Bilim insanları, yapay zekaya insan gibi öğrendiklerini unutmaması için ‘uyumayı’ öğretti

Canlı yaşamında önemli bir yere sahip olan uyku, birincil ihtiyaçlardan biri. Uykusuzluk, unutkanlığa, halüsinasyon görmeye ve hatta çeşitli fiziksel ve psikolojik sorunların ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Bununla birlikte, PLOS Computational Biology dergisinde yayımlanan yeni araştırma, gelecekteki yapay zekaların da uyuyabileceğini gösteriyor.

Birçok yapay zeka algoritması, yalnızca bir görevde iyi olabilir ve başka bir şey öğrenirse bildikleri her şeyi unutabilir. Bu konuda, Çekya’daki Çek Bilimler Akademisinden çalışmanın ortak yazarı Pavel Sanda, “(Yapay zeka) bir defa uygun şekilde eğitildiklerinde, onlara tamamen yeni bir görev öğretmek çok zor. Eğer yeni görevi eğitmeyi başarırsan, sonunda eski hafızaya zarar verirsin.” diyor. Ancak bir tür yapay uyku bunu önleyebilir.

Yeni bir yapay zeka algoritması, insanların öğrenme becerisini taklit etmeye başladı. Bilindiği üzere uyku, uyanık olduğumuz zamanlarda öğrendiklerimizi pekiştirmemizi sağlar. Yeni çalışmadaki yapay zeka sistemi de insanlar gibi uyuyarak birden çok görevi öğrenip hatırlamaya çalışıyor.

YIKICI UNUTKANLIK UYKUYLA AŞILACAK

Yapay zekanın yeni bilgiler öğretildiğinde eski bilgileri unutmasını anlatan Payel Sanda, nöroloji dünyasında buna ‘yıkıcı unutkanlık’ denildiğini belirtti. Bu, yalnızca ‘bellek konsolidasyonu’ yani hafızanın pekiştirilmesiyle çözülebilecek bir sorundur ve REM uykusu sırasında meydana gelen kısa süreli anıları uzun süreli anılara dönüştürmeye yardımcı olan bir süreçtir.

Araştırmaya liderlik eden Payel Sanda, “Eğer yeni görevi öğretmeyi başarırsanız, eski hafızaya zarar verirsiniz.” diyerek yapay zekanın farklı görevlerde ustalaşmasının son derece zor olduğundan bahsetti.

YAPAY ZEKA UYUYUNCA ESKİ BİLGİLERİ HATIRLADI

Sanda ve meslektaşları, bu sorunu aşmak için, insan beyninin yapısına benzeyen, birbirine bağlı yapay nöron ağları olan ‘iğnecikli bir sinir ağını’ (spiking neural network) eğitti. Canlıların uyku yeteneğini bu sinir ağına uyarlayan bilim insanları, kısa süreli anıları uzun süreli anılara dönüştürmeye yardımcı olan ‘hafıza konsolidasyonu’ sürecini taklit etti. Daha sonra araştırma ekibi, yapay zekaya iki farklı görev öğretmek üzere iki deney tasarladı. Her iki görevde de ağın, ödül ve ceza arasında ayrım yapmayı öğrenerek kendi başına karar alacak düzeye gelmesi hedeflendi.

Yapay zekanın uyumadığı ilk deneyde, algoritmanın yeni görevde öğrendiği her bilginin önceki görevde edindiklerine zarar verdiği ortaya çıktı. İlk bilgiler unutulurken, yerine yeni bilgiler öğreniliyordu.

İkinci deneyde ise, ağın tıpkı insanlar gibi uyuması sağlandı ve yapay zeka ikinci görevi öğrenirken aralarda uyudu. Böylece, algoritmanın ilk görevi nasıl gerçekleştirdiğini hatırlaması sağlandı.

(Vice, Independent Türkçe, New Scientist)