Linke Tıkla, Türkiye Gazetesi'ni Google Favorilerine Ekle!
Okul yolunda korkutan tablo: Dört öğrenciden biri akran zorbalığı yaşıyor
Okul döneminin yaklaşmasıyla birlikte bazı çocuklarda ağlama, karın ağrısı, baş ağrısı şikâyetlerinin arttığını belirten Klinik Psikolog Buse Başakgil bunun sebebinin akran zorbalığı endişesi olabileceğini söyledi.
Okul zilinin çalmaya hazırlandığı şu günlerde bazı çocukların “okul endişesi” de yükselmeye başlıyor. Bunun sebebi sınav stresi ya da okul başarısı değil, akran zorbalığı. PISA (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme) verilerine göre Türkiye’de 15 yaşındaki öğrencilerin yüzde 25’i kız, yüzde 28’i erkek olmak üzere yaklaşık dörtte biri, ayda en az birkaç kez zorbalık mağduru olduğunu söylüyor. Üstelik bu oran Avrupa ortalamasından yüksek...
PISA sonuçlarının ortaya koyduğu en önemli ayrıntılardan biri, akran zorbalığının çoğu zaman fiziksel şiddet şeklinde yaşanmaması. OECD’nin değerlendirmesine göre bütün ülkelerde sözel ve ilişkisel zorbalık, fiziksel zorbalıktan daha yaygın.
Korkunç bir akran zorbalığı daha! Yere yatırıp dakikalarca yumruklayıp, tekme attılar
Öğrencilerle alay edilmesi, dışlanması ve haklarında kötü söylentiler çıkarılması, fiziksel saldırılardan daha sık görülüyor. Yani “alay edilme”, “dışlanma” ve “dedikodu” ilk üç sırada...
Okul yolunda korkutan tablo: Dört öğrenciden biri akran zorbalığı yaşıyor
Türkiye açısından bu durum özellikle önemli. Çünkü bir öğrencinin sürekli alay konusu yapılması, arkadaş grubundan dışlanması veya hakkında dedikodu yayılması dışarıdan bakıldığında “çocuklar arasında olur” denilerek küçümsenebiliyor. Oysa çocuk açısından sonuç çok daha ağır olabiliyor. Uzmanlar, akran zorbalığının yalnızca iki öğrenci arasındaki bir anlaşmazlık olarak görülmemesi gerektiğini gösteriyor.
“OKULDA YALNIZ HİSSEDİYORUM”
Okulların açılmasına çok az bir sürenin kaldığı şu günlerde bazı çocuklarda ağlama, karın ağrısı, baş ağrısı ve okula gitmeyi reddetme gibi davranışların arttığını söyleyen Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikolog Buse Başakgil her “okula gitmek istemiyorum” ifadesinin arkasında her zaman son zamanların moda kavramı “okul fobisi”nin olmadığını belirterek “Bu şikâyetlerin arkasında akran zorbalığı önemli bir yer tutuyor” dedi. Yine PISA verilerine göre Türkiye’de yaklaşık her 10 öğrenciden 3’ü kendisini yalnız, dışlanmış veya okula ait değilmiş gibi hissettiğini bildiriyor.
Okul yolunda korkutan tablo: Dört öğrenciden biri akran zorbalığı yaşıyor
GÜVENLİK ENDİŞESİ VAR
Araştırmalar Türkiye’deki öğrencilerin yüzde 18’inin okula giderken kendini güvende hissetmediğini söylüyor. OECD ülkelerinde bu oran yüzde 8.
Türk öğrencilerin yüzde 13’ü sınıfta kendini güvende hissetmediğini bildirirken bu rakam OECD ülkelerindeki öğrencilerde yüzde 7’de kalıyor.
Koridor, kantin, tuvalet gibi diğer okul alanlarında güvende hissetmediğini ifade edenlerin oranı ise yüzde 20’ye kadar yükseliyor. Yani her 5 öğrenciden biri kendini okul çatısı altında güvende hissetmiyor.
SİBER ZORBALIK GİDEREK ARTIYOR
2026’daTürkiye’de yayımlanan bir sistematik derlemeye göre farklı araştırmalarda siber zorbalık yapma oranları yüzde 7 ile yüzde 44,94 arasında görülüyor. WHO Avrupa’nın HBSC (Okul Çağındaki Çocukların Sağlık Davranışları) araştırması yaklaşık her 6 çocuktan birinin (yüzde 15) siber zorbalığa maruz kaldığını bildiriyor. Üstelik 2018’e kıyasla siber zorbalıkta artış görülüyor.
Siber zorbalık WhatsApp, Instagram, TikTok, Snapchat, Discord gibi platformlarda çocuğa doğrudan hakaret edilmesi, küçümsenmesi veya tehdit edilmesi; çocuğun fotoğrafının veya videosunun paylaşılması, altına aşağılayıcı yorumlar yazılması ya da sosyal medyada küçük düşürülmesi şeklinde yapılabiliyor.
Öte yandan özellikle çocuğun utandırılabilecek veya mahremiyetini ihlal eden görüntülerin izinsiz paylaşılması ve çocuğun adı veya fotoğrafı kullanılarak sahte profil oluşturulması; bu hesap üzerinden onun adına paylaşım yapılması da siber akran zorbalığının adli sonuçlar doğurabilecek yöntemleri.
Psikolog Buse Başakgil
AŞAĞILANMANIN 'TELAFİSİ' YOK
OECD’nin PISA analizinde zorbalığın azaldığı eğitim sistemlerinde özellikle dezavantajlı öğrencilerin matematik performansının daha fazla iyileştiği görülüyor.
Başka bir ifadeyle güvenli okul ortamı yalnızca çocukların ruhsal ve sosyal iyilik hâli için değil, öğrenme için de önemli. “Okul başarısını konuşurken okul güvenliğini; sınav sonuçlarını konuşurken öğrencinin kendisini sınıfta nasıl hissettiğini de konuşmak gerekiyor” diyen Klinik Psikolog Buse Başakgil, Çünkü bir çocuk matematik sorusunu çözemediğinde bunun telafisi vardır.
Ancak sürekli aşağılanan, dışlanan veya arkadaşları tarafından hedef gösterilen bir çocuğun yaşadığı deneyim, yalnızca bir sınav sonucuyla ölçülemez” dedi.
