NATO'da gözler Türkiye'de! ABD'nin masaya getireceği başlık dikkat çekti

ABD yönetimi, Ankara'da düzenlenecek NATO Liderler Zirvesi öncesi savunma harcamalarını masanın ilk sırasına koyarken, Türkiye'yi savunma sanayi kapasitesiyle müttefik ülkelere örnek gösterdi. Washington, Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlenmesini isterken Türk savunma sanayiine ilginin de arttığını vurguladı.

Gelecek hafta Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'nde ABD yönetimi, yayımlanacak ortak bildirilerden çok müttefiklerin geçen yıl verdikleri savunma harcaması taahhütlerini yerine getirip getirmeyeceğine odaklanacak.

Washington açısından zirve, NATO'nun Haziran 2025'te Lahey'de düzenlenen zirvesinde kabul edilen GSYH'nin yüzde 5'ini savunmaya ayırma hedefinin somut adımlara dönüşüp dönüşmeyeceğinin ilk ciddi sınavı olarak görülüyor.

ABD'NİN GÜNDEMİ SAVUNMA HARCAMALARI

ABD Başkanı Donald Trump, aylardır NATO müttefiklerinin kendi savunmalarında daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunuyor.

Bu nedenle 7-8 Temmuz'da Türkiye'de yapılacak zirvenin ABD gündemindeki en önemli başlığını savunma harcamaları oluşturuyor.

Washington yönetimi, müttefiklerin 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılalarının (GSYH) yüzde 5'ini savunma ve savunma bağlantılı yatırımlara ayırma hedefi doğrultusunda hızla ilerlemesini istiyor.

Geçen yıl kabul edilen hedefe göre bunun, yüzde 3,5'i doğrudan askeri harcamalara, yüzde 1,5'i ise kritik altyapının korunması, siber güvenlik, sivil dayanıklılık, inovasyon ve savunma sanayii kapasitesinin artırılması gibi alanlara ayrılacak.

Bu hedef, NATO'nun önceki yüzde 2'lik savunma harcaması kriterine göre önemli bir artış anlamına geliyor ve Trump'ın uzun süredir dile getirdiği "Avrupalı müttefikler ortak savunmaya daha fazla katkı sağlamalı" görüşünü yansıtıyor.

"MÜTTEFİKLER ACİLEN HAREKETE GEÇMELİ"

ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker, Ankara Zirvesi'ni müttefiklerin bu konuda ne kadar ilerleme kaydettiğini görmek için önemli bir fırsat olarak değerlendirdi.

Whitaker, gazetecilere yaptığı açıklamada Trump'ın tüm müttefiklerin vakit kaybetmeden yüzde 5 hedefine ulaşacak yola girmesini beklediğini belirtti.

Polonya, İskandinav ülkeleri, Baltık ülkeleri ve Almanya'nın bu konuda öncü olduğunu söyleyen Whitaker, bazı ülkelerin halihazırda yüzde 5 seviyesine ulaştığını, bazılarının ise bu hedefe ulaşacak güvenilir planlara sahip olduğunu ifade etti.

Whitaker, ABD'nin yük paylaşımı çağrısının NATO'dan uzaklaşacağı anlamına gelmediğini de vurgulayarak, "ABD hiçbir yere gitmiyor" dedi.

TÜRKİYE'Yİ ÖRNEK GÖSTERDİ

ABD'nin gündemindeki bir diğer önemli başlık ise Avrupa'nın savunma sanayi kapasitesini artırması. Washington, bu noktada Türkiye'yi başarılı bir örnek olarak gösteriyor.

Whitaker, Fox News'e verdiği röportajda müttefiklerin "Türkiye gibi olması gerektiğini" belirterek, Türk tersanelerinin aynı anda 50 gemi inşa edebilmesini örnek gösterdi.

Ayrıca Avrupa Birliği'nin savunma projelerinde AB üyesi olmayan ülkelerin dışlanmasına karşı olduklarını söyleyen Whitaker, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu AB dışındaki NATO müttefiklerini dışlayabilecek korumacı yaklaşımlara Washington'un karşı çıktığını ve bu konunun Ankara Zirvesi'nde gündeme gelebileceğini ifade etti.

TÜRK SAVUNMA ÜRÜNLERİNE İLGİ ARTIYOR

Uzmanlara göre ABD'nin bu yaklaşımı daha geniş kapsamlı bir stratejik değişimin işareti.

Atlantic Council Kıdemli Araştırmacısı Rich Outzen, mayıs ayında Washington'da düzenlenen bir panelde ABD'nin Türk savunma sanayii ürünlerine ilgisinin arttığını, Amerikan şirketlerinin özellikle gemi inşası ve insansız hava araçları alanında Türk üretimi sistemleri daha fazla satın almaya başladığını söyledi.

İRAN VE UKRAYNA DA MASADA OLACAK

Ankara Zirvesi, Trump'ın Avrupa ülkelerinin ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonlarına destek vermemesinden duyduğu rahatsızlığın sürdüğü bir dönemde gerçekleştirilecek.

Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile 24 Haziran'da Beyaz Saray'da yaptığı görüşmede, NATO üyelerinin İran operasyonuna katılmamasını eleştirerek destek beklediğini dile getirdi.

Rutte ise çatışmalar sırasında Avrupa'daki üslerden 4 ila 5 bin ABD savaş uçağının görev yaptığını belirterek, bazı ülkelerin çekingen tutumunun NATO'nun genel yaklaşımını yansıtmadığını savundu.

Ukrayna konusunda ise Whitaker, ABD'nin müttefik ülkelerin Amerikan yapımı silah alımları üzerinden Kiev'e desteğini sürdüreceğini söyledi. Bugüne kadar müttefiklerin 6 milyar dolardan fazla ABD yapımı silah sistemi satın aldığını belirten Whitaker, Ukrayna'ya uzun vadeli desteğin devam edeceğini ifade etti.

Uzmanlara göre Ankara'daki NATO Zirvesi, Washington'un Avrupa'nın daha fazla savunma harcaması yaptığı, savunma sanayisini güçlendirdiği ve transatlantik yük paylaşımının daha dengeli olduğu yeni bir NATO anlayışını öne çıkaracağı kritik bir toplantı olacak.