Kayıp tarihin defterleri! Süheyl Ünver’in eserleri ilk defa sergileniyor

Sanatçı, hekim, akademisyen ve durmadan kültür varlıklarının peşinde koşan bir savaşçı… “Hezarfen” (binfenli) sıfatını fazlasıyla hak eden Süheyl Ünver, cumhuriyetin ilk yıllarında kaybolmakta olan bir kültürü ve unsurlarını kayda aldı.

MURAT ÖZTEKİN - Rivayete göre nerede bir tarihî eserin yıkım haberini duysa, oraya gider, gerekirse bekçiye para verip resmini çizene kadar beklenmesini sağlardı. Ünver, özel defterler hazırlayıp bunlara sıra dışı bilgiler, desenler ve resimler nakşederdi. 1986’da vefat eden Ünver, böylece 1.800’den fazla defter meydana getirdi. Bu defterleri ve bazı eserlerini ise hayata gözlerini kapamadan evvel Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesine bağışladı.

KÜLTÜR KAHRAMANINI KEŞİF

İşte Ünver’in farklı konularda kaleme aldığı bu defterlerinin çoğu şimdi ilk defa sergileniyor. Türkiye Yazma Eserler Kurumu tarafından İstanbul’daki Rami Kütüphanesi’nde açılan “Mazimizin Bekçisi Ahmet Süheyl Ünver” adlı sergi, sanatseverleri bir kültür kahramanını keşfetmeye davet ediyor. Hattan tezhibe, resimden minyatüre farklı sanat disiplinlerinde eserler verip durmadan yazan Ünver’in çalışkanlığını yansıtan eserleri, ziyaretçilerini hayrete sevk ediyor.

Ünver’in elleriyle hazırladığı defterlere farklı konuları yazdığı görülüyor. Birinde mahya ve ramazanları, birinde kahve kültürünü, bir diğerinde tespihleri anlatıyor. Hatta hayatı boyunca ağzına hiç sigara almamasına rağmen tütün hakkında bir defter de meydana getiriyor. Dostu Yahya Kemal’e de defter ayıran Ünver, buna meşhur edebiyatçının az bilinen fotoğraflarını ekliyor.

Türkiye gazetesinin sorularını cevaplayan serginin eş küratörü Benan Taşlıdağ “Ünver’i burada şahsiyeti, mekânları, sanatı ve müteferrik olmak üzere dört başlıkta ele alıyoruz. 200’e yakın eser ve eşya sergiliyoruz. Defterlerin yüzde 90’ı ise ilk defa bir sergi ortamında görülüyor. Böylece Ünver’in çok yönlü karakterine vurgu yapıyoruz” diyor.

Ünver’in talebelerinden olan sanatçı Semih İrteş ise “Süheyl Hoca 20. asrın kültür ve sanatına imza atmış bir dehaydı. Kendisi ‘Herkesin bir ikbali vardır. Âlimlerin ve sanatkârların ikbali ebedîdir’ derdi. Bakın, vefatının ardından 40 sene geçti, hâlâ unutulmuyor. Hoca her şeyi kaydetti. 1930’larda yıkılan tarihî eserleri, bugün onun not ve çizimleriyle tanıyoruz” şeklinde konuşuyor.

HAFIZAMIZI KORUDU

Serginin danışmanı Beşir Ayvazoğlu da “Vefatının 40. senesi Süheyl Bey gibi büyük bir hazineyi kamuoyuna tanıtmak için büyük bir vesile oldu. Süheyl Hoca, Hoca Ali Rıza’nın talebesi olan bir sanatçıdır. Aynı zamanda Türk kültürünün bütün yönleriyle meşgul olmuştur. Kültürümüzün bilerek veya bilmeyerek tasfiye edilmek istendiği bir dönemde âdeta yangından mal kaçırırcasına hafızamızı yeni nesillere aktarmak için kayda geçirmiştir” diye konuşuyor.