Türkiye’nin 5 yıllık Akıllı Şehir Eylem Planı yayımlandı: 81 il için dijital dönüşüm yol haritası
“2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Resmî Gazete’de yayımlandı. 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımından oluşan planla trafik yönetiminden atık toplamaya, dijital şehir merkezlerinden TOKİ’nin akıllı bölgelerine kadar birçok alanda dönüşüm hedefleniyor.
Türkiye’nin şehircilikte 2030’a kadar izleyeceği yeni dijital dönüşüm yol haritası belli oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla yayımlanan genelgeyle yürürlüğe konulan plan kapsamında 81 ilin akıllı şehir stratejisinin hazırlanması, en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahaya indirilmesi, tüm illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulması ve akıllı şehir teknolojilerinde yerlilik oranının artırılması planlanıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da planın yayımlanmasının ardından yaptığı açıklamada, belediyecilik, trafik sistemleri ve atık yönetimi başta olmak üzere vatandaşların günlük hayatını kolaylaştıracak uygulamaların hayata geçirileceğini belirtti.
Yeni strateji, önceki 2020-2023 planının ardından “İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya” vizyonuyla hazırlandı. Bakanlığın Akıllı Şehirler Portalı’nda planın 4 stratejik amaç, 8 stratejik hedef ve 32 eylemden oluştuğu belirtiliyor.
2026 SONUNA KADAR 81 İLİN YOL HARİTASI HAZIRLANACAK
Planın ilk aşamasında, 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritalarının hazırlanması hedefleniyor.
Her belediye bünyesinde özel akıllı şehir birimlerinin kurulması da planın ilk adımları arasında yer alıyor.
Bakanlık, daha önce yerel yönetimlerin kendi akıllı şehir stratejilerini oluşturabilmesi amacıyla büyükşehir, il ve nüfusu 100 binin üzerindeki ilçe belediyelerine yönelik destek programı başlatmıştı.
2027’DE 187 İLÇE BELEDİYESİ SÜRECE DAHİL EDİLECEK
2027 yılında büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesinin akıllı şehir dönüşüm sürecine alınması öngörülüyor.
Aynı yıl 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planlarının hazırlanması hedefleniyor.
Bu sistemlerle belediyelerin şehir planlama, altyapı, ulaşım ve hizmet verilerini ortak dijital altyapılar üzerinden yönetebilmesi amaçlanıyor.
2028’DE EN AZ 50 AKILLI ŞEHİR UYGULAMASI
Plan kapsamında 2028 yılına kadar en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Kurulacak teknoloji kümelenmeleri aracılığıyla geliştirilen yerli çözümlerin yurt dışına ihraç edilmesi de yol haritasında yer alıyor.
Akıllı şehir teknolojilerinde mükerrer yatırımların önlenmesi ve farklı kurumların kullandığı sistemlerin birlikte çalışabilir hale getirilmesi planın temel amaçları arasında bulunuyor. Bu yaklaşım Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu kararlarında da yer almıştı.
TRAFİK IŞIKLARI VE ATIK TOPLAMA SİSTEMLERİ AKILLANACAK
Vatandaşların günlük hayatını doğrudan etkileyen çok sayıda uygulama da planın içinde bulunuyor.
Akıllı atık yönetimi kapsamında çöp toplama araçlarının güzergâhları konteynerlerin doluluk oranlarına göre optimize edilecek. Akıllı sokak aydınlatmalarıyla enerji verimliliğinin artırılması hedeflenecek.
Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle yollarda geçirilen sürenin azaltılması amaçlanırken, vatandaşlar mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili belediye birimlerine iletebilecek.
Yaşlı, engelli ve dezavantajlı grupların şehir hizmetlerine erişiminin artırılması da hedefler arasında yer alıyor.
TOKİ’DEN “AKILLI BÖLGE” UYGULAMALARI
Plan kapsamında TOKİ’nin yeni yerleşimlerinde de akıllı şehir teknolojilerinin kullanılması öngörülüyor.
Yeni yerleşimlerin yeşil enerjiyle çalışması, su ve enerji kayıplarının sensörler aracılığıyla anlık olarak tespit edilmesi planlanıyor.
Kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetiminde dijital yönetişim sistemlerinin güçlendirilmesi ve her şehrin interaktif dijital ikizinin oluşturulması da hedefleniyor.
2029’DA TÜM İLLERDE DİJİTAL ŞEHİR YÖNETİM MERKEZİ
2029 yılı hedeflerinden biri, Türkiye’nin tüm illerinde Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulması.
Bu merkezlerde trafik, çevre temizliği ve diğer belediye hizmetlerinin tek noktadan takip edilmesi amaçlanıyor.
Sürecin koordinasyonunu ise Bakanlık bünyesinde kurulacak Ulusal Akıllı Şehir Merkezi’nin üstlenmesi planlanıyor.
AKILLI ŞEHİR TEKNOLOJİLERİNDE YÜZDE 80 YERLİLİK HEDEFİ
2030 yılı için en dikkat çeken hedeflerden biri, akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartına ulaşılması.
Aynı dönemde dünya ile rekabet edebilecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve Akıllı Şehir Kanunu’nun yürürlüğe girmesi de planın 2030 hedefleri arasında gösteriliyor.
Resmî Gazete’de yayımlanan genelgede, kamu kurumları ve yerel yönetimlerden plan kapsamındaki görevlerini yerine getirmeleri, güvenlik tedbirlerini gözetmeleri ve yenilikçi, çevreci ve kapsayıcı projelerin uygulanmasına destek vermeleri istendi.
