2 milyon imzadan tarihi karara! İşte Türkiye Gazetesi'nin başlattığı 'Ayasofya' mücadelesi

İHSAN GÜNAY ÇAĞRICI

Ayasofya'nın zincirleri 24 Temmuz 2020'de kırıldı, 86 yıllık sessizlik tekbirlerle sona erdi. Bugün bu tarihi dönüşümün 6. yıl dönümü yaşanırken, Türkiye Gazetesi'nin 1974'te başlayan ve 2 milyon imzaya uzanan kararlı mücadelesi, Ayasofya'nın yeniden cami olarak açılmasına giden sürecin en önemli kilometre taşlarından biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye Gazetesi, yayın hayatına başladığı ilk günden itibaren Ayasofya'nın özüne dönmesi için verilen mücadeleye öncülük etti. Manşetlerimizde milletimizin hasretini dile getirdik. 1990 yılında "Ayasofya Cami Olsun" diye imza toplayıp Meclis'e sunduk. Ve 6 yıl önce bu kutlu davada mutlu sona ulaşmanın haklı sevincini yaşadık.

İşte Türkiye Gazetesi'nin manşetleriyle Ayasofya’nın hürriyetine giden kronolojik yolculuğu:

13 HAZİRAN 1974: KOALİSYONU ÇATLATAN AYASOFYA TARTIŞMASI

Türkiye gazetesi, henüz yayın hayatının ilk yıllarında Ayasofya’nın cami olarak açılması taleplerini gündeme taşıdı. MSP’li vekillerin Ayasofya’nın ibadete açılması için imza toplaması üzerine gazete, "Koalisyonu çatlatacak bir sebep daha. CHP ne diyecek?" sorusuyla konuyu siyasetin merkezine yerleştirdi.

1980’Lİ YILLAR: KÜLTÜREL MİRASIN İZİNDE

Gazete, Ayasofya’nın cami kimliğini unutturmamak adına kültürel içeriklere de yer verdi. Bahattin Atak tarafından hazırlanan “Battal Gazi Ayasofya’da" isimli resimli tefrika, okurlara bu ulu mabedin tarihî önemini hatırlatan önemli bir yayın oldu.

18 NİSAN 1987: İSTANBUL'A İKİNCİ VATİKAN MI?

Fener Rum Patrikhanesi’ne verilen inşaat izinlerini manşetine taşıyan Türkiye gazetesi, Taksim Camii ve Ayasofya’nın statüsünü bu olayla ilişkilendirdi. Gazete, sonraki yayınlarında "Patrikhaneye izin var da Taksim Camisine (ve Ayasofya'ya) niye yok?" manşetiyle kamuoyunda büyük bir farkındalık oluşturdu.

19 ARALIK 1989: "BU NE CÜRET!"

Rumların Ayasofya üzerindeki emellerine dair iddiaların ve Patrikhane’nin açılışındaki tahriklerin ardından Türkiye gazetesi dev bir kampanya başlattı. "Ayasofya ibadete açılmalı" manşetiyle duyurulan bu hareket, tüm yurda yayıldı.

20 ARALIK 1989: "AYASOFYA İBADETE AÇILMALI"

Patrikhane’nin gövde gösterisine en net cevabın Ayasofya’nın camiye dönüştürülmesi olduğunu vurgulayan Türkiye Gazetesi, "Ayasofya ibadete açılmalı" manşetini attı. Haberde, mabet üzerinde hak iddia edenlere karşı Fatih’in vasiyetine sahip çıkılması gerektiği vurgulandı

22 ARALIK 1989: DEV İMZA KAMPANYASI BAŞLADI

Türkiye Gazetesi, milletin arzusunu somut bir güce dönüştürmek için yurt genelinde dev bir imza kampanyası başlattı. "Binlerce vatandaş Ayasofya için kuyruğa girdi" haberiyle duyurulan kampanya, kısa sürede çığ gibi büyüdü. Aynı gün konu Meclis gündemine de taşındı.

25 ARALIK 1989: AYASOFYA SİYASÎ KARARLA AÇILIR

Dönemin Adalet Bakanı Oltan Sungurlu, Türkiye gazetesine yaptığı açıklamada Ayasofya’nın açılması önünde "Hukukî bir engel yok" dedi. Bakan Sungurlu, konunun bir siyasî karar meselesi olduğunu belirterek topu hükümete attı.

27 Aralık 1989: Gurbetçilerden Tam Destek

Ayasofya heyecanı sınırları aşarak Avrupa’daki Türklere ulaştı. Gazete, "Gurbetçilerden tam destek" manşetiyle, yurt dışındaki vatandaşların da imza kampanyasına büyük ilgi gösterdiğini duyurdu. ANAP Grup Yönetim Kurulu da Ayasofya’nın açılmasının kanun konusu değil, idari bir tasarruf olduğunu belirtti.

29 ARALIK 1989: SİYASÎ LİDERLERDEN ORTAK SES

Kampanyanın 10. gününde ANAP ve DYP İl Başkanları kampanyaya tam destek verdiklerini açıkladılar. Gazete, "Ayasofya açılmalıdır" manşetiyle siyasilerin bu konudaki kararlılığını okurlarına sundu.

2 OCAK 1990: AYASOFYA İÇİN YÜZ BİNLERCE İMZA

Gazetenin başlattığı imza kampanyası kısa sürede bir halk hareketine dönüştü. Yurt genelinde toplanan imzaların sayısı yüz binleri aştı.

AYASOFYA İÇİN 1 MİLYON İMZA MECLİS’TE

Gazetenin başlattığı büyük kampanya 1990 yılının başında meyvelerini vermeye başladı.

• 3 Ocak: Avrupa’daki Türklerden de kampanyaya büyük destek gelmiş, haber “Avrupa’da Ayasofya Heyecanı” başlığıyla duyurulmuştur.

• 4 Ocak: Toplanan 1 milyon imza, milletin arzusunu en yetkili makama iletmek üzere TBMM Dilekçe Komisyonu’na teslim edilmiştir.

5 OCAK 1990: DİKKATLER AYASOFYA'DA

ANAP Başbakanlık Divanı, Ayasofya'nın ibadete açılması için hükümete tavsiye kadarında bulunması, Türkiye Gazetesi'nin yaptığı yayınların başarısını gösteriyordu.

6 OCAK 1990: DİLEKÇE BAŞBAKANLIK’TA: “GEREKEN YAPILACAK”

Ayasofya’nın ibadete açılması için hazırlanan resmî dilekçe Başbakanlık’a ulaştırılmıştı. Dönemin Kültür Bakanı Namık Kemal Zeybek ve Devlet Bakanı Mustafa Taşar, konuya olumlu yaklaşarak “Gereken yapılacak” mesajını vermişlerdi.

Gazete binasının pencerelerinden sarkıtılan imzaların fotoğrafları hafızalara kazınırken, bu kampanya Daily Telegraph gibi dış basında da geniş yankı buldu.

19 OCAK 1990: 2 MİLYON İMZA

Ocak ayının ortalarında gelindiğinde toplanan imzaların sayısı 2 milyonu buldu.

11 TEMMUZ 2020: AYASOFYA CAMİİ'NDE ZULÜM BİTTİ

Geçen zaman içerisinde Ayasofya'nın ibadete açılması ile ilgili bir netice alınamadı. Ayasofya'nın ibadete açılması konusu zaman zaman gündeme getirilmiş olsa da bu zafer 31 yıl sonra, 10 Temmuz 2020'de gerçekleşmiştir.

Bu tarihte Danıştay 10. Dairesi, Ayasofya’nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair 1934 tarihli kararı iptal etti. Hemen ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ayasofya’nın yeniden ibadete açılmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ni imzaladı.

Türkiye gazetesi gelişmeyi sevinçle duyurmuş ertesi gün “Ayasofya Camii’nde zulüm bitti” manşetini atmıştır.

25 TEMMUZ 2020: AYASOFYA CAMİİ MÜBAREK OLSUN

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi, 24 Temmuz 2020'de Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da katıldığı görkemli bir tören ve kılınan Cuma namazıyla resmen ibadete açıldı. 

Bir gün sonra ise Türkiye Gazetesi tarihinde görülmemiş bir şey yapmış, gelişmeyi 18 sütuna ön ve arka kapakta tek bir fotoğrafla manşetine taşımıştır.