İlk belirtilerden yaklaşık 20 yıl önce başlıyor! Kandan Alzaymır teşhisi dönemi

Son yıllarda yaşam süresinin uzamasıyla birlikte Alzaymır hastalığının görülme sıklığı giderek artıyor. Ülkemizde yaklaşık 700 bin kişi Alzaymır hastalığıyla mücadele ederken, 2050 yılına kadar bu sayının 2,5 katına çıkması bekleniyor.

Kaydet

Acıbadem Ataşehir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzaymır’ın ilk belirtileri ortaya çıkmadan yaklaşık 20 yıl önce beyinde değişikliklerin başlayabildiğine dikkat çekerek, “Yaş ve genetik yatkınlık gibi değiştirilemeyen risklere rağmen, yaşam tarzıyla ilişkili bazı risk faktörlerini kontrol altına almak mümkün. Bu nedenle beyin sağlığını korumaya yönelik önlemlere erken yaşlardan itibaren önem vermek gerekiyor. Bilimsel veriler, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile Alzaymır riskinin önemli ölçüde azaltılabileceğini göstermektedir.” diyor.

Prof. Dr. Tuncer, Alzaymır riskini azaltmada 10 etkili önlem ile tanı ve tedavide umut veren gelişmeleri anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.

SADECE HASTA DEĞİL AİLE DE ETKİLENİYOR

Beyin hücrelerinin ilerleyici bir şekilde hasar görmesi ve kaybedilmesiyle ortaya çıkan Alzaymır hastalığı sadece hastanın değil, ailesinin ve yakın çevresinin de yaşamını derinden etkiliyor. Sinsice başlayıp ilerleyen hastalıkta ilk belirtiler genellikle yakın zamanda yaşanan olayların unutulması, aynı soruların tekrar tekrar sorulması veya tanıdık kelimelerin hatırlanamaması şeklinde kendini gösteriyor.

Acıbadem Ataşehir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer

Prof. Dr. Neşe Tuncer, ilerleyen evrelerde kişinin planlama becerisinin zayıfladığını, zaman ve mekan algısının bozulduğunu, kişilik değişiklikleri ortaya çıktığını ve sonuçta en temel günlük ihtiyaçlarını karşılayamaz hale geldiğini belirterek “Alzaymır hastalığı bireysel olduğu kadar ailevi ve toplumsal bir sağlık sorunudur; hastalığın ilerleyici doğası hastaların giderek bağımsızlığını kaybetmesine, hasta ile ilgilenen aile fertlerinin ise ciddi fiziksel, psikolojik ve ekonomik yüklerle karşılaşmasına sebep olmaktadır.” diyor.

BELİRTİLER 20 YIL ÖNCESİNDEN BAŞLIYOR

Alzaymır’ın ilk belirtilerden yaklaşık 20 yıl önce oluşmaya başladığını belirten Prof. Dr. Neşe Tuncer “Dolayısıyla 70'li yaşlarda hafıza şikayeti yaşayan bir kişide süreç aslında 50'li yaşlarda başlamış olabilir. Bu durum, sağlıkla ilgili orta yaşta alınan kararların, yaşlılıkta beyin sağlığını doğrudan belirlediğini göstermektedir.” diyor.

Prof. Dr. Tuncer, Alzaymır hastalığına zemin hazırlayan başlıca hayat alışkanlıkları ve risk faktörlerini şöyle sıralıyor:

“Düzenli egzersiz yapmamak, kontrolsüz tansiyon, yüksek kolesterol ve tedavi edilmeyen hipertansiyon, tedavi edilmeyen işitme kaybı, diyabet ve insülin direnci, obezite, sigara, alkol kullanımı, sosyal izolasyon ve yalnızlık, yetersiz ve kalitesiz uyku, sağlıksız beslenme, işlenmiş gıdalar, aşırı şeker ve trans yağ ağırlıklı beslenme, depresyon, kafa travması öyküsü, hava kirliliğine maruz kalma.”

İlk belirtilerden yaklaşık 20 yıl önce başlıyor! Kandan Alzaymır teşhisi dönemi

ERKEN TANI VE TEDAVİDE YENİ DÖNEM! KANDAN HASTALIK TEŞHİSİ

Alzaymır hastalığında erken tanının, tedavinin başarısı için kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Neşe Tuncer “Erken tanı alanında son yıllarda çığır açan gelişmeler yaşanmıştır. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), Alzaymır hastalığı teşhisine yardımcı olan ilk kan testini onaylamıştır. Bu test, kanda beyindeki Alzaymır proteinlerini yüksek doğrulukla tespit edebilmektedir. Erken tanı ve hastalığın biyolojik özelliklerinin daha erken dönemde ortaya konulabilmesi, uygun hastalarda tedavi seçeneklerinin zamanında değerlendirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle biyobelirteçler ve hastalık seyrini yavaşlatmaya yönelik yeni tedaviler de, Alzaymır ile mücadelede umut veren gelişmeler arasında yer almaktadır.” diyor.

ALZHEIMER RİSKİNİ AZALTMAK MÜMKÜN! İŞTE, 10 ETKİLİ TEDBİR

Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzaymır riskini azaltan 10 etkili önlemi şöyle açıklıyor;

1. HAFTADA EN AZ 150 DAKİKA DÜZENLİ EGZERSİZ YAPIN

Düzenli egzersiz, beyin sağlığını korumada önemli bir rol oynamaktadır. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet) beynin bellek merkezi olan hipokampusun hacmini artırmakta ve yeni sinir bağlantılarının oluşmasını desteklemektedir. Bilimsel çalışmalar, fiziksel aktivite ve düzenli egzersizin bilişsel gerileme ve Alzaymır riskinin azaltılmasına önemli katkılar sağladığını gösteriyor.

2. AKDENİZ TİPİ BESLENME ALZAYMIR’IN DÜŞMANI

Sağlıklı beslenme kapsamında özellikle Akdeniz tipi beslenme (bol sebze-meyve, zeytinyağı, balık, kuruyemiş, tam tahıllar) beyin ve damar sağlığını desteklemektedir. Haftada en az iki kez balık tüketimi omega-3 yağ asitleri sayesinde beyin hücrelerini koruyor. İşlenmiş gıdalar, aşırı şeker ve trans yağ ağırlıklı beslenmeden uzak durmak gerekir.

3. HER GECE 7-8 SAAT KESİNTİSİZ UYKU

Kaliteli ve yeterli uyku hastalığı önlemede büyük önem taşıyor. Her gece 7-8 saat kesintisiz uyku, beynin gün içinde biriken zararlı proteinleri temizlemesini sağlayan glimfatik sistemin etkin çalışması için zorunludur. Uyku apnesi mutlaka değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir.

4. BEYNİ AKTİF TUTMAK VE YAŞAM BOYU ÖĞRENMEK ÖNEMLİ

Bilişsel aktivite kapsamında yaşam boyu öğrenme, okuma, yeni beceriler edinme, dil öğrenme ve enstrüman çalma gibi aktiviteler beynin ‘bilişsel rezervini’ güçlendirmektedir. Bilimsel çalışmalar, iki dil konuşan bireylerde Alzaymır belirtilerinin 4-5 yıl daha geç ortaya çıktığını göstermiştir.

5. AİLE İLİŞKİLERİ VE SOSYAL BAĞLAR GÜÇLÜ TUTUTULMALI

Aile ve arkadaşlarla düzenli iletişim kurmak, sosyal ve toplumsal etkinliklere katılmak, sosyal yaşamın içinde olmak ve gönüllülük çalışmaları beyin sağlığını desteklemektedir. Sosyal izolasyon ve düşük sosyal bağlantı, bilişsel gerileme ve Alzaymır açısından değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer almaktadır. Bu nedenle sosyal yaşamdan kopmamak, Alzaymır hastalığı riskini azaltmaya yönelik bütüncül yaklaşımın önemli bir parçasıdır.

6. TANSİYON, KOLESTEROL VE KAN ŞEKERİNİZ KONTROL ALTINDA OLSUN

Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve yüksek kan şekeri gibi kardiyometabolik risklerin kontrol altında tutulması hem damar hem de beyin sağlığı açısından önem taşımaktadır. Hipertansiyon, diyabet ve yüksek kolesterolün düzenli takip edilmesi, ilerleyen yıllarda bilişsel gerileme ve Alzaymır hastalığı açısından son derece önemlidir.

7. SAĞLIKLI KİLOYNUZU KORUYUN

Fazla kilo ve obezite ilerleyen yaşlarda bilişsel sağlık açısından önem taşıyan, değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer almaktadır. Sağlıklı kilonun korunması; tansiyon, kan şekeri ve kolesterol gibi Alzaymır hastalığı açısından önem taşıyan diğer risk faktörlerinin de kontrolüne katkı sağlamaktadır.

8. SİGARA VE ALKOLDEN UZAK DURMAK GEREKİR

Sigara ve alkol kullanımı beyin sağlığını olumsuz etkileyebilen, değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer almaktadır. Sigara ve alkolden uzak durmak, Alzaymır hastalığı riskini azaltmaya yönelik önemli adımlardandır.

9. AZ DUYMAYA BAŞLADIYSANIZ DOKTORA GİDİN

İşitme kaybının fark edilmesi halinde gecikmeden değerlendirilmesi ve uygun durumlarda işitme cihazı gibi desteklerin kullanılması riski azaltmak açısından önemlidir.

10. KAFA TRAVMALARINDAN KORUNMAK VE HAVA KİRLİLİĞİNE MARUZİYETİ AZALTMAK ALZAYMIR’DAN KORUYOR

Kafa travmalarından korunmak ve hava kirliliğine maruziyeti mümkün olduğunca azaltmak Alzaymır hastalığı da dahil olmak üzere, ilerleyen yaşlarda bilişsel sağlığı etkileyebilecek risklerin azaltılmasına yönelik koruyucu yaklaşımın önemli bir parçasını oluşturmaktadır.