Linke Tıkla, Türkiye Gazetesi'ni Google Favorilerine Ekle!
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Asırlarca farklı coğrafyalarda elden ele dolaşan, zamanla ciltleri yıpranan, sayfaları kopan ve çeşitli sebeplerle tahrip olan nadir eserler, mücellithanedeki titiz çalışmalarla korunarak geleceğe taşınıyor. "Kitaba Vefa: Cilt Sanatı ve Restorasyon Sergisi"nde konuşan mücellid Muharrem Kalenci dikkat çeken bilgiler paylaştı.
Abdullah Tivnikli Vakfı bünyesindeki İstanbul Araştırma ve Eğitim Merkezi'nde (İSAR) yaklaşık 50 bin eserin bulunduğu özel kütüphanede restorasyona ihtiyaç duyan kültürel miras niteliğindeki kitapların korunması için mücellithane kuruldu.
Buradaki çalışmalar meşhur mücellitlerden İslam Seçen'in öğrencisi İSAR mücellidi Muharrem Kalenci ve ekibi tarafından sürdürülüyor.
Bugüne kadar binden fazla eserin restorasyonunu tamamlayan mücellithane tarafından "Kitaba Vefa: Cilt Sanatı ve Restorasyon Sergisi"nde bu eserler arasından seçilen 40 nadir kitap gösterildi.
Henüz restorasyonu yapılmamış ve "şifa bekleyen" eserler de Tophane-i Amire'deki bu sergide sanatseverlerin ilgisine sunuldu.
Kitabın yalnızca bilgi taşıyan bir vasıta değil, aynı zamanda ait olduğu dönemin hafızasını, kültürünü ve sanat anlayışını taşıyan bir emanet olduğuna dikkati çeken sergi, ziyaretçilere cilt sanatını ve restorasyon safhalarını yakından görme ve tanıma imkanı sağlıyor.
Kitaplara da bir tabip lazım
Sergide, Muhyiddin İbnü'l-Arabi'nin yaklaşık 500 yıllık el yazması "Fususü'l-Hikem"i, Şeyh Galib'in el yazması "Divan"ı, yaklaşık 200 yıllık "Marifetname", Yazıcıoğlu Muhammed Efendi'nin "Muhammediye"si ile 200 yıllık el yazması Mushaf-ı Şerif gibi eserler yer alıyor.
İbn Haldun'un "Mukaddime"si, taş baskı bir Mushaf-ı Şerif, Ali Ufki Bey'in yaklaşık 150 yıllık İncil tercümesi de sergide görülebiliyor.
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
BİR ESERİN RESTORASYONU 6 AY SÜRDÜ
İSAR mücellidi Muharrem Kalenci, hayatının kitaplarla geçtiğini, mücellitlik ve restorasyon çalışmalarını uzun yıllardır sürdürdüğünü söylüyor.
Sergide yer alan eserler arasında kendisini en fazla zorlayan çalışmanın Osmanlı döneminde askeri okullarda kullanılan bir hukuk kitabı olduğunu belirten Kalenci, "Beni en çok zorlayan eser oydu çünkü bir tarafı tamamen harap olmuştu, toz haline gelmişti neredeyse. Çok zamanımı aldı. Aşağı yukarı 6 ay sürdü onu restore etmek." diyor.
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Kalenci, restorasyona başlamadan önce eserin hasar tespitinin yapıldığını, kitabın neye ihtiyaç duyduğunun belirlendiğini, temizliğinin yapıldığını ve kullanılacak malzemelerin buna göre temin edildiğini ifade ediyor.
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Bir kitabın restorasyon sürecine ilişkin Kalenci, şunları söylüyor:
"Hasara göre kitap eğer sökülmesi gerekiyorsa tamamen sökülüyor, formalar temizleniyor, kağıt restorasyonu yapılıyor. O kağıt restorasyonu temizliği yapıldıktan sonra dikiliyor tekrar, formalar tekrar metin blok haline geliyor. Ondan sonra kaplarda bir sıkıntı varsa onlar restore ediliyor. En son o kaplar da esere tekrar takılıyor ve böylece bitmiş oluyor."
Her kitabın kendine has özellikler taşıdığına dikkati çeken Kalenci, aynı tür hasarın farklı eserlerde farklı müdahaleler gerektirebildiğini vurguluyor.
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Kalenci, restorasyon müdahalesinin eserde görünür olup olmamasına dair farklı yaklaşımların bulunduğunu ifade ederek, "Bazıları yapılan restorasyonun görünmemesi gerektiğini, tamamen eserle bütünleşmesi gerektiğini savunuyor. Benim yaptığım restorasyon bazen tamamen görünür halde oluyor, bazen de görünmüyor. Restorasyon görünmeli mi, görünmemeli mi, müdahale nasıl olmalı, bu sürekli tartışılıyor. Ben iki yöntemi de kitaba göre kullanıyorum." diyor.
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
"KİTABA VEFA" FİKRİ 3 YIL ÖNCE ORTAYA ÇIKTI
"Kitaba Vefa" sergisi fikrinin yaklaşık 3 yıl önce ortaya çıktığını anlatan Kalenci, projenin Eksim Holding'in 40. kuruluş yılı dolayısıyla hayata geçirildiğine dikkat çekti.
Serginin hazırlanması için özellikle son 3-4 ayda yoğun çalışma yürütüldüğünü belirten Kalenci, çok sayıda kişinin projeye katkı sunduğunu dile getirdi. Kalenci, sergilenen eserlerin Abdullah Tivnikli Vakfı bünyesindeki İSAR Kütüphanesi'nden seçildiğini belirtti.
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
İSAR Mücellithanesi'nin 2017'de kurulduğunu anlatan Kalenci, burada restorasyon faaliyetlerinin yanı sıra mücellitlik geleneğinin gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla eğitim çalışmalarının da sürdürüldüğünün altını çizdi.
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Kalenci, yetiştirdiği öğrencilerin bu sanatın devamlılığı açısından büyük önem taşıdığını vurgulayarak, "Bu işlerde benim için en önemli şey, şu anda yaptığım işi yeni kuşaklara aktarmaktır. Üç grup öğrencim var. Bir grup 3 senedir devam ediyor, bir grup 2 senedir, bir grup daha var, o da neredeyse 1,5 senedir devam ediyor. Buna da önem veriyoruz. İnşallah bu arkadaşlardan yetişecek olanlar ileride bu bayrağı devralacaklar." diye konuştu.
500 YIL DAHA DAYANABİLİYOR
Restore edilen eserlerin ömrüne ilişkin de bilgi veren Kalenci, hocası İslam Seçen'in kendilerine aktardığı geleneksel deri hazırlama yöntemlerinin cildin uzun ömürlü olmasında önemli rol oynadığını söyledi.
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Kalenci, Batı tarzında hazırlanmış bazı eserlerde kullanılan derinin hareketli bölümlerinin yaklaşık 100 yıl sonra kopabildiğini, geleneksel yöntemde ise "deri tıraşı" adı verilen farklı bir işlem uygulandığını belirterek, şöyle devam etti:
"Bizimkilerde farklı bir yöntemle deri hazırlanıyor. 'Deri tıraşı' dediğimiz bir şey yapılıyor. O deri normalde 1, 2, 3 milimetre kalınlığında oluyor. 'Bıçkı' dediğimiz bir aletimiz var. O bıçak ve bir mermer yardımıyla deri ıslatılıyor, derinin fazlalığı alınıyor, kurutuluyor ve derinin özü kalıyor. Sadece özü olduğu için farklı böceklerin onun içinde barınmasını da önlemiş oluyoruz ve deri uzun ömürlü oluyor. O restore edilmiş derinin başına eğer bir şey gelmezse belki de 500 yıl daha dayanır. "
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Restorasyon bekleyen eserleri "şifa bekleyen", çalışması tamamlananları ise "şifa bulan" kitaplar olarak nitelendiren Kalenci, "Rahmetli hocam bir eseri bitirip eline aldığı zaman 'Biri de kurtuldu.' derdi. Yani bir ameliyat edildi, şifa bekliyordu, şifa buldu ve kurtuldu. Kitabın önem derecesi çok önemli değil burada. Ben hep bir kitabı elime aldığımda aklımda şunu tutuyorum, dünyada bir şey oldu, bir afet oldu, her şey kayboldu ve benim eserim kurtuldu, o ayakta kaldı." ifadelerini kullandı.
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
Asırlık kitaplar onların elinde şifa buluyor: 500 yıl daha dayanıyor!
