Küresel piyasalar bu açıklamaya odaklandı! Fed Başkanı Powell’dan faiz artırım sinyali

ABD’de enflasyon oranları son 40 yılın zirvesini görmüş durumda. Yüzde 7.9’a kadar ulaşan enflasyon Fed’i alarma geçirdi. Enflasyonun yükselişini durdurmak için faiz artırımına giden Fed, geçtiğimiz hafta faizi 25 baz puan arttırmıştı. Fed Başkanı Jerome Powell ise faiz artırımların daha da hızlı olabileceğinin sinyalini verdi. Powell’ın açıklamalarının ardından piyasalarda hareketlilik yaşanmaya başladı. İşte piyasalardaki son durum…

Rusya-Ukrayna savaşının etkileriyle mücadele eden küresel piyasalar, Fed’in açıklamalarına odaklanmış durumda. ABD’de enflasyon oranları son 40 yılın zirvesini görürken, Fed’in artan enflasyonla mücadelesi devam ediyor. Enflasyondaki yükselişi durdurmak için faiz artırımına giden Fed, geçtiğimiz hafta faizi 25 baz puan arttırmıştı. Fed’in yeni adımları ise yolda.

Savaş ve koronavirüs pandemisi ile birlikte dünyayı etkisi altına alan enflasyon sorunu ile mücadele etmek için merkez bankaları birer birer faiz artırımına gidiyor. Fed’in faizi 25 baz puan artırmasıyla birlikte birçok ülke faiz artırımına gitti.

TALEP ARZ DENGESİZLİĞİ FİYATLARI VURDU

Koronavirüs pandemisi ile birlikte dünya genelinde üretimler azalmıştı. Pandeminin etkilerinin azalmasıyla birlikte talepteki artış ve arzdaki azalış fiyatların yükselmesine neden olmuştu. Özellikler elektronik cihazlarda kullanılan çiplerde yaşanan üretim sıkıntısı küresel boyutta bir krize neden oldu. Başta otomotiv sektörü olmak üzere elektronik, sanayi gibi birçok sektör çip krizinden ağır yara aldı. Otomobil fabrikaları geçici olarak kapanırken arz kısıtlaması nedeniyle fiyatlar fırladı.

ENERJİ FİYATLARI HIZLA YÜKSELDİ

Pandemi ve Rusya-Ukrayna savaşı ile birlikte enerji fiyatlarında da yükselişler yaşanmaya başladı. Enerji fiyatlarındaki bu yükseliş enflasyonu tetikleyen ana unsurlardan biri oldu. Ayrıca birçok ülkenin pandemi şartlarını esnetmek için halkına karşılıksız verdiği paralar da enflasyonun şişmesini sağladı.

Yine pandemi sonrasında oluşan insan hareketliliği de ani değişiklikler oluşturdu. Ülkelerin sınırlarını açması, turizmin canlanmaya başlaması, tedbirlerin gevşetilmesi, bazı ülkelerde maske kullanımının bitmesiyle birlikte turizm sektöründe de fiyatlar aşırı artmaya başladı.

SAVAŞIN ETKİLERİ GÖRÜLÜYOR

Rusya ve Ukrayna arasında savaş ise yaklaşık 1 aydır devam ederken, iki ülke arasında müzakerelerin sonuç vermemesi ve Rusya'nın saldırılarına devam etmesi küresel çapta sorunlara neden oldu. Dünyanın en büyük petrol üreten ülkelerinden olan Rusya'dan petrol alınmamasına yönelik karar alınınca enerji fiyatları da yükseliş gösterdi. Ayrıca hem Rusya hem de Ukrayna önemli derecede dünyanın tahıl ambarı olması ve bu ürünlere de erişimin kısıtlanacağı beklentisi gıda fiyatlarını da yükseltti. Bunun dışında demir-çelik alanında da sorunlar yaşanmaya başladı. Enerji kısıtları, gıdaya erişimde zorluk gibi etkenler dünya çapında fiyatların kısa sürede zirve denemeleri yapmalarına neden oluyor.

FED FAİZİ DAHA HIZLI ARTIRABİLİR

Fed Başkanı Jerome Powell ise enflasyonun düzenli olarak yükselmesi halinde Fed'in faiz artırımlarını hızlandırmaya açık olduğunu belirtti. Faiz artırımlarına rağmen enflasyonda gerileme görülmemesi halinde politika yapıcıların faizleri daha hızlı artırmak isteyeceklerini dile getiren Powell, enflasyonun yılın ilk çeyreğinde tepe yaptığını gördüklerini, ikinci çeyrekte de düşüş konusunda beklentilerinin olduğunu söyledi.

Enflasyon politika yapıcıların beklentilerinden uzak seyretmesi halinde faiz artırımlarında daha hızlı hareket ihtiyacı doğacağına ve bunu da yapabileceklerini söyleyen Powell faizi 50 baz puan seviyesinde de artırabileceklerini ifade etti. Powell "Eğer faizi bir toplantıda veya toplantılarda 50 baz puan artırmanın uygun olduğunu düşünürsek, bunu yaparız" değerlendirmesinde bulundu. Powell enflasyondaki artışın geçici olacağını daha önceki açıklamalarında yapsa da işin ciddiyetini koruması nedeniyle hızlı aksiyon almasına neden oluyor.

FED FAİZİ ARTIRIRSA NE OLUR?

Fed'in faiz artırmadaki ana sebebi enflasyonu önlemek. Fed faiz artırarak piyasada oluşan fazla talebi azaltmaya çalışıp, insanları yatırıma yönlendirmeye gayret ediyor. Faizden para kazanmak isteyenlerin yatırım ve tasarruflarındaki yönü değiştirebileceğine inanan Fed böylece piyasadaki arz ve talebi de dengeleyerek fiyat istikrarını sağlayıp enflasyonu dizginlemek istiyor. Arz ve talep dengeye geldiğinde üretim girdileri tarafında da talep düşüşü oluşması ve bunun da fiyatları aşağı çekmesi ve imalat tarafının da bundan yararlanmasıyla birlikte ucuza üretim yapabilmesi hedefleniyor. Özellikle artan enerji fiyatlarındaki maliyetler fiyatların yükselmesinin ana sebebini oluşturuyor. Enerji hem üretimde hem de lojistikte kullanıldığı için ürün ortaya çıkmadan fiyatı yükselmiş oluyor. Bununla birlikte parasını bankaya faize koyan gerçek ve tüzel kişiler nedeniyle doların piyasada dolaşımının bir miktar azalması da değerini artırmaya yönelik bir hamle oluşturuyor. Piyasada azalan doların alım gücü artmış oluyor ve enflasyonun dizginlenmesinde önemli rol oynuyor.