Yeni dünya düzeni kuruluyor! Üç büyük güç etki alanını genişletiyor

Alışageldiğimiz hukuk kurallarının sona erdiği yeni bir döneme geçtiğimizi belirten uzmanlar “ABD, Çin ve Rusya karşılıklı olarak birbirinin kırmızı çizgilerini test ediyor” dedi

YEŞİM ERASLAN - ABD’nin Venezuela saldırısı sonrasında Çin’in Tayvan’ı işgal edebileceğine yönelik endişeler artarken, uzmanlar, Rusya, ABD ve Çin’in yayılmacı politikasına artık kimsenin dur diyemeyeceği görüşünde.

Doç. Dr. Levent Ersin Orallı, ABD’nin Venezuela’ya yönelik baskı ve müdahale pratiklerinin, Rusya’nın Kırım’ı ilhakı ve Ukrayna savaşı ile Çin’in Tayvan merkezli geriliminin; ilk bakışta birbirinden kopuk bölgesel krizler gibi görünse de örüntünün daha bütüncül okunması gerektiğine dikkat çekti.

Orallı “Resmî bir ittifak ya da açık bir mutabakat olmaksızın, üç büyük gücün etki alanlarını genişletmeye dönük hamleleri, fiilî bir eşgüdüm izlenimi oluşturuyor. Büyük güçler, hayatta kalma ve güçlerini maksimize etme kaygısıyla hareket eder. ABD, Batı Yarım Küre’de Monroe Doktrini’nin güncel bir yorumu olarak Venezuela’yı çevreleme ve rejim baskısı yoluyla kendi bölgesel hiyerarşisini korumaya çalışırken; Rusya, yakın çevresini ‘özel etki alanı’ olarak görerek NATO genişlemesini dengelemeyi hedefliyor. Çin ise Tayvan meselesini egemenlik ve rejim güvenliği bağlamında varoluşsal bir sorun olarak ele alıyor. Bu üç dosya, bölgesel hegemonya arayışlarının tezahürleri” dedi.

Yaşanılan süreci çok-kutupluluğa geçişin sancıları olarak niteleyen Orallı “Uluslararası düzen, resmi metinlerden çok, sahadaki güç pratikleriyle yeniden yazılıyor” diye konuştu.

Prof. Dr. Hüseyin Bağcı ise, ABD’nin, Venezuela operasyonunun, Çin’in önünü kesebilmeyi ve Brezilya’nın ve Venezuela’nın petrolünün Çin’e satışını engellemeyi amaçladığını belirterek, hiçbir ülkenin Venezuela için ABD ile savaşa girmeyeceğini söyledi.

Bağcı “Uluslararası konjonktör ABD Başkanı Donald Trump’ın lehine. Brezilya ile Çin arasında yıllık ticaret 500 milyar doların üzerinde. Venezuela’nın 300 milyar dolardan fazla bir doğal petrol kaynağı var. Alışageldiğimiz uluslararası hukuk kurallarının, örgütlenmelerinin ve yapıların sona erdiği yeni bir döneme geçişin evresindeyiz. Artık, farklı bir boyuta taşındık, söylemden eyleme geçen bir süreç içerisindeyiz” değerlendirmesinde bulundu.

Venezuela olayından Rusya’nın kendine göre pay çıkaracağını belirten Bağcı “ABD’nin yaptığı bu girişim dünya tarihinde bir ilk. Latin Amerika tarihinde de bir ilk. ABD, bu coğrafyada Trump yönetimi ile birlikte doğal kaynakları batıya, Çin’e, Rusya’ya vermeme eğiliminde. ABD açıkça diyor ki ‘Bu coğrafya ABD’lilere aittir.’ Tüm bölgeyi kontrol etme azminde ve iradesinde bunu ne kadar sürdürebilir bilemiyorum" ifadelerini kullandı.