Osmanlının karikatürist bürokratı

Mutasarrıf Yusuf Franko’nun, diplomasinin ciddi simalarını karikatüre dönüştürdüğü eserleri, ilk defa ANAMED’de görücüye çıkıyor.

KÜLTÜR SANAT SERVİSİ
Osmanlı İmparatorluğu’nun son devrinde yaşamış bir bürokrat olan Yusuf Franko Kusa’nın çizdiği çok enteresan karikatürler, bir sergiyle gün yüzüne çıkarıldı. Franko’nun yıllarca saklı kalan karikatür albümü, ilk defa Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED) tarafından sergileniyor. Küratörlüğünü Bahattin Öztuncay’ın, danışmanlığını ise Mehmet Kentel’in üstlendiği “Yusuf Franko’nun İnsanları: Bir Osmanlı Bürokratının Karikatürleri” başlıklı sergi, Franko’nun diplomasi gibi ciddi bir dünyayı, nasıl mizahi bir şekle soktuğunu ortaya koyuyor. Yusuf Franko, Beyoğlu’nun ‘üst düzey’ karakterlerini bazen maymuna bazen de cellatta benzetiyor. Sergi, karikatürlerle birlikte 19. asrın ikinci yarısında modernleşmenin merkezi hâline gelen Beyoğlu’na da tarihî bir bakış sunuyor. Yusuf Franko Kusa’nın Ömer M. Koç Koleksiyonunda yer alan albümünün yanı sıra, bu eserlerle bağlantılı, fotoğraf, vesika ve başka eserler de sergide yer alıyor. Hazırlık çalışmaları yaklaşık bir yıl süren sergi, 1 Haziran’a kadar görülebilecek.
HECCAV MUTASARRIF
Yusuf Franko, Osmanlı Hariciyesinde kendine güçlü bir yer edinen ve Sultan Abdülhamid’e de yakın olan Kusa ailesine mensup bir Rum’du. Hariciyede çeşitli vazifelerde bulunup mutasarrıflığa kadar yükselen Franko, iş hayatının gerilimlerinden karikatür çizerek kurtulmuş. Yaşadığı dünya itibarıyla, yedi düvelin diplomatları, paşalar, Beyoğlu’nun sermayedarları ve sanatçılar eserlerinde yer almış. Kendine has bir üslubu olan Yusuf Franko; karşılaştığı insanları resmederek “Types et Charges” (Tipler ve Yükler) isimli büyük bir karikatür albümü meydana getirmiş.
“KEFARET”Lİ SON...
Franko’nun albümünde ilki 1884, sonuncusu ise 1896 yılına ait 84 adet karikatür bulunuyor. Yusuf Franko, albümünün sonunda yer alan “Kefaret” isimli eserinde, çizdiği kahramanlar tarafından kendisinin idam edilişini resmetmiş. Sebebi bilinmeyen bir şekilde de ölünceye kadar bir daha karikatür yapmamış.

KAPALIÇARŞI’DA BULUNDU

Sergi danışmanı Mehmet Kentel, albümün hikâyesini şöyle anlattı: Yusuf Franko’nun karikatürlerinin yer aldığı albüm, 1956 yılında Amerikalı bir diplomat tarafından Kapalıçarşı’daki bir halıcıda keşfedildi. Amerikalı diplomat bu albümü satın alarak 2016’ya kadar elinde tuttu. Albüm, en son Ömer Koç’un
koleksiyonuna dâhil oldu.