Linke Tıkla, Türkiye Gazetesi'ni Google Favorilerine Ekle!
Esnaf komisyondan, tüketici fark ödemekten bıktı! POS’un faturası da vatandaşa kesiliyor
Taksiden restorana, kuaförden özel kliniğe kadar birçok sektörde kredi kartıyla ödeme yapmak isteyen tüketiciden yüzde 5 ile 12 arasında ‘POS farkı’ isteniyor. Kanun bu durumu kesin bir dille yasaklarken; esnaf yüksek banka komisyonlarından, vatandaş ise yasa dışı alınan bu farklardan şikâyetçi.
Kredi kartı günlük hayatın vazgeçilmez ödeme araçlarından biri hâline gelirken, kartla ödeme yapan tüketicilerin karşısına çıkan “kart farkı” da her geçen gün yaygınlaşıyor. Taksiler, restoran ve kafeler, kuaför ve güzellik merkezleri, özel sağlık kuruluşları ve diş klinikleri, oto servisler, mobilya ve beyaz eşya mağazaları ile bazı emlak ve hizmet işletmelerinde nakit ve kart ödemelerine farklı fiyatlar uygulanabiliyor. Bazı işletmelerde yüzde 5 civarında kalan bu fark, özellikle yüksek tutarlı işlemlerde yüzde 10-12 seviyelerine kadar çıkabiliyor. Mevzuat ise bu konuda açık. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 17’nci maddesine göre üye iş yerleri, banka kartı veya kredi kartıyla yapılan ödemelerde kart hamilinden “komisyon veya benzeri bir isim altında” ilave ödeme talep edemiyor.
Yolda ‘köy ürünü’ soygunu! 'Organik' yalanı
CEZASI DA VAR
Düzenleme banka kartlarını da kapsıyor. Kanuna aykırı uygulamanın tespit edilmesi hâlinde üye iş yeri sözleşmesinin feshedilmesi ve bir yıl süreyle yeni sözleşme yapılamaması öngörülüyor. Bu nedenle işletmelerin POS maliyetlerini tüketiciye ayrı bir kalem olarak yansıtarak kartla ödeme yaptığı gerekçesiyle ek ücret alınması kanuna aykırı. Ancak tablonun diğer tarafında esnafın taşıdığı maliyet de bulunuyor. İşletmeler kartlı satışlarda bankalara veya ödeme kuruluşlarına komisyon öderken, bazı anlaşmalarda paranın aynı gün yerine belirli bir süre sonra hesaba geçmesi de işletme sermayesini zorluyor. Taksitli işlemlerde ise maliyet daha da artabiliyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası düzenlemelerine göre Mayıs 2026 itibarıyla kredi kartıyla yapılan peşin işlemlerde azami komisyon yüzde 3,56, banka kartlarında ise yüzde 1,04 olarak uygulanıyor. Bankalar bu oranların altında kendi ticari anlaşmalarına göre daha düşük oranlar da belirleyebiliyor.
FIRSATÇILIK DOĞABİLİYOR
Sorunun kritik noktası ise bankanın işletmeden aldığı komisyon ile tüketiciden talep edilen fark arasındaki makas. Örneğin 10 bin liralık bir satışta yüzde 3,56’lık azami komisyon 356 liraya karşılık geliyor. Aynı işlem için müşteriden yüzde 10 kart farkı istenmesi hâlinde ise tüketicinin ödeyeceği ek tutar 1.000 liraya yükseliyor. Yüzde 12 fark uygulanması durumunda bu rakam 1.200 liraya çıkıyor. Dolayısıyla esnafın gerçek bir POS maliyeti bulunması başka, bu maliyetin tüketiciden yüzde 5, 10 veya 12 gibi oranlarla ayrıca tahsil edilmesi başka bir konu. İşletmeler artan maliyetlerini ürün veya hizmet fiyatlarına yansıtabilir ancak müşteriye sırf ödeme yönteminden dolayı ayrıca ücret çıkaramıyor.
TAKSİMETRE İLE POS AYNI SİSTEMDE
Taksilerde 'bozuk para yok', 'POS cihazı çekmiyor' veya 'komisyon alırım' devrini bitirecek olan yeni sistem için geri sayım sürüyor. 13 Şubat 2026'da yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile taksilere, taksimetreyle entegre çalışan Taksi Mali Cihazı kullanma mecburiyeti getirilmişti. Yeni sistemle taksimetrede oluşan ücretin cihaza otomatik aktarılması, manuel tutar girişinin engellenmesi, yolculuk bilgilerinin otomatik kaydedilmesi ve fiş veya e-Belge düzenlenmesi öngörülüyor. Taksicilerin cihazı kullanmaya başlamalarının ardından 15 gün içinde en az bir banka veya ödeme kuruluşuyla anlaşarak kartla ödeme kabul etmesi de gerekiyor. Mevcut taksiler için başlangıçta 1 Eylül 2026 olarak belirlenen geçiş süresi ise Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 16 Kasım 2026 tarihine kadar uzatıldı.
TÜKETİCİ DERNEKLERİ UYARIYOR
Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu, alınan ek ücretlerin kanuna aykırı olduğunun altını çiziyor. Kartlı ödemelerde ‘hizmet bedeli’ kılıfıyla tüketicinin soyulamayacağını belirten Ağaoğlu, özellikle taksilerde uygulanan POS komisyonlarının hukuka aykırı olduğunu hatırlattı. Ağaoğlu “Bu farkı ödemek zorunda kalan tüketicilerimiz, fiş veya faturalarıyla birlikte Tüketici Hakem Heyetlerine başvurarak ödedikleri bedeli yasal faiziyle geri alabilirler” uyarısında bulundu.
ESNAF DA TÜKETİCİ DE MAĞDUR
Esnaf tarafı ise POS maliyetlerinin ciddi bir yük oluşturduğuna dikkat çekiyor. TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken “Yüksek komisyonların yanı sıra kartlı satışlarda paranın 40-45 gün sonra hesaba geçmesi esnafın işletme sermayesini eritiyor. Küçük işletmeler zaten düşük kâr marjlarıyla ayakta kalmaya çalışıyor. Hem esnafın hem de tüketicinin mağdur olmaması için bankaların komisyon oranlarını makul seviyelere çekmesi şart” dedi.
