Ambargoyu ALTIN formülle deldik, operasyona uğradık

İran'dan alınan ucuz doğalgaz ile K.Irak'tan gelecek %50 indirimli doğalgazın parası Halk Bankasında tutulmak istenmesi küresel finans baronlarını kızdırdı

Sürpriz operasyon ile Türkiye'nin hem ucuz enerji kaynaklarına ulaşmasına hem de dış ticaretinin gelişmesine engel olunmak isteniyor. Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu doğalgazı İran'dan alıp karşılığında altınla ödemesinde hukuk dışı bir açık bulamayan bazı güçler, bu ticareti durdurmayı hedefliyor. Türkiye ihtiyaç duyduğu petrol ve doğalgazın önemli bir kısmını Rusya'nın haricinde İran'dan alıyor. Ancak ambargodan kaynaklanan uluslararası yaptırımlar sebebiyle bunun parasını bankalar üzerinden transfer edemiyor. Ülke menfaatleri gereği ucuz enerjiye ulaşmak zorunda olan Türkiye, aldığı enerjinin bedeli için Halk Bankası'nda İran adına hesap açıyor. İran da bankada biriken parasıyla piyasadan külçe altın satıp, olaylarda ismi sıkça geçen Reza Zarrab gibi iş adamlarının şirketleri vasıtasıyla transferini sağlıyor. Söz konusu firmalar altınları ihraç etmek için gereken hukuki belgeleri sağlıyor ve kuryeler aracılığıyla altınlar yurt dışına çıkarılıyor. Bu formül, küresel finans sistemi ve dolar by-pass edildiğinden bazı kesimlerin de uzun zamandır tepkisini çekiyor. Türkiye ile İran arasındaki 20 milyar dolarlık ticaret hacminin yarısının bu yolla olduğu, Hindistan'ın da Halk Bankası üzerinden aynı formülü kullanmak istemesi de düşünüldüğünde, bütün gözler sıcak paranın adresi konumunda olan Halk Bankası'na çevriliyor. Ayrıca Türkiye, son dönemde yaptığı anlaşmalarla Irak'tan alacağı doğalgazda Rusya'ya göre yüzde 50 fiyat indirimi sağlamıştı. Irak petrollerinin Türkiye üzerinden Avrupa'ya sevkiyatından elde edilecek paranın da Halk Bankası'nda tutulması 'sürpriz operasyon'a neden ihtiyaç duyulduğu sorusunun da cevabını veriyor. Petrolün pazarlanması konusunda Irak'la anlaşan Türkiye bu yüzden de tepki görmüş ve petrolün Ceyhan'a ulaştırılmaması konusunda uyarılmıştı. Türkiye, uzun süre kullanılmayan boru hatlarındaki korozyonu kontrol etmek için petrol pompalanacağını açıklar açıklamaz da 'sürpriz operasyon'larla karşı karşıya kaldı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız son yaptığı açıklamada, petrolün Silopi'ye ulaştığını çok yakında da Ceyhan'da olacağını açıklamıştı.

16 MİLYAR DOLARLIK İHRACAT YAPILDI
İran ile ticarette aktif olarak görev alan Halkbank uzun bir süredir kara listeye alınmak isteniyordu. 2011'de 3.7 milyar dolar altın ihracatı yapan Türkiye, geçtiğimiz sene ise bu rakamı 16 milyar doların üzerine çıkarmıştı. Altın ticaretinin parası ise Halk Bankası'nın kasalarında tutuluyordu. Ancak, 1 Temmuz 2013'ten itibaren İran'a değerli metal satışının yasaklandığı açıklandı. Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan ise, "İran'a yeniden sevk başlayacak" demişti.


İRAN'LA ALTIN TİCARETİ NASIL YAPILIYOR?
Küresel krizden dolayı Avrupa'ya yeterli ihracat yapamayan Türkiye, çareyi komşu ülkeler, Afrika ve Körfez ülkeleri pazarlarına yönelmekte buldu. Ancak İran'a uygulanan ambargo ile Türkiye en önemli ticari partnerlerinden birini kaybediyordu. Bunun üzerine 'altın ticareti' formülü geliştirildi. Küresel finans sistemini devre dışı bıraktığı için istenmeyen İran'la altın ticareti şöyle işliyor:

Enes DEMİRAY/TÜRKİYE GAZETESİ

Alman ve Fransız firmaları ambargoyu deldi, köşeyi döndü
İran'a uygulanan ambargonun en çok etkilediği ülkelerden biri Türkiye olurken, Almanya ve Fransa gibi firmalar ise yasaklı ülkenin dev alt yapı projelerini aldı. Tahran ve Tebriz'deki 1 milyar eurodan fazla metro projelerini Alman firmaları üstlenirken, ambargo kanuni boşluklarla delindi. Hazar Gölü'ne kadar gidecek hızlı tren projeleri gibi büyük yatırımları da yine Alman ve Fransız firmalarının aldığı belirtiliyor. Ayrıca, 2011 yılında Almanya'nın İran'dan rekor düzeyde petrol ihraç ettiği de ortaya çıkmıştı. Almanya Dış Ticaret Kurumu, 2010 yılının ilk 11 ayında İran'ın Almanya'ya petrol ihracatının %89 arttığını açıklamış, İran'ın Almanya'ya petrol ihraç eden ülkelerin arasında 10. sırada yer aldığını duyurmuştu. Türk firmaları ise İran'a ihracat yapabilmek için, malları, Dubai, Türkmenistan, Kazakistan ve Rusya üzerinden İran'a göndermeye çalışıyor.