Kaydet
|
Dünya siyasetinde kuralların yeniden yazıldığı, ittifakların esnediği ve ticaret hatlarının birer cephaneliğe dönüştüğü sert bir jeopolitik fırtınadan geçiyoruz. Washington ile Pekin arasındaki nüfuz mücadelesi; yüksek gümrük tarifelerinden kritik hammadde ambargolarına, yapay zekâ rekabetinden bölgesel vekâlet savaşlarına kadar her alana yayıldı. Pasifik’ten Orta Doğu’ya, Latin Amerika’dan Asya’nın kalbine kadar atılan her stratejik hamle, küresel sistemin fay hatlarını derinden sarstı.
BİR GÜLÜMSEME YETTİ
Süper güçlerin güç gösterisinde nihai perde, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu marjında gerçekleşen diplomatik temaslarla aralandı. ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in yürüttüğü müzakereler, iki ülke arasında 30 milyar dolarlık karşılıklı gümrük vergisi indirimi ve geçici ticaret ateşkesinin uzatılması kararıyla sonuçlandı. Masada el sıkışıldı, imzalar atıldı, kameralara gülümsendi. Madalyonun diğer yüzü ise oldukça karanlık. Eskilerin tabiriyle "Filler tepişti, çimler ezildi". İki lider uzlaşana kadar geçen süreçte yaşanan çatışmaların, misillemelerin ve ekonomik yaptırımların en büyük faturasını yine diğer ülkeler ödedi.
RESTİNE REST!
Çin, Asya ve Afrika'daki "Kuşak ve Yol" yatırımlarıyla kendi küresel etki alanını konsolide etmeye çalışırken; ABD teknoloji ihracat kısıtlamaları ve mikroçip ambargolarıyla Pekin'in üretim çarklarını yavaşlatmayı hedefledi. Orta Doğu ve Asya, bu jeopolitik bilek güreşinin en sıcak tatbikat alanlarına dönüştü. Çin’in bölgedeki enerji hatları üzerindeki etkisi ve İran ile geliştirdiği ticari bağlar, ABD tarafından sert yaptırım kartlarıyla ve savaşla engellenmek istendi. Buna karşılık Pekin yönetimi, tedarik zincirlerinin en kritik halkası olan nadir toprak elementleri ve kritik mineraller üzerindeki ihracat vanalarını sıkarak küresel üreticileri köşeye sıkıştırdı. Atılan her stratejik misilleme, küresel enflasyonu körükledi, gıda ve enerji güvenliğini tehdit etti, uluslararası pazarlarda eşi benzeri görülmemiş bir belirsizlik dalgası oluşturdu.
ENFLASYON FIRLADI, BORÇLAR ARTTI
Trump ile Şi’nin vardığı anlaşma, ticaret savaşının sona erdiği anlamına gelmiyor. Daha çok, iki ülkenin de artan ekonomik baskıyı hafifletmek için geçici bir nefes alma arayışını gösteriyor. Washington ve Pekin kendi çıkarlarını korumak için masaya otururken, bu rekabetin küresel ekonomide oluşturduğu maliyet ise ortadan kalkmış değil.
- Gelişmekte olan ülkeler baskı altında kaldı. Güçlü dolar, dalgalanan emtia fiyatları ve bozulan tedarik zincirleri; birçok gelişmekte olan ekonomide enflasyonun yükselmesine, borç yükünün ağırlaşmasına ve sermaye çıkışlarının hızlanmasına neden oldu.
- Tarifelerin faturası tüketiciye de yansıdı. ABD ve Çin arasındaki karşılıklı gümrük vergileri, ithalat maliyetlerini artırırken bu yükün önemli bir bölümü ürün fiyatları üzerinden şirketlere ve tüketicilere yansıdı. Teknolojiden temel tüketim ürünlerine kadar birçok alanda fiyat baskısı oluştu.
- Bölgesel krizlerin ekonomik bedeli büyüdü. Orta Doğu ve Doğu Asya’daki jeopolitik gerilimler, enerji ve ticaret hatları üzerindeki baskıyı artırdı. Süper güçlerin nüfuz mücadelesinin içine çekilen ülkelerde ekonomik ve siyasi istikrarsızlık riski de derinleşti.
Kısacası Washington ile Pekin arasındaki mücadele, yalnızca iki başkentin masasında yaşanmıyor. Alınan kararların etkisi, enerji fiyatlarından market raflarına, üretim maliyetlerinden gelişmekte olan ülkelerin borçlarına kadar dünyanın dört bir yanında hissediliyor.
