Günde 2 saat çalışan kapıcıya 30 gün prim yok: Apartmanlarda "hayali" mesai devri bitti

Türkiye Gazetesi yazarı SGK Başuzmanı İsa Karakaş, kapıcılık hizmetleriyle ilgili Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’ndan çıkan emsal niteliğindeki kararı köşesine taşıdı. 

Artık az daireli binalarda kapıcının "7/24 esasıyla" çalıştığı varsayımı tarihe karışıyor, sigorta primleri fiili çalışma süresine göre hesaplanacak.

Yargıtay, binlerce apartman yönetimini ve konut görevlisini yakından ilgilendiren tarihi bir karara imza attı. 

Ankara’daki bir davada yerel mahkemenin "kapıcı binada yaşıyorsa tam zamanlıdır" ısrarını bozan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sosyal güvenlik hukukunda "matematiksel ispat" dönemini başlattı.

KARAR YARGITAY'IN SÜZGECİNDEN GEÇMEDİ

Karakaş'ın yazısı şöyle: 

"İlk Derece Mahkemesi, davacı kapıcının tanıklarını dinleyerek; sabah servis yapılması, akşam çöp toplanması ve bahçe bakımı gibi unsurları "tam gün mesai" için yeterli gördü. Mahkemeye göre, kapıcının özel hayatıyla iş hayatının iç içe geçmesi, onun tüm vaktini o binaya özgülediği anlamına geliyordu.

İstinaf dairesi, başlangıçta eksik inceleme tespit ederek dosyayı geri gönderse de, yerel mahkemenin "tam zamanlı" ısrarını en nihayetinde yerinde buldu. Ancak bu yaklaşım, Yargıtay’ın süzgecinden geçemedi"

SAAT HESABI DÖNEMİ

Uzman isim, mahkemelerin izlemesi gereken kriterleri ise şöyle sıraladı:

"Yargıtay, dosyayı bozarken aslında tüm Türkiye’deki benzer davalar için bir kontrol listesi sundu. Yüksek mahkeme şu soruların cevabını aradı:

Bina Kaç Daireli? (3 katlı, 8 daireli bir binada iş yükü 7,5 saat sürer mi?)

Kalorifer Tipi Ne? (Kömürlü mü, doğalgazlı mı? Ateşçilik belgesi var mı?)

Hizmet Planı Ne Diyor? (Günde 3 servis, 8 daire için toplam kaç dakika tutar?)

Hukuk Genel Kurulu (HGK), direnme kararı üzerine dosyayı ele aldığında, hizmet tespiti davalarında "kendiliğinden araştırma ilkesinin" kamu düzeni gereği ne kadar hayati olduğunu hatırlattı. İşte HGK’nın kararındaki o çarpıcı yaklaşımlar:

Fiilî çalışma olgusu sadece "Görüldü" demek değildir!

Genel Kurul, tanıkların "Onu çalışırken gördüm" beyanının, çalışmanın süresini kanıtlamaya yetmeyeceğini vurguladı. Sosyal güvenlik hukukunda sigortalılığın oluşması için sadece kâğıt üzerinde değil, fiilen ve tam süreli bir çalışmanın varlığı şarttır.

"Özel hayat-İş hayatı" karmaşasına son!

Mahkemelerin en çok düştüğü hata olan "kapıcı hep oradadır, o hâlde tam gün çalışır" mantığı HGK tarafından reddedildi. Kararda; konutun büyüklüğü, bağımsız bölüm sayısı (daire sayısı) ve ortak alanların genişliği dikkate alınmadan verilen "tam gün" kararlarının hatalı olduğu belirtildi. 8 daireli bir yerde kapıcının boş vaktinin, iş vaktinden çok daha fazla olabileceği gerçeği hukuki bir zemin kazandı.

Üçte iki (2/3) kuralı ve kısmi süre

Hukuk Genel Kurulu, İş Kanunu ve ilgili yönetmeliklere atıf yaparak; haftalık 45 saatlik mesainin en az 30 saati ve altındaki çalışmaların "kısmi süreli" (part-time) kabul edilmesi gerektiğini netleştirdi. Eğer bir kapıcı sabah ve akşam toplam 2 saat çalışıyorsa, bu çalışma ayda 10-15 güne tekabül eder, 30 güne değil!

Sosyal güvenlik hakkı suistimal edilemez

Kurul, hizmet tespiti davalarının tarafların inisiyatifinde olmadığını, hâkimin resen (kendiliğinden) en ince ayrıntısına kadar araştırma yapması gerektiğini hatırlattı. Komşu apartman kayıtları, bordro tanıkları ve emniyet araştırmasıyla desteklenmeyen soyut tanık beyanlarına dayalı hüküm kurulamaz.

İsa Karakaş, bu kararın apartman yönetimlerini astronomik tazminat ve geriye dönük prim borçlarından koruyan bir kalkan olduğunu vurguladı. Karar sayesinde hem mülkiyet sahiplerinin hakkı korunacak hem de kapıcıların gerçek emek ve mesai süreleri şeffaf bir şekilde kayıt altına alınmış olacak.

İsa Karakaş'ın önceki yazıları...