Yapay zekâ kısırlığa da çare oluyor! Geleceğin bebeklerini robotlar seçecek
Tüp bebek laboratuvarlarında kararları artık yapay zekâ destekli sistemler veriyor. Sperm taramasından embriyo seçimine kadar tüp bebeğin bütün alanlarına giren yapay zekâ, kısırlık tedavisinde yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Uzmanlar 10 yıla kadar çevremizi “yapay zekâ bebekleri”nin saracağını söylüyor...
Microsoft kurucusu Bill Gates’in, yapay zekânın kurallarının konulmasına ilişkin uzlaşmanın “Soğuk Savaş” dönemindeki nükleer silah görüşmelerinden daha zor olabileceğine ilişkin açıklaması, yapay zekâya karşı “insanlığın güvenliği” konusunu yeniden gündeme getirdi. Kısırlık tedavilerindeki en son gelişmelerin ele alındığı 5. TÜBİD “Tüp Bebek ve İnfertilite Derneği Kongresi”ne yapay zekâ damga vurdu. Akıllı robotlaşmanın en yoğun olduğu alanlardan biri olan tıpta yapay zekânın kullanımının tüp bebek laboratuvarlarına girdiğini söyleyen uzmanlar, genetik biliminin de gelişimiyle “mükemmel insana” doğru gidişin çok uzak bir gelecek olmadığını söylüyor.
Teknoloji milyarderi Bill Gates'ten dünyayı sarsan yapay zeka yorumu: 1 milyar kişinin ölümüne neden olabilir
Tıp dünyasında yaşanan hızlı teknolojik dönüşümün, tüp bebek tedavilerinde de yeni bir dönemin kapılarını araladığına işaret eden TÜBİD Başkanı, Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş, “Gebelik oranlarını artırmak, insan kaynaklı hataları en aza indirmek ve kişiselleştirilmiş tedavi protokolleri geliştirmek maksadıyla robotik sistemler ve yapay zekâ algoritmaları laboratuvar ortamında aktif olarak kullanılmaya başlandı. Tüp bebek laboratuvarında yapay zekâ artık sperm seçiminden nadir sperm bulunmasına, embriyoların gelişiminin izlenmesinden gebelik şansı daha yüksek embriyonun belirlenmesine kadar birçok aşamada kullanılmaya başlandı” dedi.
İNSAN HATASI SIFIRLANIYOR
Tüp bebek laboratuvarlarında yapay zekâ destekli kameraların mikroskopa entegre edildiğini ifade eden Prof. Dr. Tıraş, “Görüntüyü 1000 kat büyüten bu kameralar en kaliteli spermi ve en iyi embriyoyu seçiyor. İnsan gözünün yapabileceği hatalar sıfıra indirildiği için bebek sahibi olma şansı çok yükseliyor” ifadelerini kullandı.
Ancak Prof. Dr. Tıraş’ın açıklamalarına göre bugün için yapay zekâ son kararı kendi başına veren bir sistem olarak kullanılmıyor. Sistem seçenekleri sıralıyor, klinik ekip bu bilgileri değerlendirerek karar veriyor. Tıraş’ın dikkat çektiği nokta ise gelecekte bu tablonun değişip değişmeyeceğinin henüz bilinmemesi...
Prof. Dr. Tıraş, “Şu anda kararı biz veriyoruz da yarın öbür gün yapay zekâ gelişirse kararı kim verir, onu bilmiyoruz” diyor...
DOĞMAMIŞ BEBEĞE KAMERALI TAKİP
Tüp bebek tedavisinde en önemli aşamalardan birinin, rahme hangi embriyonun transfer edileceğine karar vermek olduğunu aktaran Prof. Dr. Bülent Tıraş, “Klasik yöntemde embriyolar belirli zamanlarda mikroskop altında değerlendirilirken, yeni teknolojilerle laboratuvarda oluşturulan embriyoların gelişimleri özel sistemlerle takip edilebiliyor. Time-lapse/Embryoscope olarak bilinen sistemlerde embriyolar belirli aralıklarla görüntüleniyor ve gelişim süreçleri kaydediliyor. Bu şekilde yaklaşık 20 dakikada bir görüntü alınarak embriyonun gelişimi âdeta bir film gibi izlenebiliyor. Yapay zekâ bu görüntüleri analiz ederek hem gelişim sürecini hem de tedavinin sonunda elde edilen embriyonun özelliklerini değerlendiriyor ve en mükemmel embriyoyu seçiyor” diye konuştu.
'BABA OLAMAZ' DENİLEN ERKEĞE UMUT
Çocuk sahibi olamayan çiftlerin yaklaşık yüzde 30 ila yüzde 50’sinde temel veya eşlik eden problem erkek faktörüdür ve bunun da en yaygın sebebi sperm sayısı veya kalitesindeki düşüştür. Yapay zekânın tüp bebek alanındaki en dikkat çekici uygulamalarından birinin ise “rare sperm search”, yani nadir sperm arama sistemi olduğunu söyleyen Tıraş, özellikle sperm bulunmasının son derece zor olduğu erkeklerde bu teknolojinin önemine dikkat çekti. Tıraş’ın verdiği bilgiye göre yapay zekâ, mikroskop altında çok geniş alanları kısa sürede tarayarak insan gözünün göremeyeceği az sayıdaki spermi tespit edebiliyor. Yapay zekâ, bir embriyoloğun 23 saatte tarayacağı alanı 3 saatte net olarak tarayabiliyor. Columbia University Fertility Center tarafından geliştirilen yapay zekâ destekli STAR (Sperm Tracking and Recovery) sistemi ile bir erkek hastada bulunan ‘tek adet’ spermden dünyaya gelen ilk bebek, kız bir bebek olarak bildirildi. Bu, baba olamayan erkekler için çok iyi bir haber” diye konuştu.
MÜKEMMEL İNSAN MÜMKÜN FAKAT...
Yapay zekânın tıbbın ilk aşaması olan tüp bebek laboratuvarlarında etkin kullanılmasının giderek arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Bülent Tıraş, yakın bir gelecekte etrafın “yapay zekâ bebekleri” ile dolacağını söyledi. Genetik teknolojilerin de işin içine girmesiyle insana ait genetik hataların da düzeltilebildiğine işaret eden Prof. Dr. Tıraş, özellikle şu an denemeleri süren CRISPR (canlıların DNA’larında hassas ve hedefli değişiklikler yapmayı sağlayan devrim niteliğinde bir gen düzenleme teknolojisi) adı verilen teknoloji ile genetik hataların bulunup tamir edildiğini belirterek, “Bu şekilde mükemmel insanlara ulaşılabilecek mi?” sorusuna yakın bir gelecekte buna ulaşmanın mümkün olabileceği cevabını verdi. Ancak burada etik kuralların çok iyi konulması gerektiğini belirterek, “Mükemmel insan oluştururken mükemmel askerler de olabilir. Kötüye kullanımın önü alınmalıdır” dedi.

