık su, yağmur suyu, içme suyu hattı yenileniyor.