Yeni pandeminin kaynağı nokta atışı belirlendi! Bilim dünyasından kritik uyarı

Dünya genelinde 7 milyonu aşkın kişiyi öldüren ve çok daha fazlasını hasta eden Covid-19 salgını henüz kontrol edilmişken kritik bir uyarı geldi. ABD’li uzmanlar, yeni bir salgına yol açma potansiyeli en yüksek hayvan türlerini bilimsel olarak belirleyen küresel bir çalışma yayımladı. Yaklaşık 900 memeli türünden elde edilen verileri analiz ederek oluşturulan 'viral salgın potansiyeli' adlı risk skoru, bir sonraki Covid-19 benzeri salgının hangi ülkelerden ve hangi hayvandan geleceğini nokta atışı belirledi.

Communications Biology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, küresel sağlığı tehdit eden yeni salgınların hangi hayvanlardan ve hangi bölgelerden gelebileceğini analiz etti.

Dünya çapında yaklaşık 900 memeli türünden toplanan verileri analiz eden araştırmacılar, ağır ve hızlı yayılan insan salgınlarına tekrar tekrar neden olan virüsleri hangi hayvanların taşıdığını mercek altına aldı. Sonuçlar, salgın riskinin yarasaların bir bütün olarak değil, yalnızca belirli gruplar içinde kümelendiğini kanıtladı. Ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkların yüzde 70'inden fazlasının hayvan kaynaklı olduğu göz önüne alındığında, riskin nerede yoğunlaştığını anlamak, gelecekteki salgınları önlemede hayati önem taşıyor.

ABD’de yer alan Oklahoma Üniversitesi'nden (OU) doktora araştırmacısı Caroline Cummings liderliğindeki çalışma, hangi yarasa ailelerinin daha yakından izlenmesi gerektiğini netleştirerek gözetim stratejilerini daraltmaya yardımcı oldu.

YÜKSEK VİRÜS RİSKİ TAŞIYAN YARASA AİLELERİ BELİRLENDİ

Ekip, her bir konakçı türü için, virüsün şiddetini, yayılma kolaylığını ve toplam ölüm oranlarını harmanlayan tek bir ölçüt olan 'viral salgın potansiyeli' skorunu hesapladı. Bu çerçeveyi kullanan araştırmacılar, neredeyse 900 memeli türünü inceleyerek yüksek skorlu virüsleri tekrar tekrar üreten konakçıları belirledi ve bu skorları aile ağacına işledi.

Karşılaştırmalar yapıldığında, yarasa takımının bir bütün olarak insanlar için olağanüstü tehlikeli olmadığı görüldü. Bunun yerine, yüksek risk skorları, hem böcek yiyen hem de at nalı yarasa ailelerini içeren, bir avuç yarasa soyunda kümelenmişti:

Cummings, "Tüm yarasaların tüm tehlikeli virüsleri taşıması yerine, bu durumun yalnızca belirli yarasalar için geçerli olduğunu gördük" dedi.

İNSAN ETKİSİ RİSK BÖLGESİNİ BELİRLİYOR

Kilit yarasa ailelerini tespit ettikten sonra ekip, bu türlerin yaşadığı bölgeleri 'antropojenik ayak izi' adı verilen, insan etkisinin yoğun olduğu manzaralarla haritaladı. Bu eşleştirme sonucunda, yüksek riskli yarasa türleri ile yoğun insan baskısının çakıştığı Orta Amerika, kıyı Güney Amerika, Ekvatoral Afrika ve Güneydoğu Asya gibi kritik sıcak noktalar belirlendi.

SALGIN RİSKİNİ İNSANLAR YÜKSELTİYOR

Ormansızlaştırma, tarım alanlarının genişletilmesi ve yerleşim yerlerinin vahşi doğaya doğru yayılması gibi değişiklikler, yarasaları strese sokuyor ve insanlarla daha yakın temasa girmelerine neden oluyor. Uzun vadeli araştırmalar, gıda kıtlığı ve habitat değişikliği gibi faktörlerin, yarasa virüsü dökülmelerini ve hayvanlardan insanlara veya çiftlik hayvanlarına bulaşmayı artırdığını gösteriyor.

Yeni çalışmadaki yüksek riskli yarasa ailelerinden bazıları, zaten günlük insan faaliyetlerinin yakınındaki ahırlarda, tavan aralarında ve köprülerde barınıyor. Bu örtüşme, mağara veya çatılardaki bir virüsün yeni bir salgına dönüşüp dönüşmeyeceğini büyük ölçüde yarasaların kendilerinin değil, insan davranışlarının belirlediği anlamına geliyor.

YENİ BİR STRATEJİ ÇAĞRISI

Çalışma, yüksek salgın skorlarına sahip belirli yarasa ailelerine odaklanarak, gözetim çabalarının her yarasa türü yerine daha dar hedeflere yoğunlaşabileceğini öne sürüyor. Bu hedefleme, kaynakları serbest bırakarak primatlar, kemirgenler ve diğer memeliler gibi kendi endişe verici virüslerini taşıyan diğer türlerin izlenmesine imkan tanıyacak.

Araştırmacılar, türleri korkudan dolayı öldürmenin, kararlı tüneme yerlerini bozarak virüs dolaşımını artırabileceği uyarısında bulunuyor. Orman ve mağara habitatlarını korumak, yarasa bağışıklık sistemlerini dengede tutmaya yardımcı oluyor ve stres kaynaklı viral dökülmeyi azaltıyor.